Ορθόδοξος ανθρωπολογία και παιδεία Αρχ. Γεώργιος Καψάνης Γρηγοριάτης

Εισήγησις στο Ε' Πανελλήνιο Θεολογικό Συνέδριο (4.9.1982).

Α' Ο ΘΕΑΝΘΡΩΠΟΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΩΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ

Το μέγα μυστήριο της πατροπαραδότου ευσεβείας μας είναι το μυστήριο του Θεανθρώπου Χριστού.

«Ομολογουμένως μέγα εστί το της ευσεβείας μυστή­ριον. Θεός εφανερώθη εν σαρκί, εδικαιώθη εν Πνεύματι, ώφθη αγγέλοις, εκηρύχθη εν έθνεσιν, επιστεύθη εν κόσμω, ανελήφθη εν δόξη» (Α' Τιμ. γ' 16.)

Το μυστήριο αυτό διησθάνοντο οι αρχαίοι Αθηναίοι σοφοί και αυτό ήθελαν να λατρεύσουν με τον βωμό στον άγνωστο θεό. Το μυστήριο αυτό απεκάλυψε ο θείος Παύλος στην πόλι αυτή από το επίσημο βήμα του Αρείου Πάγου.

Αυτό το μυστήριο παρελάβαμε και εμείς από την αγία μας Καθολική Ορθόδοξο Εκκλησία, με το μυστήριο αυτό ζούμε, αυτό το μυστήριο διακονούμε κι αυτό το μυστήριο μας επιτρέπει να ελπίζουμε.

Χωρίς το μυστήριο αυτό η σύναξις και η παρουσία μας εδώ θα ήταν άσκοπη και περιττή και ο λόγος μας κενός και μάταιος.

Διότι χωρίς το μυστήριο του Θεανθρώπου Χριστού δεν ημπορούμε να γνωρίσουμε την αλήθεια περί Θεού, την αλήθεια περί ανθρώπου και την αλήθεια περί κόσμου.

Χωρίς πάλι την αλήθεια περί Θεού, ανθρώπου και κόσμου, ούτε η ζωή μας έχει νόημα ούτε η παιδεία μας δικαίωσι.

Ο άνθρωπος και τα έργα του, όπως η φιλοσοφία, η παιδεία, η ηθική, είναι φθαρτά και περιωρισμένα, γι’ αυτό και από μόνος του δεν ημπορεί να εξηγήση το τριπλό μυστήριο, του Θεού, του ανθρώπου και του κόσμου. Ούτε επίσης ο άνθρωπος ημπορεί ν’ αναπαυθή αυτοερμηνευόμενος, αυτονομούμενος, αυτοθεούμενος, όπως φαίνεται από την προσπάθεια του συγχρόνου υπαρξιστού ανθρώπου, που ενώ πανηγύρισε για την «απελευθέρωσί» του από τον Θεό, τελικά διεπίστωσε ότι «η δαμόκλεια σπάθη του θανάτου κρέμεται αδιάκοπα επάνω του και μέσα του, ακρωτηριάζει τα όνειρά του, κόβει στην μέση τις πιο ευγενικές προσπάθειές του, περιορίζει ασφυκτικά τα όρια της ύπαρξής του, είναι όπως λέει ο Καμύ, ένας Σίσυφος, που αγωνίζεται να ανεβάση ως την κορυφή του βουνού την πολύτιμη πέτρα της ζωής του και μόλις κοντεύη να φθάση στο τέρμα, η πέτρα του φεύγει και κατρακυλάει πάλι στο βυθό.

Αισθάνεται εγκαταλελειμμένος και έρημος. Καταδικασμένος να βλέπη, καταλαβαίνη και συνειδητοποιή ότι ζη το παράλογο» (Π. Νέλλα, Θάνατος του Θεού και η ανάσταση του ανθρώπου, Αθήνα 1975, σ. 4).

Η παιδεία αφορά τον άνθρωπο. Αλλά ποιον άνθρωπο; Τον άνθρωπο που προέρχεται από τον Θεό και κατευθύνεται προς τον Θεό. Τον άνθρωπο που ανακεφαλαιώνει όλη την κτίσι.

Γι’ αυτό και η παιδεία του ανθρώπου δεν ημπορεί να εξετασθή χωρίς αναφορά στον Θεό και στην κτίσι. Και συνεπώς χωρίς αναφορά στονΘεάνθρωπο που εξηγεί τον Θεό, τον άνθρωπο και την κτίσι και τοποθετεί τον άνθρωπο στην σωστή του σχέσι και ενότητα μέσα στο καθολικό μυστήριο της δημιουργίας του Θεού.

Αληθινός παιδαγωγός του ανθρώπου είναι αυτός που τον έπλασε και μάλιστα ο δημιουργικός του Λόγος, που λογοποιεί την ανθρωπίνη ύπαρξι εξάγοντάς την από την αλογία.

Ο Λόγος παιδαγωγεί τον άνθρωπο σώζοντάς τον. Όλη η οικονομία του Λόγου είναι κατ’ ουσίαν παιδαγωγία του ανθρώπου. Γράφει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς στον Παιδαγωγό του:

«Ω της μακαρίου θρέμματα παιδαγωγίας· το καλόν της Εκκλησίας πληρώσωμεν πρόσωπον και προς την αγαθήν προσδράμωμεν οι νήπιοι μητέρα, καν ακροαταί του λόγου γενώμεθα, την μακαρίαν δοξάζωμεν οικονο­μίαν, δι’ ήν παιδαγωγείται μεν ο άνθρωπος, αγιάζεται δε ως Θεού παιδίον, και πολιτεύεται μεν εν ουρανοίς επί γης παιδαγωγούμενος, πατέρα δε εκεί λαμβάνει, ο επί γης μανθάνει. Πάντα ο λόγος και ποιεί και διδάσκει και παιδαγωγεί» (Κλημ. Αλεξανδρέως, Παιδαγωγός, Γ’ ΧΙΓ, ΒΕΠΕΣ, τόμ. 7ος, σ. 231 - 2).

Παιδαγωγείται δε αληθινά ο άνθρωπος με την οικονομία του Λόγου, διότι μόνο με αυτήν προσλαμβάνεται, θεραπεύεται, μεταμορφώνεται, σώζεται, θεώνεται ο όλος άνθρωπος. Κατά τον ίδιο Κλήμεντα «ο δε αγαθός παιδαγωγός, η σοφία, ο λόγος του πατρός, ο δημιουργήσας τον άνθρωπον, όλου κήδεται του πλάσματος, και σώμα και ψυχήν ακείται αυτού ο πανακής της ανθρωπότητος ια­τρός» (Κλημ. Αλεξανδρέως, Παιδαγωγός, A' II, ένθ. αν., σ. 83).

Αλλά η οικονομία του Σωτήρος φανερώνεται ή, κατά τον άγιο Νικόλαο Καβάσιλα, «σημαίνεται» στην θ. Λει­τουργία όπου «τα εν τη τελετή των δώρων γινόμενα εις την του Σωτήρος οικονομίαν αναφέρεται πάντα» (Ν. Καβάσιλα, Ερμηνεία της Θ. Λειτουργίας). Στην Θ. Λειτουργία, ως κέντρο της Εκκλησίας, οικονομείται, παιδαγωγείται, πληρώνεται ο άνθρωπος από τον Λόγο Χριστό, αφού κατά τον Κλήμεντα ο Λόγος δεν παιδαγωγεί εξωτερικά, αλλά προσφέροντας στον παιδαγωγούμενο άνθρωπο τον εαυτό του ως τροφή, γάλα, άρτο, σώμα και αίμα:

«Ω θαύματος μυστικού... ο λόγος τα πάντα τω νηπίω, και πατήρ και μήτηρ και παιδαγωγός και τροφεύς «Φάγεσθέ μου» φησί «την σάρκα και πίεσθέ μου το αίμα». Ταύτας ημίν οικείας τροφάς ο Κύριος χορηγεί και σάρκα ορέγει και αίμα εκχεί· και ουδέν εις αύξησιν τοις παιδίοις ενδεί. Ω του παραδόξου μυστηρίου· αποδύσασθαι ημίν την παλαιάν και σαρκικήν εγκελεύεται φθο­ράν, ώσπερ και την παλαιάν τροφήν, καινής δε άλλης της Χριστού διαίτης μεταλαμβάνοντας, εκείνον, ει δυνατόν, αναλαμβάνοντες εν εαυτοίς αποτίθεσθαι και τον Σωτήρα ενστερνίσασθαι ίνα καταργήσωμεν της σαρκός ημών τα πάθη» (Κλημ. Αλεξανδρέως, Παιδαγωγός A' VI, ένθ’ αν., σ. 99 – 100).

Με αυτόν τον εσωτερικό και μυστικό τρόπο ο παιδα­γωγός Χριστός πληρώνει τον άνθρωπο. Θα παρακολου­θήσουμε εν συνεχεία πώς ο Θεάνθρωπος Κύριος οδηγεί την ανθρωπίνη ύπαρξι στο πλήρωμά της ως Λόγος του Θεού, ως Εκκλησιαστής και ως Εικών του Θεού.

 

1. Ο Θεάνθρωπος Χριστός παιδαγωγεί ως Λόγος του Θεού

Ο Χριστός ως Λόγος μας αποκαλύπτει όχι μόνον τον Πατέρα κατά το Ιωάννειον «εκείνος εξηγήσατο» (Ιωαν. α' 18) αλλά και τους λόγους όλων των κτισμάτων, αφού «τα πάντα δι’ αυτού και εις αυτόν έκτισται· και αυτός εστι προ πά­ντων, και τα πάντα εν αυτώ συνέστηκε, και αυτός εστιν η κεφαλή του σώματος της Εκκλησίας» (Κολ. α', 16-18).

Εάν ο άνθρωπος και όλα τα κτίσματα του Θεού δεν έχουν τον λόγο της υπάρξεώς των και εάν οι λόγοι όλων δεν ανακεφαλαιώνωνται στον Λόγο Χριστό, τότε ο κό­σμος στο σύνολό του φαίνεται όχι μόνο ά-λογος, αλλά και παρά-λογος που φυσικά καταλήγει στο μηδέν.

Ο κόσμος χωρίς τον Λόγο Χριστό είναι όχι μόνο χωρίς νόημα αλλά και κομματιασμένος, γιατί τίποτε δεν υπάρχει που να συνδέη τα όντα σε μία καθολική και έλλογο ενότητα.

Τι νόημα και τι δικαίωσι ημπορεί να έχη η ύπαρξίς μου μέσα σ’ ένα κόσμο χωρίς κέντρο, άξονα και νόημα;

Ζωή χωρίς νόημα είναι το πιο καίριο υπαρξιακό μας πρόβλημα. Η ελλειψις κοσμικού κέντρου και κοσμικής ενότητος γίνεται για τον άνθρωπο και ιδιαίτερα τον ευαίσθητο νέο άνθρωπο έλλειψις προσωπικού κέντρου και προσωπικής ενότητος. Έτσι η ζωή γίνεται αγχώδης και αβίωτη. Πολλές από τις αντικοινωνικές εκδηλώσεις των παιδιών μας, όπως τα ναρκωτικά, η αναρχία, η αδιαφορία και εγκατάλειψις των σπουδών, έτσι νομίζω εξηγούνται: ως έκφρασις του ανικανοποιήτου και ως φυγή από την σκληρή πραγματικότητα της αντιμετωπίσεως ενός παραλόγου κόσμου.

Η παιδεία μας σήμερα δεν βοηθεί τους νέους να ανακαλύψουν το νόημα του κόσμου και της υπάρξεώς των, διότι η ίδια έχει χάσει τον Λόγο Χριστό ως κέντρο, άξονα και πλήρωμά της.

Οι ανθρωπιστικοί σκοποί που τοποθετούνται σήμερα ως στόχοι της παιδείας, παρά τις καλές προθέσεις των εισηγητών τους, προβάλλουν στους μαθητάς ωρισμένα ιδεώδη, όπως η απελευθέρωσις του ανθρώπου, η δημο­κρατία, η κοινωνική δικαιοσύνη αλλά δεν ημπορούν να εξηγήσουν καθολικά την δημιουργία ούτε να δείξουν την σχέσι του ανθρώπου με τον Κτίστη και την κτίσι. Γι’ αυτό διαπιστώνουμε ότι τελικά και αυτά τα ιδεώδη ή δεν αγγίζουν καθόλου τους νέους ή και εάν για ένα διά­στημα τους ενθουσιάσουν, μετά τους οδηγούν στην απογοήτευσι και στον μηδενισμό.

Το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία έχει την ευρύτερη αποστολή όχι απλώς να προσφέρη μερικές επί μέρους θρησκευτικές γνώσεις, αλλά να δείξη πως όλη η κτίσις και όλα τα διδασκόμενα στο σχολείο μαθήματα έχουν τους λόγους των, που ενοποιούνται και ανακεφαλαιώνονται στον Λόγο Χριστό. Έτσι φανερώνεται η ενότης, το κέντρο και το νόημα του κόσμου.

Ο θεολόγος δέν είναι δυνατόν να είναι πανεπιστήμων. Είναι δυνατόν όμως ν’ αποκαλύψη στους μαθητάς ότι τίποτε δεν υπάρχει στην κτίσι και άρα στην ύλη των διδασκομένων στο σχολείο μαθημάτων, που να μην έχη τον λόγο του και ότι όλοι οι λόγοι ανακεφαλαιώνονται και συγκροτούνται στον Λόγο Χριστό.

Πρόκειται για μία θεολογία και φιλοσοφία με την πατερική σημασία της λέξεως, όπου η κοσμολογία εννοείται χριστολογικά και εκκλησιολογικά.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας και ιδίως ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής θα μας βοηθήσουν πολύ στο σημείο αυτό. Ο όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης συνοψίζει την σχετική θεολογία των αγίων πατέρων ως εξής: «τοιου­τοτρόπως και ο Δημιουργός του παντός, επειδή και είνε φύσει και αυτόχρημα Λόγος, διά τούτο και μετά λόγων πνευματικών εδημιούργησεν όλα τα όντα αισθητά τε και νοητά. «Πάντα γάρ, φησίν ο θεολογικώτατος Ιωάν­νης, δι’ αυτού (του Λόγου δηλ.) εγένετο· και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν, ο γέγονε» (Ιω. α' 3). Και ο θεολόγος Γρηγόριος· «Τι γαρ έστιν, ο μη λόγω συνέστηκε;» (λογ. β' περι Υιού). Και τελευταίον εδημιούργησε τον νουν λογικόν· τουτέστιν, εχάρισεν εις αυτόν μίαν φυσικήν δύναμιν, επιτηδείαν εις το να ερευνά, και να χωρή εις τους πνευματικούς αυτούς λό­γους, ους ο Δημιουργός Λόγος εις τα όντα ενέθηκε, και ούτω διά μέσου αυτών, ως διά τινων ελκυστικών δώρων, να έλκηται εις τον του Δημιουργού απαθή έρωτα, και ελκόμενος, να ενούται μετ’ αυτού αμέσως, και να μακαρίζηται. Και λοιπόν ένθεν μεν ο Δημιουργός και προαι­ώνιος Λόγος, ένθεν δε ο λογικός νους, δύω άκρα εισίν· οι δε πνευματικοί λόγοι των όντων ως μέσα των δύω άκρων τούτων ευρίσκονται, πρόξενα της τούτων αμφοτέρων ενώσεως» [Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτου, Συμβουλευτικόν εγχειρίδιον, σ. 169. Οι λόγοι των όντων βέβαια δεν αποτελούν το πρόσωπο, αλλά τα οπίσθια του Θεού, που είδε ο Μωϋσής, η την καταφατική θεολογία, κατά τον ίδιο όσιο Νικόδη­μο. Για μια τελειοτέρα και πιο προσωπική γνώσι του Θεού βοηθεί η αποφατική και μυστική θεολογία].

Έτσι γεφυρώνονται και οι αντιθέσεις γνώσεως και πίστεως, θεολογίας και επιστήμης, που εταλαιπώρησαν αδίκως την δύσι με αντικτύπους στον τόπο μας.

Ο ορθόδοξος επιστήμων ή τεχνικός δέν είναι ανάγκη να διχάζεται. Αυτό που κάνει κάθε μέρα σαν επιστήμη ή τεχνική, εκτός του ότι απορρέει από το κατ’ εικόνα, έχει τον λόγο του, λόγο που ανάγεται στον Χριστό. Εάν η αμαρτία, ο εγωισμός, ο διάβολος, μας παρασύρουν να κόψουμε τον δεσμό, σχέσι, αναφορά λόγων και Λόγου, εμείς γνωρίζουμε ότι ο δεσμός αυτός αποκαθίσταται και ανανεώνεται κάθε φορά που επαναπροσφέρουμε, αναφέρουμε όλη την κτίσι στον Θεό στα «σα εκ των σων» της αναφοράς της θείας Λειτουργίας.

Έτσι αποκαθίσταται και η Ευχαριστιακή λειτουρ­γία του ανθρώπου στην κτίσι, που ως βασιλεύς και ιερεύς την δέχεται ως δώρο του Θεού και την επαναπροσφέρει στον Θεό ως ιδικό του δώρο.

Μετά από μια τέτοια θεώρησι η επιστήμη ημπορεί να προχωρή στο έργο της χωρίς να συγκρούεται με την πίστι και τα δόγματα της ευσεβείας.

Ο ορθόδοξος επιστήμων άλλωστε δεν δυσκολεύεται να διακρίνη την παρουσία του Θεού στην φύσι, αφού στον Θεό η ορθόδοξος θεολογία διακρίνει θεία ουσία και άκτιστες θείες ενέργειες, με τις οποίες ο Θεός εισέρ­χεται στην κτίσι. Ο κτιστός κόσμος στην Ορθοδοξία δεν μένει κλειστός και απροσπέλαστος από την άκτιστο Χάρι του Θεού. Στην μυστηριακή και λειτουργική πράξι και ιδίως στην Ευχαριστία γίνεται η ένωσις και ανάκρασις κτιστού και ακτίστου, θείου και ανθρωπίνου. Αυτός είναι ο μεγάλος γάμος, η μεγάλη χαρά και η με­γάλη εορτή της Ορθοδοξίας.

Όλα είναι κεκλημένα σ’ αυτόν τον Γάμο. Ο Θεός της Ορθοδοξίας δέν είναι έξω από την κτίσι ούτε επάνω από την κτίσι, αλλά με τις άκτιστες ενέργειές Του είναι μέσα στην κτίσι χωρίς να συγχέεται μ’ αυτήν όπως γίνε­ται στον πανθεϊσμό.

Η δυτική άποψις ότι ο Θεός σχετίζεται με την κτίσι μόνο με την τοποθέτησι ατέγκτων φυσικών νόμων στην αρχή της δημιουργίας ή με την περιστατική άρσι τους σε περίπτωσι θαύματος, οφείλεται στην έλλειψι διακρίσεως θείας ουσίας και ακτίστων θείων ενεργειών. Ως ορθόδοξοι θεολόγοι ημπορούμε να βλέπουμε συνεχώς την Χάρι του Θεού, ως άκτιστες ενέργειες μέσα στην κτίσι, ενέργειες ουσιοποιητικές, συνεκτικές, συντηρη­τικές και τελειωτικές των όντων. Έτσι αίρεται και η άλλη αντίθεσις ακτίστου Θεού και κτιστού κόσμου, που ταλαιπωρεί τον δυτικό χριστιανισμό και οδηγεί στην αθεΐα.

Μία τέτοια αίσθησις των στοιχείων του κόσμου δεν ημπορεί ποτέ να είναι το αποτέλεσμα ψιλών διανοη­τικών συλλήψεων. Μόνον ο πιστός Χριστιανός και θεο­λόγος, που λειτουργείται σωστά, λαμβάνει την αίσθησι αυτή, ζη αυτήν την ενότητα και ημπορεί να μεταδώση και στους μαθητάς του αυτό το δράμα, δράμα βαθυτέρας και μυστικωτέρας διεισδύσεως σ’ αυτό που κρύβεται πίσω από τα φαινόμενα.

Έτσι βοηθείται ο μαθητής στην εκπλήρωσι του βαθυτάτου ανθρωπολογικού αιτήματος για την ανακάλυψι του νοήματος και της ενότητος του σύμπαντος, ενότητος που συντελεί στην εσωτερική του ενότητα.

2. Ο Θεάνθρωπος Χριστός παιδαγωγεί ως Εκκλησιαστής

Στην θεία Λειτουργία ο Χριστός φανερώνεται όχι μόνον ως ο δημιουργικός και συνεκτικός Λόγος του Σύ­μπαντος αλλά και ως ο Εκκλησιαστής. «Ο τα πεπλανημένα και διεσκορπισμένα συνάγων εις εν και ποιών τα πάντα μίαν Εκκλησίαν τε και μίαν ποίμνην, ίνα μηδέν ανήκοον η της καλής του ποιμένος φωνής της τα πάντα ζωοποιούσης» (Αγ. Γρηγορίου Νύσσης P.G. 44, 636 Β, πρβλ. P.G. 44, 904 -5), δηλαδή αυτός που ενοποιεί τους πιστεύ­οντας σ’ Αυτόν, τους κάνει μέλη του σώματός Του και έτσι τους δίνει την δυνατότητα της αληθινής συναντήσεως - κοινωνίας με τα άλλα ανθρώπινα πρόσωπα, συναντήσεως που αποτελεί βαθύ ανθρωπολογικό αίτημα.

Η Εκκλησία στην ουσία της δεν είναι ένα θρησκευτικό ίδρυμα ή ένα ταμείο που χορηγεί την Θεία Χάρι υπό ωρισμένες νομικές προϋποθέσεις, όπως θα μας έλεγε η Σχολαστική θεολογία.

Η Εκκλησία είναι ο χώρος όπου τα ανθρώπινα πρό­σωπα ενώνονται με τα τρία πρόσωπα του Ενός Θεού διά του θεανθρωπίνου προσώπου του Ιησού Χριστού σε μία κοινωνία αληθινής αλληλοπεριχωρήσεως και αγάπης. Η Εκκλησία είναι: «η Χάρις του Κυρίου ημών Ιη­σού Χριστού και η αγάπη του Θεού και Πατρός και η Κοινωνία του Αγίου Πνεύματος μετά πάντων ημών».

Με την μετάνοια, την ταπείνωσι, την πίστι, την αγά­πη οι Χριστιανοί υπερβαίνουν τον νοσηρό ατομικισμό, που πάσχει από αδυναμία ουσιαστικής κοινωνίας με τον Θεό και τον συνάνθρωπο και γίνονται πρόσωπα ανοιχτά σε κοινωνία αγάπης.

Στην κοινωνία αυτή της Χάριτος και της αγάπης υπάρχει και η αληθινή ελευθερία.

Την ενότητα αυτή αδυνατούμε οι άνθρωποι να πραγματοποιήσουμε μόνοι μας, διότι η φύσις μας λόγω του προπατορικού αμαρτήματος είναι κομματιασμένη.

Ο Χριστός μας προσλαμβάνει όλους στο σώμα Του και έτσι ενοποιεί την φύσι. Ενωμένες οι ανθρώπινες φύ­σεις στον Χριστό ημπορούν να επιδιώξουν την ανάδειξί τους σε πρόσωπα και να φθάσουν υψηλές μορφές κοινω­νίας και αγάπης εν Χριστώ. Με κέντρο την ενότητα των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος η Εκκλησία όλο και διευρύνει τον κύκλο των κοινωνούντων Τριαδικώς ανθρώ­πων. Το σώμα του Χριστού θα συμπληρωθή, κατά τον άγιο Χρυσόστομο, στην Δευτέρα Παρουσία.

Η ένωσίς μας αυτή δεν είναι ηθική, ιδεολογική, συναισθηματική, φιλική, σωματειακή αλλά σωματική - οργανική.

Στην Εκκλησία με τα άγια Μυστήρια και ιδίως τη θ. Ευχαριστία γινόμαστε σύσσωμοι και σύναιμοι με τον Χριστό και μεταξύ μας «ότι μέλη εσμέν του σώματος αυτού, εκ της σαρκός αυτού και εκ των οστέων αυτού» (Εφ. ε' 30). Γι’ αυτό και η θεία Ευχαριστία λέγεται και είναι θεία Κοινωνία, όπου οι Χριστιανοί ημπορούμε να αισθανθούμε ότι όλα είναι κοινά, όλοι είμαστε αδελφοί, όλοι είμαστε υπεύθυνοι για τους αδελφούς μας και όλοι ημπορούμε να ζούμε κοινοβιακά όπως οι πρώτοι Χρι­στιανοί και οι μοναχοί.

Κοινωνία προσώπων δεν ημπορεί να γίνη χωρίς ταπείνωσι, αγάπη και θυσία. Ο Χριστός κοινωνεί μαζί μας γιατί ταπεινώνεται, κενούται, προσφέρεται και θυ­σιάζεται στον Σταυρό.

Η θυσία του Χριστού γίνεται απτή στην θεία Λει­τουργία. Όλοι κοινωνούμε τον θυσιαζόμενο Χριστό και όλοι καλούμεθα να αποκτήσουμε το θυσιαστικό, ταπει­νό, αγαπητικό ήθος του Χριστού, την, κατά τον άγιο Ιγνάτιο Θεοφόρο, «Ομοήθειαν Θεού». «Πάντες ουν ομοήθειαν Θεού λαβόντες, εντρέπεσθε αλλήλοις και μηδείς κατά σάρκα βλεπέτω τον πλησίον, αλλ’ εν Ιησού Χριστώ αλλήλους διά παντός αγαπάτε» (ΒΕΠΕΣ 3, σ. 269).

Ο ταπεινός και θυσιαζόμενος Ιησούς, ο πάντοτε εσθιόμενος και μηδέποτε δαπανώμενος γίνεται για τον άνθρωπο και τον μαθητή στο Σχολείο ο αληθινός παιδα­γωγός, που του δίνει την δυνατότητα να ξεπεράση τον εγωισμό του και να προχωρήση σε μία ουσιαστική συνάντησι με τον προσωπικό Θεό και τα ανθρώπινα πρόσω­πα. Σ’ αυτή την συνάντησι, θα αναδειχθή και το ιδικό του πρόσωπο.

Ο άνθρωπος διψά γι’ αυτή την συνάντησι. Πάσχει από την μοναξιά και την ακοινωνησία. Δεν αναπαύεται στον εγωισμό.

Τα σχολεία μας, αν θέλουμε να βοηθούν ουσιαστικά τους νέους, πρέπει να γίνουν σχολεία όπου οι μαθηταί θα βοηθούνται ελεύθερα και χωρίς πίεσι, με διακριτική αγάπη να κάνουν αυτή την συνάντησι, χωρίς την οποία κάθε άλλη συνάντησις είναι σκιά και αποτυχία.

Ούτε η ηθική αγωγή της βελτιώσεως του χαρακτήρος, ούτε η ελευθέρα διακίνησις των ιδεών ημπορεί να αντικαταστήση την κοινωνία των προσώπων. Αποτελούν μάλλον τα πτωχά υποκατάστατά τους. Τα πρόσω­πα δεν ημπορούν ποτέ να αντικατασταθούν με ιδέες. Όταν τα πρόσωπα συναντηθούν με αγάπη εν Χριστώ, τότε και η ηθική αγωγή και η ελευθερία βρίσκουν το σωστό περιεχόμενό τους.

Η εν Χριστώ κοινωνία των προσώπων δεν έχει βέ­βαια στατικό χαρακτήρα. Δεν είναι κάτι που γίνεται αμέσως. Είναι υπόθεσις του αγώνος όλης της ζωής μας. Η ζωή του Χριστιανού είναι ένα πέρασμα από το εγωιστικό κλείσιμο στο αγαπητικό άνοιγμα, στην κοινωνία της αγάπης. Πέρασμα που γίνεται με αγώνα, άσκησι, βία στον εαυτό μας και πόνο γιατί η φύσις μας είναι άρρωστη.

Οι μη χριστιανικές ανθρωπολογίες δεν γνωρίζουν το βάθος της αρρώστιας του ανθρώπου. Γι' αυτό και υπεραπλουστεύουν τα πράγματα. Το πείραμα της βελτιώ­σεως του ανθρώπου με την βελτίωσι των εξωτερικών κοινωνικών και οικονομικών δομών δεν επέτυχε.

Ούτε οι υλιστικοκαπιταλιστικές κοινωνίες με την αφθονία τους, ούτε οι υλιστικοσοσιαλιστικές με την αδυναμία τους να ιδούν βαθύτερα την τραγικότητα του ανθρώπου ημπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο ουσιαστικά να ξεπεράση την αρρώστια του και να πραγματοποιήση την αληθινή θεανθρωπίνη κοινωνία της αγάπης.

Ο θεολόγος μεταφέροντας στο Σχολείο το πνεύμα της θ. Λειτουργίας, δηλ. το πνεύμα του Ιησού Χριστού ως Εκκλησιάζοντος παιδαγωγού, βλέπει στον κάθε μα­θητή του «καλό» ή «κακό» την εικόνα του Θεού. Η στά­σις του απέναντι όλων είναι στάσις αποδοχής ανεξαρτήτως της πίστεως ή της αρετής των, στάσις εκτιμήσεως της θείας εικόνος που περικλείουν, στάσις κατανοήσεως και παρακλήσεως της ανθρωπίνης αδυναμίας και του ανθρωπίνου πόνου. Η τάξις για τον θεολόγο δεν είναι μάζα αλλά κοινωνία προσώπων κεκλημένων να φθάσουν την τριαδική κοινωνία. Γι’ αυτό και, όσο οι συν­θήκες του επιτρέπουν, απευθύνεται στα πρόσωπα και βοηθεί να πραγματοποιηθή η συνάντησις και κοινωνία των προσώπων.

Η αγάπη προς τους μαθητάς ως πρόσωπα ανάβει τον σπινθήρα της αγάπης και στις καρδιές των μα­θητών. Πολλά παιδιά σήμερα δεν αγαπούν, γιατί δεν έχουν αγαπηθή. Ο μαθητής διαισθάνεται εάν ο καθη­γητής του τον αγαπά και τον δέχεται ως πρόσωπο ή τον ξεπερνά και στέκεται αδιάφορος, ψυχρός ή και εχθρικός σ’ αυτόν.

Η εν Χριστώ αγάπη του θεολόγου φέρει στα Σχο­λεία το σπέρμα της Εκκλησίας ως κοινωνίας αγαπώντων προσώπων.

Το ορθόδοξο εκκλησιολογικό, λειτουργικό, κοινοτικό, κοινωνικό πνεύμα πρέπει να διαποτίση την ζωή μας, την ποιμαντική μας, την παιδαγωγική μας, την διδασκαλία μας. Τότε όλοι θα αισθανόμεθα την Εκκλησία ως το πα­τρικό μας σπίτι, την ευρύτερη πνευματική μας οικογέ­νεια, την εν Χριστώ, αδελφότητά μας, την συνέχεια του αποστολικού χορού. Η εν Χριστώ αγάπη θα μας ενώνη όλους και θα μας βοηθή όλους να ωριμάσουμε. Κανείς δεν θα αισθάνεται καταπιεσμένος από τους άλλους.

Αυτή την Εκκλησία έχει ιδιαίτερα ανάγκη ο σύγχρονος άνθρωπος, που υποφέρει από τις απρόσωπες, μαζοποιημένες, τεχνοκρατικές, καταναλωτικές, καταπιεστικές, εξουδενωτικές του προσώπου και εκμεταλλευτικές δομές των συγχρόνων κοινωνιών.

3. Ο Θεάνθρωπος Χριστός παιδαγωγεί ως Εικών του Θεού

Η ορθόδοξος θεολογία του Χριστού ως Εικόνος του Θεού (Β’ Κορ. δ' 4) και του ανθρώπου ως «κατ’ εικόνα Θεού» (Γεν. α’ 26) είναι όπως γνωρίζουμε πολύ σημαντική για την κατανόηση του ανθρώπου.

Ο εικονικός χαρακτήρ του ανθρώπου αναφέρεται όχι μόνον στα ιδιαίτερα χαρίσματα που έλαβε από τον Θεό, αλλά και στον προορισμό του, που είναι η ένωσις με το θείο Αρχέτυπο. Το κατ’ εικόνα δηλ. είναι η οντολογική αρχή και το τέλος του ανθρώπου. To Α και το Ω.

Σωστά παρατηρήθηκε ότι ο άνθρωπος ως θεολογικό ον «για να είναι αληθινός πρέπει να υπάρχη σε κάθε στιγμή και να ζη θεοκεντρικά. Όταν αρνήται τον Θεό, αρνείται τον εαυτό του και αυτοκαταστρέφεται. Όταν ζη θεοκεντρικά, καταξιώνει μέχρι το άπειρο τον εαυτό του, αναπτύσσεται και ολοκληρώνεται μέχρι την αιω­νιότητα» (Π. Νέλλα, «Ζώον Θεούμενον» σ. 45).

Στον εικονικό του χαρακτήρα οφείλει ο άνθρωπος τον δυναμισμό του και το μεγαλείο του.

Εικονίζοντας τον δημιουργό και σοφό Θεό έχει το χά­ρισμα της γνώσεως και δημιουργίας.

Εικονίζοντας τον αυτεξούσιο Θεό έχει το αυτεξούσιο, την ελευθερία. Κατά τον άγιο Μάξιμο «Ει κατ’ εικόνα της μακαρίας και υπερουσίου Θεότητος ο άνθρωπος γεγένηται, αυτεξούσιος δε φύσει η θεία φύσις, άρα και ο άνθρωπος ως αυτής όντως εικών αυτεξούσιος τυγχάνει φύσει· ει δε αυτεξούσιος φύσει, θελητικός άρα ο άνθρω­πος» (P.G. 91 304). Εάν δε κατά τον ιερό Καβάσιλα χάση το αυτε­ξούσιο, χάνει και τον άνθρωπο «Ταύτόν γαρ εστιν, ειπείν απολέσαι το αυτεξούσιον και απολέσαι τον άνθρωπον» (Ρ. G. 150, 638).

Εκείνο όμως που περισσότερο από όλα φανερώνει τον θείο χαρακτήρα στον άνθρωπο είναι η ερωτική δύναμις της ψυχής του και η ερωτική φορά του προς το θείο Αρχέτυπο. Κατά τον θείο Μάξιμο και Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη «Το Θείον οι θεολόγοι, ποτέ μεν έρωτα, ποτέ δε αγάπην, ποτέ δε εραστόν και αγαπητόν καλούσιν. Όθεν, ως μεν έρως υπάρχων και αγάπη, κι­νείται· ως δε εραστόν και αγαπητόν, κινεί προς εαυτόν πάντα τα έρωτος και αγάπης δεκτικά... Διό και Παύλος ο Μέγας, εν κατοχή του θείου γεγονώς έρωτος και της εκστατικής δυνάμεως μετειληφώς ενθέω στόματι· Ζω εγώ, φησίν, ουκ έτι, ζη δε εν εμοί Χριστός, ως αληθής εραστής και εξεστηκώς, ως αυτός φησί τω Θεώ, και ου την εαυτού ζων, αλλά την του εραστού ζωήν, ως σφόδρα αγαπητήν» (Αγ. Μαξίμου Ζ' Εκατ. κεφ. Φιλοκαλία, Β', σ. 183).

Η ερωτική αυτή δύναμις της ψυχής του κάνει τον άνθρωπο να διψά στο βάθος της υπάρξεώς του την ένωσι με το Αρχέτυπό του, την Θέωσι και να μην αναπαύεται στα κτιστά και πεπερασμένα. Κατά τον ι. Καβάσιλα «Η γαρ των ανθρωπίνων ψυχών δίψα απείρου δείταί τινος ύδατος, ο δε κόσμος ούτος πεπερασμένος αρκέσαι δη πως δύναιτ’ αν» (Περί της εν Χριστώ ζωής, λογ. 2);

Ο κτιστός άνθρωπος είναι προωρισμένος να ενωθή με την άκτιστο χάρι του Θεού και να γίνη θεός κατά χάριν. Εδώ συνοψίζεται όλο το μυστήριο του ανθρώπου «ως κεκελευσμένου θεού» κατά τον Μ. Βασίλειο (Γρηγορίου Θεολ. Επιτάφιος εις τον Μ. Βασίλειο).

Κατά δε τον θεολογικώτατο άγιο Γρηγόριο, «Τούτο δη βουληθείς ο τεχνίτης επιδείξασθαι Λόγος, και ζώον εν εξ αμφοτέρων, αοράτου τε λέγω και ορατής φύσεως, δημιουργεί τον άνθρωπον... οιόν τινα κόσμον έτερον εν μικρώ μέγαν επί της γης ίστησιν, άγγελον άλλον, προσκυνητήν μικτόν, επόπτην της ορατής κτίσεως, μύστην της νοουμένης, βασιλέα των επί γης, βασιλευόμενον άνωθεν... ζώον ενταύθα οικονομούμενον και αλλαχού μεθιστάμενον, και πέρας του μυστηρίου, τη προς Θεόν νεύσει θεούμενον» (Λογ. 45, εις το άγ. Πάσχα).

Όμως με την πτώσι του ανθρώπου το κατ’ εικόνα αμαυρώνεται, η ανθρωπίνη φύσις νοσεί την αμαρτία, κατά τον άγιο Κύριλλο Αλεξανδρείας. Το κατ’ εικόνα δεν ημπορεί να ενεργοποιηθή, να γίνη «καθ’ ομοίωσιν».

Ο Ιησούς Χριστός, ως Εικών του Θεού λαμπρά και απαράλλακτος και ως Αρχέτυπο του ανθρώπου με όλη την σωτήριο οικονομία Του αναστηλώνει την πεσούσα εικόνα του Αδάμ, δείχνει το πρωτότυπο κάλλος της, και ως καλός παιδαγωγός προσανατολίζει, έλκει και χειρα­γωγεί τον άνθρωπο στο θείο Αρχέτυπό του. «Την αμαυρωθείσαν εν Αδάμ φύσιν, μεταμορφωθείς απαστράψαι πάλιν πεποίηκας, Χριστέ, μεταστοιχειώσας αυτήν εις την Σην της θεότητος δόξαν τε και λαμπρότητα» (Απόστ. εσπερ. Μεταμορφώσεως).

Όταν ο άνθρωπος γίνη σύμμορφος με την εικόνα του Χριστού, (Ρωμ. η' 29) αποκτά την αληθινή μόρφωσι, δηλαδή την αληθινή ανθρώπινη μορφή.

Στα άγια Μυστήρια και την θεία Λειτουργία η ένωσις Θεού και ανθρώπου διά του Κυρίου Ιησού Χριστού γίνεται κοινωνία ζωής, ανάστασις, μεταμόρφωσις, Χρι­στοποίησις και Θέωσις του ανθρώπου. Το κατ’ εικόνα ενεργοποιείται και ο πιστός και αγωνιζόμενος άνθρωπος θεώνεται. Η θέωσις δεν είναι ιδεαλιστικός πόθος αλλά πραγματικότης.

Πρώτη εθεώθη η Υπεραγία Θεοτόκος. Κατά τους θεο­λόγους μας αυτή μοναχή ευρίσκεται μεθόριον αναμεταξύ της κτιστής και ακτίστου φύσεως· αυτή μόνη είναι Θεός άμεσος μετά τον Θεόν και έχει τα δευτερεία της Αγίας Τριάδος (Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτου Αόρατος Πόλεμος, σελ. 119).

Εθεώθησαν επίσης οι άγιοι έχοντες τον θείον έρω­τα. Όλοι οι άγιοι ζουν τον λόγο του αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου. «Ο εμός έρως εσταύρωται» (Προς Ρωμ. VII). Η σχέσις των αγίων με τον Θεό είναι ερωτική και όχι απλώς ηθική. Η χάρις της θεώσεως λάμπει στα πρόσωπα των αγίων και φανερώνεται στα θεωμένα σώματά τους που ευωδιάζουν, μυροβλύζουν, μένουν άφθαρτα και θαυματουρ­γούν. Η Ορθόδοξος Εκκλησία είναι ο χώρος και η κοι­νωνία της θεώσεως.

Ό,τι γίνεται μέσα στην Ορθοδοξία είναι θεωτικό. Οι άγιες ορθόδοξες εικόνες του Χριστού, της Παναγίας και των αγίων και όλος ο διάκοσμος των ορθοδόξων εκκλησιών μας, φανερώνουν ότι όντως «άνθρωπος γέγονε Θεός, ίνα Θεόν τον Αδάμ απεργάσηται». Η θέωσις είναι δυνατή γιατί η Χάρις είναι άκτιστος και θεία ενέργεια και έτσι ημπορεί να θεώνη τον άνθρωπο. Την θέωσι ενεργεί ο Θεός και πάσχει ο άνθρωπος. Ο θεούμενος άνθρωπος καθαιρόμενος από τα πάθη και σχολάζων στην καρδιακή προσευχή λαμβάνει εμπειρία της θείας Χάριτος και έτσι αναπαύεται, παρηγορείται. Υψίστη εμπειρία της θεώσεως είναι η θέα του Θαβωρίου Ακτίστου φωτός, το οποίον οι θεωμένοι άνθρωποι όχι μόνον βλέπουν υπερφυώς, αλλά και βλέπονται μέσα σ’ αυτό όπως μαρτυρείται στον βίο του αγίου Βασιλείου (Γρ. Νύσ. Επιτ. Μ. Βασ. P.G. 46, 809 C).

Όλα αυτά πιστεύω ότι έχουν μεγάλη σημασία για την ανθρωπολογία και την παιδεία. Όταν ο δυναμισμός του ανθρώπου δεν προσανατολισθή στην ορθή του κατεύθυνσι προς τον Πλάστη και Πατέρα του τότε εκδηλώνεται αρνητικά. Το τριμερές της ψυχής διασπάται. Ο νους σκοτίζεται. Ο άνθρωπος τρέφεται με τα πάθη, σκληρύνεται, θηριοποιείται και δαιμονοποιείται. Κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά «Νους αποστάς του Θε­ού ή κτηνώδης γίνεται ή δαιμονιώδης, και των όρων αποστατήσας της φύσεως επιθυμεί των αλλοτρίων και κόρον φιλοκερδίας ουκ οίδε, ταις σαρκικαίς επιθυμίαις έκδοτον εαυτόν ποιεί, και μέτρον ηδονής ου γινώσκει» (Ομιλία 51, 6, Έκδ. Οικονόμου, σ. 114). Ο άνθρωπος εκπίπτει στο μηδέν που τελικά τον κατατρώγει. Το ανθρώπινο πρόσωπο διαλύεται και αποδιοργανώνεται. Η ζωή γίνεται κόλασις. Η ελευθερία άγχος. Οι άλλοι άνθρωποι απειλή. Η μοίρα του ανθρώπου τρα­γική και αδιέξοδη.

Το λάθος των συγχρόνων ουμανισμών, όλων των αποχρώσεων, είναι ότι προσπαθούν να κάνουν τον άνθρωπο να ξεχάση την θεία καταγωγή του και τον θείο προορισμό του, τον εικονικό του χαρακτήρα. Εν ονόματι της προόδου, του πολιτισμού, της δικαιοσύνης, τον φυλακίζουν στο φθαρτό, στο πρόσκαιρο, στο μά­ταιο, στο πεπερασμένο. Του κόβουν τα φτερά. Προσπα­θούν να στρέψουν τον θείο δυναμισμό του και την ερω­τική του δίψα σε δραστηριότητες εγκόσμιες, όχι ίσως κακές, αλλά ανεπαρκείς και περιορισμένες για να πλη­ρώσουν τον θεόπλαστο άνθρωπο και θεούμενο ζώον. Προσπαθούν επίσης να τον πείσουν ότι ο άνθρωπος είναι αυτοθεός, αυτόνομος, αυτάρκης, αυτοολοκληρούμενος. Πρόκειται δηλαδή για την ίδια την αμαρτία του Αδάμ, την αυτοθέωσι, τον εγωισμό. Εδώ βρίσκεται η ουσία της εκκοσμικευμένης φιλοσοφίας, ηθικής, πολι­τικής. Αυτή η φιλοσοφία υπόκειται και στην προσπά­θεια οργανώσεως της ζωής έξω από την Εκκλησία, απαρχή της οποίας είναι ο πολιτικός γάμος. Η εκκοσμίκευσις είναι προϊόν του δυτικού αθεϊσμού, που σαν αρρώστια αρχίζει να τρώη το σώμα του ορθοδόξου λα­ού μας. Το λυπηρό είναι ότι υπάρχουν σήμερα πολι­τικές φιλοσοφίες που όχι απλώς δεν καταπολεμούν ή ανέχονται την εκκοσμίκευσι που αλλοιώνει την ελληνορθόδοξο παράδοσι και ταυτότητά μας, αλλά και έχουν ως πρόγραμμα να την επιβάλουν στον λαό δυνα­μικά με τα μέσα επικοινωνίας.

Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι και από εμάς γίνε­ται κάποτε ένα λάθος. Η ορθόδοξος αγωγή της θεώσε­ως κάτω από την επίδρασι του δυτικού χριστιανισμού αντικαθίσταται από την αγωγή της ηθικής καλλιτερεύσεως. Η αγωγή της ηθικής καλλιτερεύσεως ή της φυ­σικής και ηθικής θεώσεως, είναι ανθρωποκεντρική, ακόμη και όταν έχη θρησκευτικό χαρακτήρα, δεν διαφέρει ουσιωδώς από τις ηθικές αγωγές των αθέων ουμανισμών, δεν είναι εκκλησιαστική ούτε λειτουργική, δεν αναδεικνύει θεωμένους ανθρώπους, αλλά «καθώς - πρέ­πει» μικροαστούς χριστιανούς, βασίζεται στην ανθρωπίνη ηθική δραστηριότητα και όχι στην ενέργεια της ακτίστου Χάριτος του Θεού, δεν εξάγει τον άνθρωπο από τον εγωκεντρισμό, δεν του παρέχει την εμπειρία της θείας Χάριτος, δεν του μεταδίδει τον θείο έρωτα, δεν τον βοηθεί να προχωρήση στην αληθινή προσευχή και κοινωνία με τον Θεό.

Αυτή την αγωγή εκπροσωπούσε ο δυτικός Βαρλαάμ και κατά της αγωγής αυτής αγωνίσθηκε ο Θεολόγος του Ακτίστου Φωτός Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. Ο Βαρ­λαάμ εκδιώχθηκε τότε από τον Ορθόδοξο χώρο, αλλά επέστρεψε μετά μέσω ισχυρών δυτικών θεολογικών ρευ­μάτων που ενέσκηψαν στην χώρα μας μετά το 1821.

Σήμερα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε την σημα­ντική διαφορά και αντίθεσι των δύο ανθρωπολογιών και αγωγών. Αυτής που εκπροσωπεί ο Βαρλαάμ και αυτής που εκπροσωπεί ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και η Φι­λοκαλία.

Όταν οι νέοι μας σήμερα ξυπνούν από τον λήθαργο του ευδαιμονισμού, και των ουμανιστικών αυταπατών, περιπλανώνται και ζητούν να βρουν κάπου ανάπαυσι. Ένας ηθικιστικός χριστιανισμός δεν τους προσφέρει την ανάπαυσι αυτή γιατί η ψυχή τους διψά για προσω­πική συνάντησι και εμπειρία του Θεού, για μυστική ερωτική ζωή και γνησιότητα. Εάν δεν γνωρίσουν την αληθινή Ορθοδοξία, την μυστική Θεολογία, την γνησία Παράδοσι και ευσέβειά μας, καταφεύγουν στους ανατολικούς μυστικισμούς ή ζητούν υπερβατικές εμπειρίες στους τεχνητούς παραδείσους των ναρκωτικών ή στον αποκρυφισμό. Το ανικανοποίητο των νέων ανθρώπων πρέπει να μας προβληματίση για την ποιότητα της προσφερομένης από μας διδαχής και αγωγής.

Β' ΜΕΘΟΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΑΓΩΓΗΣ

Ελέχθησαν ήδη παρεμπιπτόντως αρκετά σχετικά με την μέθοδο της ορθοδόξου αγωγής, που πρέπει όμως εδώ να συμπληρώσουμε.

Ο παιδαγωγός Χριστός μας υποδεικνύει και την ορθή μέθοδο της αγωγής. Αυτή την μέθοδο συνοψίζει ο Άγιος Βασίλειος στην αναφορά της Λειτουργίας του «... αλλά Θεός ων προαιώνιος, επί της γης ώφθη, και τοις ανθρώποις συνανεστράφη· και εκ Παρθένου αγίας σαρκωθείς, εκένωσεν εαυτόν, μορφήν δούλου λαβών, σύμμορφος γενόμενος τω σώματι της ταπεινώσεως ημών, ίνα ημάς συμμόρφους ποιήση της εικόνος της δόξης αυτού».

Ο Υιός του Θεού ως παιδαγωγός μας, μας σώζει με την άφατο και ανερμήνευτο κένωσί Του. Έκαμε ιδική Του κάθε ιδική μας έλλειψι για να την μεταβάλλη σε πλήρωμα.

Ο ορθόδοξος παιδαγωγός συμμερίζεται την ταπείνωσι του Χριστού. Δεν προβάλλει τον εαυτό του ως ηθικό πρότυπο, αλλά τον Χριστό και τους αγίους. Δεν προβάλλει επίσης την ιδική του θεολογία, αλλά την θεο­λογία της Εκκλησίας, την θεολογία των αγίων Συνόδων και των αγίων Πατέρων. Την θεολογία των εμπειριών των αγίων. Έτσι θεολογεί αλιευτικά και όχι αριστοτελικά (Αγ· Γρηγ. Θεολ. λογ. ΚΓ' 18). Θεολογική του μέθοδος είναι το «επόμενοι τοις αγίοις πατράσι». Κρύβει τον εαυτό του για να φανερώση τον Χριστό. Ως νυμφαγωγός κατευθύνει την νύμφη Ψυχή στον Νυμφίο Χριστό.

Η ταπείνωσις είναι βάσις της ορθοδόξου ζωής και ήθους, του ορθοδόξου φρονήματος, της ορθοδόξου ευσεβείας, της ορθοδόξου τέχνης (ζωγραφικής, αρχιτεκτο­νικής, μουσικής), της ορθοδόξου θεολογίας. Η ταπείνωσις τα κάνει όλα αυτά ορθόδοξα, δηλαδή θεανθρωποκε­ντρικά. Ο ορθόδοξος λαός μας μέσα στην Ορθοδοξία εδιδάχθη την αγία ορθόδοξο ταπείνωσι ως τρόπο ζωής.

Οι διδάσκαλοι της Εκκλησίας ήσαν επίσης όλοι ταπεινοί, από τους αγίους αποστόλους μέχρι τον νεοφανή άγιο Νεκτάριο Πενταπόλεως.

Ο ταπεινός ορθόδοξος παιδαγωγός δεν αισθάνεται ούτε προβάλλει τον εαυτό του ως ανώτερο από τους παιδαγωγουμένους διότι βλέπει τον εαυτό του ως τον αμαρτωλότερο όλων. Σέβεται και δεν βιάζει την ελευθερία του παιδαγωγουμένου. Η ταπείνωσις του χαρίζει και την διάκρισι, την υψίστη των αρετών κατά τους Πα­τέρας, με την οποία διακρίνει την πρέπουσα στον κάθε άνθρωπο πνευματική μεταχείρισι. Έχοντας το ταπεινό Εκκλησιαστικό φρόνημα όχι μόνον διδάσκει, αλλά και διδάσκεται από τους μαθητάς. Βασίζει το παιδαγωγικό του έργο στην προσευχή, με την οποία συνεχώς ζητά την Χάρι του Θεού να φωτίζη και αλλοιώνη αυτόν και τους μαθητάς του με την καλή και θεοπρεπή αλλοίωσι και ο ίδιος να μη στέκεται εμπόδιο στο έργο της Θείας Χάριτος στους παιδαγωγουμένους.

Όσο πιστεύουμε στον εαυτό μας, στην ηθική μας, στην μόρφωσί μας, στην πείρα μας, στην ευφυία μας, εμποδίζουμε την Χάρι του Θεού να ενεργήση στους παιδαγωγουμένους μας. Το λάθος που κάνουμε συνήθως στην περίπτωσι αυτή, όσοι ασκούμε ποιμαντικό ή παι­δαγωγικό έργο είναι ότι προσπαθούμε να κάνουμε τους ποιμαινομένους και παιδαγωγουμένους Χριστιανούς ξε­χνώντας ότι εμείς πρώτα έχουμε ανάγκη να γινόμεθα Χριστιανοί.Αυτή η αυτάρκεια οδηγεί και στην πνευμα­τική και παιδαγωγική μας αποτυχία. Εάν οι ίδιοι δεν ζούμε την σωστή και ορθόδοξο πνευματική ζωή και δεν απεκδυόμεθα «τον παλαιόν άνθρωπον συν ταις πράξεσιν αυτού» ενδυόμενοι «τον νέον τον ανακαινούμενον εις επίγνωσιν κατ’ εικόνα του κτίσαντος αυτόν» (Κολ. γ' 10), ούτε η θεολογία μας ούτε η ποιμαντική μας και η παιδαγωγική μας θα είναι ορθόδοξος και καρποφόρος. Γι’ αυτόν τον λόγο ο κατ’ εξοχήν μιμητής του παιδαγωγού Χριστού θείος Παύλος έτρεχε και εδίωκε «κατά σκοπόν επί το βραβείον της άνω κλήσεως» (Φιλιππ. γ' 14) υποπιάζων και δουλαγωγών το σώμα «μήπως άλλοις κηρύξας αυτός αδόκιμος» γένηται (Α' Κορ. θ' 27).

 

Γ. Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΚΑΙΩΣΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Η ελληνορθόδοξος αγωγή και ανθρωπολογία δεν είναι μία ατομική μας άποψις, που θέλουμε να επιβάλουμε στην παιδεία για λόγους προσωπικής τακτοποιήσεως. Δεν είναι ακόμη η έκφρασις ενός μικροαστικού χριστιανι­σμού, που στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε για την στήριξι ωρισμένων ανελευθέρων και αδίκων καθεστώτων.

Η ελληνορθόδοξος παιδεία μας είναι η παιδεία των αρχαίων Ελλήνων, που προσλαμβάνεται από τον Χρι­στό, μεταμορφώνεται και γίνεται η εν Χριστώ παιδεία του ανθρώπου. Ο Παιδαγωγός του Κλήμεντος είναι χα­ρακτηριστικός αυτής της προσλήψεως και μεταμορφώσεως της αρχαίας ελληνικής παιδείας στην καινή κτίσι του Χριστού.

Ο λαός μας είναι ελληνορθόδοξος. Δεν αρνήθηκε ό,τι καλό είχε ο Όμηρος, ο Πλάτων, οι αρχαίοι σοφοί. Τους είδε ως προδρόμους του Χριστού, και ως φορείς του σπερματικού λόγου. Οι αρχαίοι Έλληνες σοφοί μέχρι σήμερα εικονίζονται στους νάρθηκες των παλαιών αγιορειτικών Καθολικών. Αυτή η συνέχεια βιώθηκε στο Ελληνορθόδοξο Βυζάντιο και την ελληνορθόδοξο Ρωμηοσύνη. Απ’ αυτή την παιδεία κυοφορήθηκαν οι Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας, αι Οικουμενικαί Σύνοδοι, η Αγία Σοφία, η πνευματικωτάτη βυζαντινή αγιογραφία, Αρχιτεκτονική, υμνολογία, μουσική.

Αυτή η παιδεία διέσωσε το γένος στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και ανέδειξε μεγάλους διδασκάλους. Αυτής της παιδείας απόστολος ήταν ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός: «Αμή δεν είναι καλά να βάλετε όλοι σας να κάμετε ένα ρεφενέ, να βάλετε και επιτρόπους να το κυ­βερνούν το σχολείον, να βάνουν διδάσκαλον να μανθά­νουν όλα τα παιδιά και πλούσια και πτωχά χωρίς να πληρώνουν; Διατί από το σχολείον μανθάνομεν το κατά δύναμιν τι είναι δαίμονες, τι είναι Παράδεισος, τι είναι Κόλασις, τι είναι αμαρτία, αρετή. Από το σχολείον μαν­θάνομεν τι είναι αγία Κοινωνία, τι είναι βάπτισμα, τι είναι το άγιον Ευχέλαιον, ο τίμιος Γάμος, τι είναι ψυχή, τι είναι κορμί, τα πάντα από το σχολείον τα μανθάνο­μεν, διατί χωρίς το σχολείον περιπατούμεν εις το σκό­τος. Καλύτερα να έχης εις την χώραν σου σχολείον ελληνικόν παρά να έχης βρύσες και ποταμούς, διατί η βρύσις ποτίζει το σώμα, το δε σχολείον ποτίζει την ψυ­χήν, το σχολείον ανοίγει τες εκκλησίες, το σχολείον ανοίγει τα μοναστήρια. Ανίσως και δεν ήτανε σχολεία, που ήθελα εγώ να μάθω να σας διδάσκω;» (Ιωάννου Μενούνου, Κοσμά του Αιτωλού Διδαχές και βιογραφία, σ. 142).

Αυτή την παιδεία ήθελαν και γι’ αυτή την παιδεία αγωνίστηκαν όλοι οι αείμνηστοι πατέρες και ήρωες του νέου ελληνισμού με κορυφαίο τον ελληνορθόδοξο Μακρυγιάννη. Ο έλεγχος του Μακρυγιάννη πρός τον Όθωνα και τους βαυαρούς είναι συγχρόνως έλεγχος προς όλους τους κατά καιρούς ηγέτας μας που θέλουν να αλλοιώσουν το ορθόδοξο φρόνημα του λαού μας.

«Εκείνοι (οι γενναίοι άνδρες που ελευθέρωσαν την πατρίδα) θέλουν νάχουν την θρησκεία τους και να δοξά­ζουν τον Θεόν με το μέσον της θρησκείας, και τότε λέγε­στε κι εσείς δίκαιοι βασιλείς, επίτροποι του Θεού, όταν τους αφήνετε ελεύθερους εις τα αιστήματά τους... Όχι να κάθεσαι εσύ ένας μεγάλος βασιλέας, και να καταγένεσαι ν’ αλλαξοπιστήσης μια χούφτα ανθρώπους, οπού ήταν τόσους αιώνες χαμένοι και σβυσμένοι από την κοι­νωνίαν. Εκείνος όπου τους κυρίεψε τους έκαιγε εις τους φούρνους, τους έκοβε γλώσσες, τους παλούκωνε ν’ αλλάξουν την θρησκείαν τους και δεν μπορούσε να κάμη τίποτας. Τώρα ο Θεός ο δίκιος και Παντοδύναμος, οπού ορίζει κ’ εσένα, ανάστησε αυτείνο το μικρό έθνος και θέ­λει να δοξάζεται απ’ αυτό το μικρό ορθόδοξο έθνος ορθοδόξως κι ανατολικώς, καθώς οι εδικοί σου υπήκοοι τον δοξάζουν δυτικώς... και καταγίνεται ο βασιλέας να γυρίση από την θρησκεία τους τους απογόνους των πα­λιών Ελλήνων, τα παιδιά του Ρήγα, του Μάρκο Μπότσαρη, του Καραϊσκάκη, του Δυσσέα, του Διάκου, του Κολοκοτρώνη, του Νικήτα, του Κυργιακούλη, του Μιαούλη, του Κανάρη, των Υψηλάντων κι αλλονών πολλών, οπού θυσιάσαν και την ζωή τους και την κατάστασίν τους δι’ αυτείνη την ορθόδοξη θρησκεία και δι’ αυτείνη την ματοκυλισμένη μικρή τους πατρίδα» (Απομνημονεύματα, εκδ. Μπάυρον, Αθήνα 1977, σ. 479).

Αυτή η παιδεία είναι ζυμωμένη με την ψυχή του λαού μας όπως φαίνεται στα δημοτικά μας τραγούδια, τα ορθόδοξα ήθη και έθιμα, τα αισθήματα του λαού.

Ο ορθόδοξος λαός μας παρά την φθορά που υφίσταται παραμένει ακόμη ελληνορθόδοξος, όπως φαίνεται από την αθρόα συρροή του στα ελληνορθόδοξα Πανη­γύρια, στο Άγιον Όρος …

Αυτή την παιδεία έχει ανάγκη κατ’ εξοχήν ο σύγχρο­νος Έλληνας για πολλούς λόγους. Για να διατηρήση την ελληνορθόδοξο ταυτότητά του μέσα στη χοάνη του συγχρόνου συγκρητισμού, για να βρη την εσωτερική ισορροπία του μέσα σ’ ένα κόσμο διεσπασμένο, συγκε­χυμένο και μονόπλευρα ρέποντα στον υλισμό, στην τεχνοκρατία και στην μαζοποίηση του ανθρώπου, για να διαλεχθή δημιουργικά με το παρόν προσφέροντας και αξιοποιώντας τον πλούτο της ελληνορθοδόξου Παραδόσεως.

Καμμία αλλαγή για το καλλίτερο στον τόπο μας δεν θα επιζήση εάν δεν θεμελιώνεται πνευματικά στην Ελληνορθόδοξο Παράδοσί μας, που όχι μόνο στατική δεν είναι, αλλά έχει την δύναμι να γονιμοποιή όλες τις ιστορικές μας περιόδους.

Αυτή την παιδεία με ταπείνωσι πρέπει να ζητήσουμε οι νεοέλληνες και αυτή την παιδεία να προσφέρουμε όχι μόνο με τα σχολεία μας αλλά και με το ραδιόφωνο, την τηλεόρασι, τον τύπο.

Οι πολιτικοί μας που θα έχουν την σοφία να μαθητεύ­σουν ταπεινά στην Παράδοσί μας και να εκφράσουν με το πολιτικό τους έργο αυτή την Παράδοσι, θα προσφέρουν ό,τι πράγματι έχει ανάγκη ο ελληνορθόδοξος λαός μας.

Είναι πολύ σημαντικά και αξιοπρόσεκτα όσα είπε ο Διονύσιος Σαββόπουλος σε συνέντευξί του όπου, αφού επρότεινε την αποκέντρωσι και την δημιουργία πόλεων με πληθυσμό όχι περισσότερο από 100.000, ετόνισε: «Και δεν φθάνει αυτό. Αυτό είναι για το οργανωτικό μέρος μόνο. Πρέπει επίσης η κάθε πόλι να είναι συνδεδεμένη με κάτι το υπερβατικό, για να μπορεί να τη βρίσκει, και νάναι σαν παραμυθένια, κι αυτό το κάτι, ό,τι και νάναι, δεν μπορεί παρά να έχει σχέση με την Ανατολική Ορθόδοξο Εκκλησία, που υπήρξε η πνευματική μας προϋπόθεση για αιώνες. Δεν είναι αστεία πράγματα αυτά. Πρέπει να μπορούμε να μιλάμε με την Εκκλησία χωρίς κουλτουριάρικα κόμπλεξ και ανόητες απορρίψεις. Δεν πρέπει, σας παρακαλώ ο λεγό­μενος πνευματικός άνθρωπος να συναντηθεί με ό,τι παραμύθιασε τους παππούδες του; Πιστεύω πως αν δεν το κάνει είναι προκατειλημμέ­νος και ρηχός, και τελικά ανίκανος να συναντηθεί με τους άλλους ανθρώπους εν γένει» (Εφημ. Εγνατία, 14.9.81).

Ζωντανός μάρτυς αυτής της Παραδόσεως και παιδεί­ας πρέπει να είναι κάθε πιστός κληρικός και λαϊκός. Ιδιαίτερα ο θεολόγος μέσα στα Σχολεία έχει την αποστολή να προσφέρη την μαρτυρία αυτή στα νιάτα μας.

Το έργο είναι δύσκολο και πολλές φορές σταυρικό γιατί πρέπει να σηκώση επάνω του την αντίδρασι του αθεϊσμού και της εκκοσμικεύσεως. Έτσι ο θεολόγος συμμετέχει στον Σταυρό του Χριστού που φέρει ζωή και ανάστασι στο λαό του. Στην σταυροαναστάσιμη αυτή μαρτυρία βρίσκεται και η γνησιότης της θεολογικής προσφοράς. Ο ορθόδοξος θεολόγος γρηγορεί ώστε η μαρτυρία του να είναι πράγματι ορθόδοξος. Όλοι γνω­ρίζουμε ότι την αθεΐα στην δύσι έφερε η παρερμηνεία του Ευαγγελίου από τον δυτικό χριστιανισμό. Δεν είναι υπερβολικό να ειπούμε ότι και η μανιώδης πολεμική που παρατηρείται σήμερα στον τόπο μας κατά της Εκκλη­σίας οφείλεται στις ξενόφερτες επιρροές στους δικούς μας πολιτικούς, διανοουμένους, δημοσιογράφους, που κακώς ταυτίζουν την Ορθοδοξία με τον δυτικό Χριστια­νισμό και μεταφέρουν αδίκως κατά της Εκκλησίας μας την δικαία αντίδρασι των δυτικών κατά της ιδικής των εκπεσούσης εκκλησίας.

Ο Μακρυγιάννης το είχε προσέξει και είχε διαμαρτυρηθή για τους διωγμούς κατά του ορθοδόξου Μοναχι­σμού, που κακώς εταυτίζετο με τον δυτικό μοναχισμό: «Διάλυσαν τα μοναστήρια· συμφώνησαν με τους Μπαυαρέζους και πούλαγαν τα δισκοπότηρα κι’ όλα τα γερά εις το παζάρι· και τα ζωντανά για δίχως τίποτα... Αφάνισαν όλως διόλου τα μοναστήρια και οι καϊμένοι οι κα­λόγεροι, όπου αφανίστηκαν εις τον αγώνα, πεθαίνουν της πείνας μέσα στους δρόμους, όπου αυτά τα μοναστή­ρια ήταν τα πρώτα προπύργια της απανάστασής μας. Ότι εκεί ήταν και οι τζεμπιχανέδες μας κι’ όλα τ’ αναγκαία του πολέμου· ότ’ ήταν παράμερον και μυστήριον από τους Τούρκους. Και θυσίασαν οι καϊμένοι οι καλό­γεροι· και σκοτώθηκαν οι περισσότεροι εις τον αγώνα.

Και οι Μπαυαρέζοι παντήχαιναν ότ’ είναι οι Καπουτζίνοι της Ευρώπης, δεν ήξεραν ότ’ είναι σεμνοί κι’ αγαθοί άνθρωποι και με τα έργα των χεριών τους απόχτησαν αυτά, αγωνίζοντας και δουλεύοντας τόσους αιώνες· και ζούσαν μαζί τους τόσοι φτωχοί κι’ έτρωγαν ψωμί. Και οι αναθεματισμένοι της πατρίδας πολιτικοί μας και οι διαφταρμένοι αρχιγερείς κι’ ο τουρκοπιασμένος Κωνσταντινοπολάτης Κωστάκης Σκινάς συνεφώνησαν με τους Μπαυαρέζους και χάλασαν και ρήμαξαν όλους τους ναούς των μοναστηριών» (Απομνημονεύματα, σ. 364 - 365).

Ίσως στο να μη παρουσιάζεται η Ορθοδοξία ως μία ριζικά άλλη λύσι στα καίρια προβλήματα του ανθρώπου και στο να ταυτίζεται η ορθοδοξία με τον χρεωκοπημένο δυτικό Χριστιανισμό, έχουμε κι’ εμείς ευθύνη.

Πολλές φορές η θεολογία μας, η ευσέβειά μας και η ποιμαντική μας δυτικίζουν επικίνδυνα. Αλλ’ ο θεός των δυτικών δεν είναι ο Θεός των Ορθοδόξων και δεν ημπο­ρεί να γίνη δεκτός από κανένα άνθρωπο που διψά για καταξίωσι της ελευθερίας του.

Οφείλεται ακόμη και στις ιδικές μας προσωπικές αποτυχίες και αμαρτίες για τις οποίες πρέπει να έχουμε την ταπείνωσι να ζητήσουμε συγχώρησι από τον Θεό και από τον λαό του Θεού και να επανέλθουμε στην αποστολική απλότητα και παρουσία της Εκκλησίας στον κόσμο.

Δεν έχουν όμως καθόλου δίκηο όσοι επικαλούμενοι ωρισμένα λάθη και αποτυχίες ανθρώπων της Εκκλη­σίας κτυπούν την Εκκλησία και την ορθόδοξο παιδεία. Η Εκκλησία παρά τα τυχόν λάθη των εκπροσώπων της είναι ο μόνος χώρος θεώσεως των ανθρώπων. Οι ιδεολο­γίες παρά την ηθικοφανή συμπεριφορά των εκπροσώπων τους κολοβώνουν τον άνθρωπο και τον ευνουχίζουν πνευματικά.

Οι ιδεολογίες υπόσχονται απελευθέρωσι του ανθρώ­που, ενώ στην πραγματικότητα τον οδηγούν στις χειρό­τερες δουλείες. Όπως παρατηρεί ο παιδαγωγός Θεόδω­ρος Παπακωνσταντίνου: «Έτσι με την νοοτροπία του αδιακρίτου επαναστάτη δεν είναι δύσκολο να παρεκκλί­νουμε και να πέσουμε σε άλλους πιο αυταρχικούς τυ­ράννους... Στηριγμένη υπερβολικά στα δεκανίκια ψυχο­λογικών και κοινωνιολογικών θεωριών του συρμού η σύγχρονη Παιδαγωγική, ουσιαστικά, επιδιώκει συνήθως συμβιβασμούς και προσαρμογές, σε τελική ανάλυση ανελεύθερες. Βαυκαλίζεται με τα συνθήματα απελευθερώσεως και πρακτικά γίνεται συνένοχος σε διάφορες υποδουλώσεις· όπως λ.χ. η εν ονόματι της ψυχικής απελευθερώσεως από τα «ταμπού» έμμεση και υπό έλεγχο υποδούλωση στα πάθη, ή εν ονόματι της προόδου κατα­στροφή του περιβάλλοντος, ή εν ονόματι της συντριβής του κατεστημένου μαζοποίηση κ.τ.τ.» (Αναγκαίοι όροι της Νεοελλ. Παιδαγωγικής, «Παρουσία» τ. Α' 1982, σ. 77.).

Οι εκπρόσωποι των αθεϊστικών ιδεολογιών δεν είναι ειλικρινείς, όταν εν ονόματι της ελευθέρας απροσανατολίστου αγωγής ζητούν να απομακρύνουν την Εκκλη­σία από τα Σχολεία. Αλλά αγωγή χωρίς προσανατολι­σμό δεν είναι δυνατόν να υπάρξη. Απροσανατόλιστος και δήθεν αγωγή της ελευθέρας διακινήσεως των ιδεών σημαίνει κατά βάθος αντικατάστασι της ελληνορθοδόξου χριστιανικής παιδείας με την αθεϊστική υλιστική παιδεία για την δημιουργία ανθρωπίνων τύπων της αρεσκείας των.

Η Αγία μας Εκκλησία και ο ελληνορθόδοξος λαός μας πρέπει να εννοήσουν ότι τα πράγματα έχουν φθάσει σ’ ένα πολύ καίριο σημείο. Τώρα χρειάζεται μαρτυρία και ομολογία της Ορθοδόξου Πίστεως και της ελληνορθοδόξου Παραδόσεως του Λαού μας. Ευρισκόμεθα προ ενός νέου αρειανισμού, νέας εικονομαχίας, νέου βαρλααμισμού, νέου ιδεολογικού ολοκληρωτισμού, νέου απανθρώπου «ανθρωπισμού». Ούτε η μακρά και ζωηφόρος ελληνορθόδοξος Παράδοσις και ιστορία ούτε η πλειοψηφία του Ελληνικού λαού που κατά βάθος παραμένει πι­στός στην Εκκλησία του, δίδουν το δικαίωμα αυτό σε οποιονδήποτε που μόνο με βιασμό της ιστορίας και της θελήσεως του λαού ημπορεί να προχωρήση στην αλλοίωσι της ελληνορθοδόξου συνειδήσεώς του, εγχείρημα που, κατά την ταπεινή μου γνώμη, αποτελεί «ύβριν» με την αρχαιοελληνική σημασία του όρου.

…

Σ’ αυτή την κρίσιμη ώρα για τον άνθρωπο και τον ελληνισμό η Ορθοδοξία όχι μόνο δεν πρέπει να περιορισθή και εξοβελισθή από την εθνική ζωή και την παιδεία μας, αλλά πρέπει να αναζητηθή και φανερωθή ως η μό­νη ελπίδα του νέου ελληνισμού και του ανθρώπου.

Στον τόπο που υπάρχουν ακόμη τόσοι μάρτυρες, τό­σα σύμβολα, τόσες μνήμες, της Καινής και χαριτωμένης εν Χριστώ ζωής, δεν θα έπρεπε να επιχειρήται να διαδοθή και επικρατήση ο βάρβαρος και απάνθρωπος αθεϊσμός του πεσόντος δυτικού ανθρώπου.

Η αθεΐα στον τόπο αυτό θα είναι «το βδέλυγμα της ερημώσεως, εστώς εν τόπω αγίω», (Ματθ. κδ' 15.) και «όπου ου δει» (Μαρκ. ιγ' 14).

Ο Θεός ας δώση την Χάρι Του σε όλους μας, στον ιερό Κλήρο και τον ευσεβή λαό να δείξουμε την δέουσα εγρήγορσι, πιστότητα, αγωνιστικότητα και μαρτυρία.

(Από το βιβλίο «Ορθοδοξία και Ουμανισμός - Ορθοδοξία και Παπισμός»

Αρχιμ. Γεώργιος Καψάνης, Ιερά Μονή Οσίου Γρηγορίου, Άγιον Όρος 2007)

http://www.alopsis.gr

 http://agioritikesmnimes.blogspot.gr

Επτά ωφέλιμες και παρήγορες σκέψεις ..

Επτά ωφέλιμες και παρήγορες σκέψεις ..

Στον καιρό των θλίψεων θα ωφεληθείς πολύ, αν φέρνεις συχνά στο νου σου τις ακόλουθες σκέψεις, μελετώντας και αναλύοντάς τες σε βάθος και πλάτος με τον δικό σου τρόπο και λογισμό.

1. Τι ήσουνα πρίν γεννηθείς, πρίν κάν συλληφθείς στη μήτρα της μητέρας σου; Δεν είχες μήτε σώμα μήτε ψυχή μήτε αίσθηση καμιά. Δεν ήσουνα τίποτα! Και το τίποτα, το μηδέν, είναι λιγότερο κι από ένα άχυρο, ένα χορταράκι, έναν κόκκο σκόνης. Γιατί αυτά έχουν ύπαρξη, εσύ όμως πρίν από τη σύλληψή σου δεν είχες.

    Στοχάσου την ευσπλαχνία του πανάγαθου Θεού, πού από το τίποτα σε δημιούργησε “κατ΄εικόνα” Του, δίνοντάς σου όχι μόνο το υπερθαύμαστο ανθρώπινο σώμα, αυτό το θαύμα των θαυμάτων, με την ποικιλία των οργάνων και των λειτουργιών και των αισθήσεων, αλλά και τη μοναδική θεοειδή ψυχή, με τον λογικό νου, τη θέληση, τη μνήμη και τις άλλες δυνάμεις.

    Αναλογίσου μετά απ΄αυτό, πόση πρέπει να είναι η ευγνωμοσύνη σου σ΄Εκείνον, τον ύψιστο και πανάγαθο Ευεργέτη σου, από τον οποίο πήρες δωρεάν τόσα χαρίσματα, πόσο χρωστάς να Τον αγαπάς, να Τον ευχαριστείς, να Τον δοξολογείς, να Τον υπηρετείς, και πόσο να προσέχεις, ώστεποτέ να μην Του φταίξεις και να μην Τον πικράνεις.

    Αναλογίσου τώρα την αγνωμοσύνη σου απέναντι στον Πλάστη σου, μια και έκανες ακριβώς τα αντίθετα απ΄αυτά που έπρεπε. Αντί να Τον αγαπάς και να Τον ευχαριστείς και να Τον υμνείς και να Τον ευαρεστείς, εσύ Τον καταφρόνησες και Τον εγκατέλειψες και Τον λύπησες, προτιμώντας τα πρόσκαιρα πράγματα και τις εφάμαρτες ηδονές.

    Συλλογίσου πόσες τιμωρίες θα σου άξιζαν για την αχαριστία σου τούτη και πόσο δίκιο θα είχε ο Κύριος, αν σου στερούσε όλα όσα σου έδωσε, ακόμα και τη ζωή, το μεγαλύτερο δώρο Του. Αυτή η σκέψη, πιο πολύ απ΄όλες τις άλλες, θα σου εμπνεύσει θείο φόβο και θα σε βοηθήσει να υπομείνεις κάθε θλίψη, καθώς θα παραδεχθείς αναμφίβολα πώς υποφέρεις λιγότερο απ΄όσο σου πρέπει.

    Θαύμασε την άπειρη και ανερμήνευτη αγαθότητα του Θεού μας, πού, ενώ μπορεί αυτήν ακριβώς τη στιγμή να σε τιμωρήσει βαριά και να σε θανατώσει και να σε κολάσει αιώνια, περιμένει ο πολυεύσπλαχνος τη μετάνοιά σου. Κι αν σε παιδεύει τώρα με μικρές και παροδικές θλίψεις, το κάνει για το καλό σου, σαν στοργικός Πατέρας, για να βγεις από τον κακό δρόμο της αμαρτίας και να έρθεις στον ίσιο της αρετής, ώστε τελικά, λουσμένος και καθαρισμένος στο λουτρό των λυπηρών, ν΄αξιωθείς την απόλαυση του παραδείσου.

    Αποφάσισε, από δω κι εμπρός τουλάχιστον, να δαπανήσεις όλη την υπόλοιπη ζωή σου, τη ζωή που ανήκει σ΄Εκείνον και όχι σ΄εσένα, στη διακονία και στη δόξα Του. Να Τον τιμάς και να Τον ευχαριστείς ακατάπαυστα για τις ευεργεσίες Του, αλλά και ν΄αποδέχεσαι καρτερικά κι αγόγγυστα τις δοκιμασίες που παραχωρεί σαν φάρμακα και γιατρικά της κακίας σου. Να θυσιάσεις, τέλος, πρόθυμα, και τιμή και περιουσία και ζωή ακόμα, παρά να Τον αρνηθείς ή να παραβείς τις εντολές Του.

Αυτά να σκέφτεσαι και να μελετάς, και θα δεις πόσο καρπό και πόση ωφέλεια θα σου δώσουν στον καιρό των θλίψεων.

ΑΜΑΡΤΩΛΩΝ ΣΩΤΗΡΙΑ – του μοναχού Αγαπίου Λάνδου του Κρητός

πηγή: http://amartolon-sotiria.blogspot.ca/

http://www.diakonima.gr/

 https://simeiakairwn.wordpress.com

ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΙΑΚΩΒΟΣ -ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ

Ο τρισάγιος ύμνος ψαλλόμενος από τους μοναχους της Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας, με κείμενο βυζαντινής μουσικής. Τρισάγιον: ήχος Γ' Δύναμις ήχος πλ.Β'

Mοναστήρι Ορμύλια Χαλκιδικής-Ανοίξω το στόμα μου

ΨΥΧΗ ΜΟΥ, ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΣΟΥ ΦΥΛΑΞΕ Το Γενέθλιον της Υπεραγίας Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου) με τον π. Ανανία Κουστένη

ΨΥΧΗ ΜΟΥ, ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΣΟΥ ΦΥΛΑΞΕ 2004/09/06 Το Γενέθλιον της Υπεραγίας Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου)
Πορεία από το κατ' εικόνα στο καθ' ομοίωση.
Ποιμαντικές παρεμβάσεις με τον π. Ανανία Κουστένη
Επιμελείται και παρουσιάζει η Αδαμαντία Μπούρτζινο

Λόγος Αγίου Λουκά εις το Γενέθλιον της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου

Αγίου Λουκά αρχιεπισκόπου Κριμαίας

Ή συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων, εκα­τομμύρια και δισεκατομμύρια άνθρωποι, είναι άνθρωποι κοινοί, τους οποίους ή ‘Αγία Γραφή ονομά­ζει «λαόν της γης» (Δ’ Βασ. 15, 5). Γιατί τους ονομά­ζει έτσι;Γιατί αυτοί μοιάζουν με γκρίζο χορτάρι ή με χα­μόκλαδα. Δεν έχουν στη ζωή τους κάποιους ανώτε­ρους σκοπούς και επιδιώξεις, ο νους τους είναι πολύ επιπόλαιος και ασχολείται μόνο με τις βιοτικές μέ­ριμνες, τα γήινα αγαθά και τα καθημερινά προβλή­ματα.Άλλα όπως στους λόφους και στα βουνά, πού είναι σκεπασμένα με χόρτα και χαμόκλαδα, φυτρώ­νουν κάπου κάπου μεγάλοι κέδροι και τεράστιες βε­λανιδιές, έτσι και μεταξύ του λάου της γης αναδει­κνύει Κύριος ό Θεός κάποιους ανθρώπους πολύ με­γάλους, οι όποιοι έχουν υψηλή διάνοια, σκέψη πολύ βαθιά και ό λόγος τους έχει μεγάλη δύναμη. Έχουν θέληση πολύ ισχυρή και κατέχουν όλη την επιστη­μονική γνώση. Τέτοιοι άνθρωποι δημιουργούν μία νέα πιο τέλεια ζωή και αλλάζουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών και των λαών.

Αυτό βέβαια είναι πολύ σημαντικό, αλλά ασύγ­κριτα πιο σημαντικές είναι εκείνες οι ριζικές αλλαγές, τις όποιες πραγματοποιεί ο Θεός μέσω των πιο μεγάλων ανθρώπων, μέσω των μεγάλων ασκητών της ευσέβειας και της δικαιοσύνης, μέσω των μεγάλων ιεραρχών, των θαυματουργών και των οσίων. Στα έρ­γα των μεγάλων φιλοσόφων υπάρχουν πολλές αντι­φάσεις και συχνά οι άνθρωποι, οι όποιοι νομίζουν οτι μπορούν σε αυτούς να βρουν απάντηση σε μία παμπάλαια ερώτηση: «τι είναι ή αλήθεια», απογοη­τεύονται. Ή ιστορία της επιστήμης γνωρίζει πολλές περιπτώσεις όταν οι επιστημονικές θεωρίες, οι ό­ποιες θεωρούνταν ασάλευτες, έχαναν τη σπουδαιό­τητα τους μπροστά στα νέα επιτεύγματα της επιστή­μης.

Άλλα εντελώς διαφορετικά είναι τα πράγματα στην περιοχή του πνεύματος, στην περιοχή της ανώ­τατης θεολογικής γνώσης. Εκεί όλα είναι απαρασάλευτα και αιώνια. Πριν λίγο καιρό γιορτάζαμε την ήμερα του μαρτυρικού θανάτου του Προδρόμου και Βαπτιστού του Κυρίου Ιωάννου, για τον όποιο ο Κύ­ριος μας ο Ιησούς Χριστός είπε, ότι μεταξύ των γεν­νηθέντων από τις γυναίκες δεν εμφανίστηκε μεγαλύ­τερος από αυτόν. “Έτσι ό Κύριος τον τοποθέτησε πιο πάνω από όλους τους σπουδαίους επιστήμονες, τους φιλοσόφους και τους καλλιτέχνες. Αυτόν, πού υπήρχε σε μέγιστο βαθμό φορέας του Αγίου Πνεύ­ματος και διάκονος της ανώτατης αλήθειας, τον ανέ­δειξε ενώπιον όλης της ανθρωπότητας ως τον πιο άξιο άνθρωπο.

Πριν λίγο καιρό, την ημέρα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, σας έλεγα για το γεγονός ότι ο Κύριος και ο Θεός μας ο Ιησούς Χριστός τοποθέτησε τον Πρόδρομο Του πάνω από όλους τους γεννηθέντας από τις γυναίκες, δεν άφορα την Υπεραγία Παρθένο Μαρία, επειδή αυτή βρίσκεται πάνω ακόμα και από τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ.

“Αν την γενέθλια ήμερα των μεγάλων ανθρώπων την τιμούμε και την γιορτάζουμε με πολύ σεβασμό, τότε με ποια χαρά πρέπει να πανηγυρίζουμε σήμε­ρα, τιμώντας την γενέθλια ήμερα Εκείνης, από την οποία έλαμψε ο Ήλιος της Δικαιοσύνης, ο Κύριος και Θεός μας ο Ιησούς Χριστός, ο Όποιος από αυτή έλαβε την ανθρώπινη σάρκα. Στο απολυτίκιο της με­γάλης αυτής γιορτής ακούμε τα θαυμάσια λόγια: «Ή Γέννησίς σου Θεοτόκε, χαράν εμήνυσε πάση τη οι­κουμένη…». Για όλη την οικουμένη, όχι μόνο για το ανθρώπινο γένος, άλλα και για τον κόσμο τον αό­ρατο, για τον κόσμο των αγγέλων έλαμψε σήμερα ή μεγάλη χαρά. Πάνω, λοιπόν, από όλους τους μεγά­λους ανθρώπους, πάνω ακόμα και από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, πάνω από τους Αρχαγγέλους και τους Αγγέλους τοποθέτησε Κύριος ο Θεός την Υπεραγία “Άχραντο Παρθένο Μαρία. Και βεβαίως δικαίως της έδωσε αυτή την θέση, επειδή σε αυτήν εσκήνωσε το “Άγιο Πνεύμα, για να γίνει αυτή γήινη Μητέρα του Προαιώνιου Υιού του Θεού, του Κυρίου μας Ιησού Χρίστου. Το Πανάγιο Πνεύμα του Θεού έκανε την καρδιά της Μαρίας σε ασύγκριτο βαθμό πιο καθαρή από την καρδιά όλων των ανθρώπων. Την καθαρότητα της καρδιάς την θεωρεί ο Κύριος μας ο Ιησούς Χριστός το πιο σημαντικό από όλα τα άλλα, γι5 αυτό και είπε στους μακαρισμούς: «μακάρι­οι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται» (Ματθ. 5, 8). Ή αδιάλειπτη κοινωνία με τον Θεό, ή θεωρία του προσώπου Του είναι ή μεγαλύτε­ρη ανταμοιβή, πού ο Κύριος Ιησούς Χριστός υπό­σχεται σ5 αυτούς πού τηρούν τις εννέα αυτές εντολές, πού τις ονομάζουμε μακαρισμούς.

“Ας θυμηθούμε τί λέει ο Σωτήρας μας για την ανθρώπινη καρδιά. Ό λόγος Του μας εξηγεί γιατί Αυτός εκτιμά τόσο πολύ την καθαρότητα της καρ­διάς. Είπε ο Κύριος:«Έσωθεν γάρ εκ της καρδίας των ανθρώπων οι διαλογισμοί οι κακοί εκπορεύο­νται, μοιχείαι, πορνείαι, φόνοι, κλοπαί, πλεονεξίαι, πονηρίαι, δόλος, ασέλγεια, οφθαλμός πονηρός, βλα­σφημία, ύπερηφανία, αφροσύνη- πάντα ταύτα τά πο­νηρά έσωθεν εκπορεύεται και κοινοί τον ανθρώπων» (Μκ. 7, 21-23). “Αν έτσι είναι τα πράγματα και αν, σύμφωνα με το λόγο του Χριστού, οι ρίζες του κα­κού βρίσκονται στην ανθρώπινη καρδιά, τότε σίγου­ρα από την ίδια την καρδιά εκπορεύονται και όλοι οι καλοί και καθαροί λογισμοί και πράξεις. Επειδή ή καρδιά είναι το κέντρο της αγάπης και ή αγάπη είναι πλήρωμα όλου του νόμου.

Ή καρδιά της Υπεραγίας και Άχραντου Παρθέ­νου Μαρίας σκορπούσε το φως της εξαιρετικής κα­θαρότητας και αγάπης όχι μόνο στον γήινο κόσμο. Ή ημέρα της λαμπροφόρου γεννήσεως της «χαράν εμήνυσε πάση τη οικουμένη», σε όλο τον κόσμο των ασωμάτων δυνάμεων.

Να φυλάμε και εμείς, αδελφοί μου και αδελφές, στις καρδιές μας τη χαρά της λαμπροφόρας και μα­κάριας ημέρας της γεννήσεως της. “Ας προσπαθή­σουμε με όλες τις δυνάμεις μας να κρατάμε πάντοτε την καρδιά μας καθαρή, για να είμαστε άξιοι της αγάπης της Παναγίας, ή όποια πάντα πρεσβεύει για μας ενώπιον του Υιού της του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον Όποιο, μαζί με τον “Άναρχο Πατέρα και το Πανάγιο Πνεύμα, ανήκει δόξα, τιμή και προσκύνηση εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Απόσπασμα από το βιβλίο “ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΕΣ Α΄”,

εκδόσεις: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ

 http://www.xfd.gr

Ανάμνηση Θαύματος Αρχαγγέλου Μιχαήλ στις Χωναίς (ή Κολασσαίς) -6 Σεπτεμβρίου -

Οι μοναχές της Ιεράς Μονής Ταξιαρχών Πηλίου ψάλλουν τον παρακλητικό κανόνα του Αρχιστρατήγου Μιχαήλ.

http://misha.pblogs.gr

Πως πρέπει να γίνεται η ελεημοσύνη; Τί ωφελεί να συμπάσχουμε;

Εάν θέλεις να δώσεις κάτι σε αυτόν που έχει ανάγκη, δώσε το με όμορφο πρόσωπο, και με λόγια καλά να παρηγορείς την θλίψη του· και αν πράξεις έτσι, νικάει η ομορφιά του προσώπου σου, αυτό που δίνεις, στην καρδία του, περισσότερο την ανάγκη του σώματος του· την ημέρα που θα ανοίξεις το στόμα σου να κατηγορήσεις κάποιον, θεώρησε τον εαυτό σου νεκρό εκείνη την ημέρα, και όλα σου τα έργα μάταια, και αν ακόμη σου φαίνεται, ότι ειλικρινά και προς οικοδομή σε παρακίνησε ο λογισμός σου να μιλήσεις· γιατί ποια η ανάγκη να καταστρέψει κάποιος το σπίτι του, και να διορθώσει το σπίτι του φίλου του;

Την ημέρα που θα λυπηθείς για κάποιον άνθρωπο, ο οποίος ασθενεί ψυχικά ή σωματικά, εκείνη την ημέρα θεώρησε τον εαυτό σου μάρτυρα, και ότι έπαθες για τον Χριστό, και αξιώθηκες την ομολογία Του. Καθότι και ο Χριστός για τους αμαρτωλούς πέθανε και όχι για τους δίκαιους. Σκέψου πόσο μεγάλη είναι αυτή αρετή· στ' αλήθεια μεγάλη αρετή είναι να λυπάται κάποιος για τους κακούς, και να ευεργετεί τους αμαρτωλούς περισσότερο παρά τους δίκαιους· αυτό ο απόστολος Παύλος το αναφέρει ως άξιο θαυμασμού· εάν σε όλα σου τα έργα μπορέσεις να έχεις την συνείδησή σου καθαρή, μην φροντίσεις να εκτελέσεις άλλη αρετή. Σε όλα σου τα έργα ας προηγηθεί η σωφροσύνη του σώματος σου και η καθαρότητα της συνείδησής σου· διότι χωρίς αυτά τα δύο κάθε άλλη αρετή θεωρείται μάταια για τον Θεό. Να γνωρίζεις ότι κάθε έργο που κάνεις χωρίς σκέψη και εξέταση υπάρχει μάταιο· καθώς ο Θεός υπολογίζει την αρετή με την διάκριση και όχι με την αδιάκριτη ενέργεια.

ΑΓ. ΙΣΑΑΚ ΣΥΡΟΥ
ΑΣΚΗΤΙΚΑ


http://orthodox-answers.blogspot.com

Μια παλιά ιστορία για την αγάπη και τη συγνώμη

Είναι η ιστορία δύο φίλων που περπατούν στην έρημο. Κάποια στιγμή τσακώθηκαν και ο ένας από τους δύο έδωσε ένα χαστούκι στον άλλο. Αυτός ο τελευταίος, πονεμένος, αλλά χωρίς να πει τίποτα, έγραψε στην άμμο: 

«ΣΗΜΕΡΑ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΣ ΜΕ ΧΑΣΤΟΥΚΙΣΕ».

Συνέχισαν να περπατούν μέχρι που βρήκαν μια όαση όπου αποφάσισαν να κάνουν μπάνιο. Αλλά αυτός που είχε φάει το χαστούκι παρολίγο να πνιγεί και ο φίλος του τον έσωσε. Όταν συνήλθε, έγραψε πάνω σε μία πέτρα: 

«ΣΗΜΕΡΑ Ο ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ ΕΣΩΣΕ ΤΗ ΖΩΗ».

Αυτός που τον είχε χαστουκίσει και στη συνέχεια του έσωσε τη ζωή, τον ρώτησε: όταν σε χτύπησα, έγραψες πάνω στην άμμο, και τώρα έγραψες πάνω στη πέτρα. Γιατί;

Ο άλλος φίλος απάντησε: «Όταν κάποιος μας πληγώνει, πρέπει να το γράφουμε στην άμμο όπου οι άνεμοι της συγγνώμης μπορούν να το σβήσουν.

Αλλά όταν κάποιος κάνει κάτι καλό για μας, πρέπει να το χαράζουμε στην πέτρα, όπου κανένας άνεμος δεν μπορεί να το σβήσει».

ΜΑΘΕ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙΣ ΤΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ ΣΟΥ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟ ΚΑΙ ΝΑ ΧΑΡΑΖΕΙΣ ΤΙΣ ΧΑΡΕΣ ΣΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΤΡΑ. ΠΑΡΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΝΑ ΖΗΣΕΙΣ!

 http://orthodoxigynaika.blogspot.gr

 http://proskynitis.blogspot.gr

Οι συγκλονιστικές τελευταίες στιγμές του ιερομάρτυρα Χρυσοστόμου Σμύρνης όπως τις διηγείται ο δήμιός του

...Βρισκόταν ακόμη στον άμβωνα όταν Τούρκος υπαστυνόμος, συνοδευόμενος από ένοπλο στρατιώτη, ανοίγει με τρομερό πάταγο την πύλη τής εκκλησίας. Στή θέα τους οι πρόσφυγες τρομάζουν, οί γυναίκες σταυροκοπιούνται, τα παιδιά ξεσπούν σε κλάματα. Άλλ' οί άνδρες συσπειρώνονται γύρω από τον Μητροπολίτη θέλουν να τον προστατεύσουν με τα στήθη τους. Για μία ακόμη φορά ό Χρυσόστομος κατορθώνει να μεταβάλει τους λαγούς - τους πανικόβλητους πρόσφυγες - σε λιοντάρια. Αυτή τη φορά όμως ή θυσία τους είναι άσκοπη- και μ'ένα βλέμμα ιούς συγκρατεί".

Ό υπαστυνόμος, με περιφρονητικό υφός, φωνάζει στο Χρυσόστομο:

- Παπά... σε φωνάζει ό φρούραρχος. Να παρουσιασθείς άμέσως έμπρός του.

Οι πρόσφυγες θέλουν να τόν συγκρατήσουν, προτιμούν να πεθάνουν ολοί μαζί, να τινάξουν την Άγια Φωτεινή στον αέρα και να ταφούν κάτω από τα ερείπια της, παρά να αφήσουν τό Μητροπολίτη στα χέρια των Τούρκων. Εΐναι ό μόνος προστάτης τους - ό μόνος πού έχει μείνει, τη στιγμή πού όλοι φεύγουν για να σωθούν. Και πάλι, όμως, ό Χρυσόστομος τούς συγκρατεί και γαλήνιος έτοιμάζειαι ν' ακολουθήσει τον υπαστυνόμο. Τη στιγμή πού οι κλητήρες ανοίγουν τήν πύλη για να περάσει ό Χρυσόστομος, τή γαλήνη τής'Αγίας Φωτεινής ταράζει ένας δαιμονισμένο θόρυβος,κραυγές θριάμβου βαρβαρικών ορδών. Είναι οι άνδρες τού 4ου Σώμαιος ιππικού τού Μεχμέι Τζακη Μπέη, πού μπαίνουν στη Σμύρνη. Και τούς ακολουθεί ό νέος σιρατιωτικός διοικηιής της Σμύρνης στρατηγός Νουρεντιν πασάς - τό αίμοβόρικο θηρίο, που ικανοποιούσε τα καννιβαλικά ένστικτα του με αίμα χρισιιανικό.Ό Χρυσόστομος δεν μπορούσε ν' αμφιβάλλει για ιήν τύχη του.

Μια πολύτιμη μαρτυρία υπάρχει για τις τελευταίες ώρες τού Χρυσόστομου. Είναι ή κατάθεση του κλητήρα Θωμά Βουλτσίου, πού για 20 χρόνια υπηρετούσε πιστά τον Χρυσόστομο:

«Ό άστυνόμος - αναφέρει - ώδήγησε τον Δεσπότη στον φρουραρχον, ένα μαυρειδερόν Άλβανόν. Ή πόρτα είχε μείνει μισάνοιχτη κι' έβλεπε μέσα. Έχαιρετίσθηκαν κι ό φρουραρχος παρήγγειλε βυσσινάδα για τον Δεσπότη. "Επειτα άρχισε κάτι να λέγη κι ό Δεσπότης έγραφε. Σέ λίγη ώρα έτελείωσαν.'Όταν έβγήκαμε έξω, μαζί με τον αστυνόμο, ελειπε τ' αμάξι μας. Για καλή τύχη έφθασαν την ώραν εκείνην δυο Αμερικανοί αξιωματικοί κι' είχαν την καλω-σύνη να μάς δώσουν το αυτοκίνητο τους να γυρίσουμε. Έφθάσαμε στην Μητρόπολη ή ώρα πέντε. Χαρά όλων πού μα είδαν. Ό Μητροπολίτης έγραψε την προκήρυξι πού του έδωσεν ό φρούραρχος - έλεγε να μείνουν όλοι στά σπίτια τους και να παραδώσουν τα όπλα στις Άρχές.»Στις οκτώ το βράδυ έρχεται ένα αυτοκίνητο στην Μητρόπολη με τον ϊδιο αστυνόμο και δυο στρατιώτες, οπλισμένους με λόγχες.Ηηθαν να πάρουν τον Δεσπότη, πώς τον ζητοϋσεν ό νομάρχης, χωρίς να πουν το όνομα του, να πάη στο διοικητήριο με τρείς δημογέροντες. Επήραμε τον Τσουρουκτσόγλου και τον Κλιμάνογλου και μπήκαν οι τρεις και οί άστυνομικοι στο αυτοκίνητο. Για μένα δεν υπήρχε θέσις και ό Δεσπότης μοϋπε να περιμένω στην Μητρόπολη. Στις δέκα το βράδυ ένας από τούς στρατιώτες, πού ήλθαν το απόγευμα, έφερε μια κάρτα του Δεσπότη για τον άδελφό του Ευγένιο. Του έγραφε: «Αγαπητέ αδελφέ. Μας έκράτησαν απόψε έμέ ώς πρόεδρο της Μικρασιατικής Άμύνης και τούς αλλους ώς μέλη. Μην άνησυχήτε». Ό Εύγένιος άρχισε να κλαίει. Το άλλο πρωί, Κυριακή, με στέλνει να μάθω για τον Δεσπότη. Εύρηκα τον Ζαδέ της Τραπέζης. Πριν μίση ώρα είχα συναντήσει τον υπαστυνόμο, πού είχε πάρει τον Δεσπότη. Αΰτός τούς είπε πώς τον Δεσπότη τον χάλασαν, καθώς και τούς δυο δημογέροντες."Ετσι έγιναν."Ως την Τετάρτη, πού έφυγα, δεν μπόρεσα να μάθω τίποτε άλλο».

Ή ιστορία δεν αναφέρει πώς πέθανε ό Χρυσόστομος. Βαθύ μυστήριο ήλθε να καλύψει τις τελευταίες ώρες του μαρτυρίου του. Οί Τούρκοι δεν μίλησαν ποτέ -τρόμαξαν κι οί ϊδιοι μπροστά στην αποκάλυψη της θηριωδίας τους. Κι οί Ευρωπαίοι ιστορικοί, πού δεν δυσκολεύτηκαν να εξιχνιάσουν και την τελευταία λεπτομέρεια του θανάτου του Χίτλερ, πού έγραψαν τόμους ολόκληρους για την εκτέλεση του Μουσσολίνι και τπς ερωμένης του, άπέστρεψαν τό πρόσωπο άπό τη θυσία του μεγάλου ίε-πράρχου.Ή στάση τους θα ήταν ανεξήγητη αν δεν ήταν σ' όλους γνωστό, ότι ό Χρυσόστομος μαρτύρησε υπό τη σκιά των πυροβόλων του συμμαχικού Στόλου. Την ώρα, πού ό θηριώδης όχλος σκύλευε το πτώμα του, ό Νουρεντιν, ό δήμιος του, με νωπό το αίμα του Δεσπότη στα χέρια του, συνομιλούσε φιλικά με τον Γάλλο ναύαρχο... πάνω στο καταδρομικό «Έρνέστος Ρεναν»!...

Θα παρέμενε άγνωστο το μαρτύριό του, αν ένας από τούς πρωταγωνιστές των δραματικών γεγονότων της 30ης Αυγούστου, ό διοικητής τοϋ άποσπάσμαιος, πού τον οδήγησε στον Γολγοθά του, δεν αποφάσιζε να μιλήσει. Δεν τον καταδίωκαν οί τύψεις, δεν σκέφθηκε την ιστορική έρευνα- απλώς, είχε οικονομικές δυσχέρειες και σκέφθηκε να πωλήσει τις πληροφορίες του κι ένα τραγικό κειμήλιο: το χέρι του οικτρά διαμελισθέντος Μητροπολίτη."Οποιοδήποτε ανθρώπινο πλάσμα θα φρικιοΰσε και μόνο στην ιδέα μιας τόσο ανίερης συναλλαγής, άλλ'όχι ο Τοϋρκος δήμιος τουΧρυσόστομου."Αλλωστε, μόλις είχαν γίνει οί θηριωδίες της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης και το ανθελληνικό μίσος εΐχε φουντώσει και πάλι στην Τουρκία. Και ό Ρουστέμ μπέης Βάσιτς έστειλε ανθρώπους του να βολιδοσκοπήσουν ομογενή της Σμύρνης, αν ήθελε ν' αγοράσει τό χέρι του Χρυσόστομου. Ή συναλλαγή αύτη δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ- άλλ' ό Βάσιτς μίλησε μετά από αδρή αμοιβή.

Ό Νουρεντιν δεν ήθελε να εκτελέσει το Χρυσόστομο - δεν του αρκούσε ή εκδίκηση αυτή."Ήθελε να τον ταπεινώσει, να τον έξευτελίσει και στη συνέχεια να τον παραδώσει στο μαρτύριο του. Τη δεύτερη φορά, πού τον συνέλαβε, διέταξε να τον φέρουν εμπρός του και μόλις τον είδε, άφησε να ξεσπάσει όλη ή λύσσα του, να ξεχειλίσει ό βόρβορος της ψυχής του:

- Εσύ είσαι ό παπάς, πού βρίζεις τούς Τούρκους; του φώναξε. Γουρούνι, θα δεις τί τιμωρία σου ετοιμάζω. Εσύ κι οί "Ελληνες σου είστε λαός χαμάληδων και χαμάληδες θα σε δικάσουν.

"Ετσι κι έγινε. Σέ μία από τις αίθουσες του Διοικητηρίου είχε συγκεντρώσει χαμάληδες της Σμύρνης, τύπους κτηνώδεις, αδίστακτους - ήταν οί «λαϊκοί δικασταί», πού θα δίκαζαν τον Χρυσόστομο. Μόλΐς τον είδαν, άρχισαν να καγχάζουν, να τραβούν τα ράσα του, να τον φτύνουν και να τον προπηλακίζουν. Μαζί με τον Χρυσόστομο βρίσκονταν και οί δυο δημογέροντες, ό Κλιμάνογλου και ό Τσουρουκτσόγλου.'Άν και γνώριζαν, ότι πλησιάζει τό τέλος τους, δεν μπόρεσαν να συγκρατηθούν. Βλέποντας τον έξετευλισμό του Χρυσοστόμου, θέλησαν να ορμήσουν, να τόν προσιατεύσουν με τα γεροντικά στήθη τους. Δεν τούς άφησαν όμως - τους έδεσαν και τους υποχρέωσαν να παρακολουθήσουν το μαρτύριο του ποιμενάρχη ιους.'Έκλαιγαν σπαρακτικά οί δυο δημογέροντες και ή απελπισία τους κέντριζε τη θηριωδία των Τούρκων, έκανε τις βρωμερές ψυχές τους ν' αναγαλλιάζουν. Μόνο ό Χρυσόστομος διατηρούσε την ψυχραιμία του. Μια θεϊκή γαλήνη είχε άπλωθεί στό πρόσωπο του.

Τί να σκεπτόταν, άραγε, τη στιγμή εκείνη, ό σεπτός ιεράρχης; Όσοι τόν γνώριζαν δεν αμφιβάλλουν, ότι θ' αναλογιζόταν το μαρτύριο του Διδασκάλου του κι ή ψυχή του θα πλημμυρούσε χαρά στη σκέψη, ότι είχε βρεί τό Σταυρό, πού αναζητούσε.Όποιοσδήποτε θα δείλιαζε.Ό Χρυσόστομος δεν μπορεί παρά να ψιθύριζε: «Γεννηθήτω τό θέλημα Σου, Κύριε...».

-Ηταν παλληκάρι ό παπάς σας, ομολόγησε με κάποιο ενστικτώδη σεβασμό, ό Βάσιτς. Δεν τόν άκουσα να ικετεύει, να παραπονεθεί - ως τήν ιελευταία στιγμή δεν άκουσα τη φωνή του.

Κάποτε, το δικαστήριο των χαμάληδων εξέδωσε την απόφαση του: «Να σταυρωθή... να σταυρωθή- όπως ό Χριστός τους...», ούρλιαζαν, όταν αύτός, που εκτελούσε χρέη... προέδρου, τους ρώτησε ποια έπρεπε να ήταν ή ποινή.Ό Νουρεντιν φώναξε αμέσως τον Ρουστέμ μπέη Βάσιτς και ιόν διέταξε να εκτελέσει την απόφαση του λαϊκού δικαστηρίου.

Ό Ρουστέμ μπέη Βάσιτς ήταν έφεδρος λοχαγός του τουρκικού Στρατοϋ. Καταγόταν από τη Βοσνία κι ό πατέρας του ήταν έμπορος στη Σμύρνη. Κατά τη διάρκεια της ελληνικής Κατοχής δεν έφυγε- ήταν ένας από τούς πολυάριθμους κατάσκοπους του Κεμάλ. Και μόλις ό Στρατός μας εγκατέλειψε την πόλη, φόρεσε τη στολή του και συγκρότησε το περιβόητο «απόσπασμα εκτελέσεων» - μια ορδή εγκληματιών, πού εξόντωσε χιλιάδες Ελλήνων. Μετά ό Βάσιτς έγινε δικολάβος στη Σμύρνη.

Στόν Βάσιτς αναθέτει ό Νουρεντιν να οδηγήσει τον Χρυσόστομο στον Γολγοθά του - το Τρικυλίκ - κοντά στο σιδηροδρομικό σταθμό. Δεν αντέχει όμως, τον μισεί τόσο, ώστε την ώρα, πού το απόσπασμα με τους τρείς μελλοθάνατους κατέβαινε τις σκάλες του Διοικητηρίου, ό Νουρεντίν προβάλλει στο κεφαλόσκαλο.Ηταν έξαλλος, σαν λυσσασμένο θηρίο. Τα μάτια του κατακόκκινα, σαν να έσταζαν αίμα, το στόμα του γεμάτο αφρούς - ήταν ό πραγματικός Νουρεντίν, χωρίς καμμιά προσποίηση.

- Σκυλί, φωνάζει στον Χρυσόστομο, από δικό μου βόλι θα πας.

Καί, τραβώντας το περίστροφο του, ιόν πυροβολεϊ. Άλλ' έτρεμε άπ' την οργή του κι ή σφαίρα αστοχεί. Άντι να πλήξει τον Χρυσόστομο, τραυματίζει θανάσιμα τον Κλιμάνογλου.

Ό πυροβολισμός του Νουρεντ'ιν ήταν το σύνθημα. Στό προαύλιο του Διοικητηρίου ήταν συγκεντρωμένοι όλοι οί φονιάδες, οί ληστές, τ' άποβράσματα της Σμύρνης. Πράκτορες του Κομιτάτου τού είχαν συγκεντρώσει έναντι αδρής αμοιβής. Κι όσο διαρκούσε ή αποτροπιαστική εκείνη παρωδία τής δίκης, τούς πότιζαν ρακί. Είχαν κι όλας μεθύσει, όταν φάνηκε ό Χρυσόστομος με τους δυο συγκαταδίκους του. Περίμεναν ποιός θα κάνει την αρχή- και την έκανε ό Νουρεντίν. Μόλις άκοΰν τον πυροβολισμό, όρμοϋν στ' ανυπεράσπιστα θύματα τους.

Θα χρειαζότανε ή τραγική φαντασία ένός Δάντη για ν' αποδώσει τις φρικιαστικές σκηνές, πού συνέβησαν μπρος στα μάτια του Νουρεντίν. Ή ορδή των φονιάδων ορμά- δεν έχουν όπλα-θα ήταν πολύ εύσπλαγχνικός ό θάνατος. Με τα χέρια τους, με πέτρες καϊ ξύλα, κτυπούν τον Χρυσόστομο. Του ξεριζώνουν, αλαλάζοντας με μανία, τα κατάλευκα γένια του. Το αΐμα τρέχει άφθονο, μουσκεύει τα ράσα του  και ή μυρωδιά του εξαγριώνει ακόμη περισσότερο τον διψασμένο για αίμα οχλο.'Ένας βαστάζος του λιμανιού θέλει να διακριθεί- και με το μαχαίρι του βγάζει το ένα μάτι του Χρυσόστομου. Κλονίζεται ό Δεσπότης, γονατίζει. Άλλ' οι δήμιοι του δεν τον αφήνουν. Οί άνδρες του Βάσιτς τον σηκώνουν καϊ υποβαστάζοντας τον τον υποχρεώνουν να συνεχίσει τη μαρτυρική πορεία του πρός τον Γολγοθά. Φυσικά, δεν κάνουν την παραμικρή προσπάθεια να συγκρατήσουν τον όχλο που συνεχίζει το αιματηρό όργιο του.

Μέσα σε λίγα λεπτά ό Χρυσόστομος έχει τυφλωθεί. Τα μαλλιά και τα γένια του έχουν ξεριζωθεί, το πρόσωπο του είναι μία τεράστια πληγή - τον έχουν γδάρει κυριολεκτικά. Δεν βαδίζει πλέον, τον σέρνουν και τον άνασκολοπίζουν, αργά, μεθοδικά, με μανία. Κι όμω δεν παραπονιέται, δεν ικετεύει, δεν λυγίζει στον Τούρκο. Μόνο την τελευταία στιγμή, την ώρα, πού σωριάζεται, αφήνοντας

την τελευταία πνοή του, αναφωνεί: «Θεέ μου...».

Ό Χρυσόστομος εΊναι νεκρός- αλλά το μαρτυρικό τέλος του τον μεταβάλλει σε αθάνατο.Ό Βάσιτς φορτώνει το σακατεμένο πτώμα του σε μια βοϊδάμαξα και συνεχίζει την πορεία του προς το Τρικυλίκ. Άλλ' ό όχλος δεν έχει κορέσει τη μανία του - παρακολουθεί την άμαξα και ξεσχίζει τις άψυχες σάρκες. Δεν έχει απομείνει παρά ένα ανατριχιαστικό κουφάρι και το κουφάρι αυτό ό Βάσιτς το κρεμά στην αγχόνη, πού περίμενε τον Δεσπότη.

- "Επρεπε να τον κρεμάσω.Ηταν διαταγή, λέει, σαν να ήθελε να δικαιολογηθεί, και κλείνει την αφήγηση του.

Ό Νουρεντίν δεν «έχάλασε» τον Χρυσόστομο από εκδίκηση μόνο. Το προσωπικό του μίσος τον βοήθησε,απλώς, να δείξει όλη τη θηριωδία του, να κάμει φρικιαστικότερο το μαρτύριο του ιεράρχη.Ό Χρυσόστομος έπρεπε να πεθάνει. Μόνο μετά το θάνατο του μπορούσαν να ελπίζουν οι Τούρκοι στο οριστικό ξεκλήρισμα του μικρασιατικοϋ'Ελληνισμοΰ - στην καταστροφή της Σμύρνης. Κι απόδειξη είναι ότι το μακελειό αρχίζει λίγες ώρες μετά το θάνατο του. "Αν ζοϋσε, ασφαλώς, θα κατόρθωνε να συνεγείρει τον χριστιανικό κόσμο, να μεταβάλει τους τρομοκρατημένους λαγούς σε ατρόμητα λιοντάρια.

Οί Τούρκοι «χάλασαν» τον Δεσπότη.'Έλπιζαν έτσι ν'αποκόψουν κάθε δεσμό του Ελληνισμού με την Ιωνική γη.Ηταν το μεγαλύτερο σφάλμα τους.Ή φυγή μας από τη Μικρά Ασία, ή εγκατάλειψη της Σμύρνης, ήταν μία από τις ντροπιασμένες σελίδες της ιστορίας μας - δεν θα υπάρχει "Ελληνας πού να μην ήθελε να την λησμονήσει, να τη διώξει από τη σκέψη του σαν ανατριχιαστικό εφιάλτη. "Ήλθε όμως το μαρτύριο του Χρυσόστομου κι ήταν αρκετό για να εξιλεώσει την ντροπή ενός ολόκληρου "Εθνους- το αίμα του, πού πότισε τα καλντερίμια της Σμύρνης, γίνηκε ό άρρηκτος δεσμός των νοσταλγών,ολόκληρης της Φυλής, με τις χαμένες μας και αλησμόνητες Πατρίδες."Οσο θα ζεϊ ή ανάμνηση του μαρτυρίου του Χρυσόστομου, ή Ιωνική γη θα είναι ελληνική. Και το μαρτύριο του δεν θα λησμονηθεί ποτέ.

Από το βιβλίο του Γιάννη Π.Καψή«Χαμένες Πατρίδες»εκδ.Α.Α.Λιβάνη

http://proskynitis.blogspot.gr/

Η συγχώρηση - Μια αληθινή ιστορία!

Πριν πολλά χρόνια και μετά την λήξη του εμφυλίου σπαραγμού και του αδελφοκτόνου πολέμου, σε κάποιο χωριό, έγινε ένας φόνος, για πολιτικούς μάλλον λόγους και εξαιτίας του μεγάλου φανατισμού, που επικρατούσε εκείνη την εποχή.

Κατηγορήθηκε, λοιπόν, κάποιος χωριανός, ο Πέτρος Γ. και με τις μαρτυρίες πέντε συγχωριανών του δικάστηκε και καταδικάστηκε σε 30 χρόνια φυλάκιση.

Ο κατηγορούμενος όμως... ισχυρίζετο συνεχώς ότι ήτο αθώος. Κλείσθηκε σε αγροτικές φυλακές, αλλά μέρα-νύχτα διαλαλούσε και μονολογούσε ότι ήτο αθώος. Σ' αυτές τις φυλακές πήγαινε μια φορά τον μήνα ένας ευλαβέστατος ιερεύς και λειτουργούσε στο εκκλησάκι που υπήρχε και κατόπιν εδέχετο για εξομολόγηση όσους εκ των φυλακισμένων το επιθυμούσαν. Ύστερα από 5-6 μήνες, πήγε... και ο εν λόγω χωριανός στον ευλαβή εκείνον ιερέα και εξομολόγο, και ενώπιον του Αγίου Θεού και μπροστά στο πετραχήλι του Πνευματικού, βεβαίωνε με όρκους ότι ήταν αθώος.

Από τότε που εξομολογήθηκε μέσα στις φυλακές ο Πέτρος Γ., άλλαξε τελείως διαγωγή και έγινε ο άνθρωπος της προσευχής και της μελέτης του Ευαγγελίου, που του δώρησε εκείνος ο καλός ιερεύς. Μέσα σ' έναν χρόνο αλλοιώθηκε τόσο πολύ, που όλοι οι συγκρατούμενοί του και βαρυποινίτες άρχισαν να τον σέβωνται και να του φέρωνται φιλικά. Και με την Χάρι και τον φωτισμό του Θεού γρήγορα πείσθηκε ο ευλαβής ιερεύς για την αθωώτητά του, ώστε του επέτρεπε να κοινωνή κάθε φορά που λειτουργούσε στις φυλακές.

Ο ιερεύς προσπάθησε κάτι να κάμη μέσω κάποιων δικηγόρων, αλλά οι μάρτυρες ήσαν απολύτως κατηγορηματικοί, γιατί ήσαν δήθεν παρόντες στον φόνο. Παρά ταύτα ο Εξομολόγος πίστευε ότι όντως ήτο αθώος και θύμα σκευωρίας. Ο Πέτρος Γ. όχι μόνο προσηύχετο με το Όνομα του Ιησού Χριστού, που το έμαθε από το βιβλίο «Οι περιπέτειες ενός προσκυνητού», αλλά μελετούσε το Ευαγγέλιο και κοινωνούσε των αχράντων Μυστηρίων, σκορπώντας σε όλους τους συγκρατουμένους του πολλή καλωσύνη.

Συγχωρούσε δε με όλη του την καρδιά και τους κατηγόρους του και αυτόν ακόμα τον άγνωστο φονιά. Δεν φταίνε, οι καημένοι, έλεγε. Φταίει το πολιτικό και ιδεολογικό πάθος, φταίει και ο διάβολος που τους σκοτείνιασε το μυαλό κι έτσι κρύψανε την αλήθεια. Θεέ μου, συγχώρεσέ τους. και από μένα να 'ναι συγχωρεμένοι. και χάρισέ τους πλούτη και αγαθά πολλά, αλλά χάρισέ τους προπαντός και ιδιαιτέρως φωτισμό και υγεία.

Έτσι πέρασαν 19 χρόνια. Κατόπιν, λόγω της καλής και αρίστης διαγωγής και επειδή έκανε και στις τότε αγροτικές φυλακές, όπου εμειώνετο η ποινή, αποφυλακίσθηκε. Ήτο πλέον 50 ετών. Στο χωριό όμως δεν έγινε δεκτός, επειδή τον πίστευαν όλοι για φονιά και κυρίως οι συγγενείς του φονευμένου. Έτσι, μετακόμισε σε μια γειτονική πόλι και έκαμε τον εργάτη, τον οικοδόμο και κυρίως τον μαραγκό, δουλειά που την έμαθε στην φυλακή. Η ζωή του όμως εξακολουθούσε να είναι ζωή ενός αληθινού χριστιανού, με την ακριβή συμμετοχή στα Μυστήρια, με την σωστή τήρηση των ευαγγελικών εντολών και ιδιαιτέρως με την προσευχή. Η προσευχή ήταν το οξυγόνο της ζωής του.

Η Ευχή και το Ευαγγέλιο ήσαν γι' αυτόν «άρτος ζωής» και «ύδωρ ζων». Μία κοπέλα 42 ετών, θεολόγος σε κάποιο Γυμνάσιο της περιοχής, πληροφορήθηκε από τον Πνευματικό των φυλακών, που ήτο και δικός της Πνευματικός, τα πάντα για τον Πέτρο Γ. και ιδιαιτέρως για το πόσο ήτο αφοσιωμένος στον Χριστό και στην Εκκλησία Του. Πήγε, τον βρήκε και κατόπιν τον ζήτησε η ίδια σε γάμο!. Από τον ευλογημένο αυτό γάμο προήλθαν δυό παιδιά, υγιέστατα.

Ύστερα από μερικά χρόνια, στο χωριό που έγινε ο φόνος, κάποιος αρρώστησε βαρειά με ανεξήγητους φοβερούς πόνους σε όλο του το σώμα. Η επιστήμη με τους γιατρούς και τις κλινικές εξετάσεις, που ήσαν προηγμένες, στάθηκαν αδύνατον να τον βοηθήσουν!!! Ούτε καν την αιτία δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν!

Έτσι, μια βραδυά στο σπίτι του, αφού επέστρεψε από το νοσοκομείο, σ' αυτήν την φοβερή κατάστασι, άρχισε να κραυγάζη μέσα στους φοβερούς του πόνους ότι αυτός ήτο ο φονιάς και με τους 4 ψευδομάρτυρες, τους οποίους εξηγόρασε με μεγάλα χρηματικά ποσά, κατηγόρησαν τον Πέτρο Γ., που συμπτωματικά περνούσε από εκείνο το σταυροδρόμι, την ώρα που έγινε ο φόνος.

Φώναξαν τον αστυνόμο του τμήματος του χωριού, υπέγραψε την ομολογία του κατονομάζοντας και τους 4 ψευδομάρτυρες και συνεργούς του. Ποια νομική διαδικασία ακολουθήθηκε μετά, δεν γνωρίζω. Η ομολογία του όμως έκανε κρότο στο χωριό, προκαλώντας σύγχυσι, ταραχές και πολλές κατάρες, οι οποίες βάραιναν τον φονιά. Παρά ταύτα, η ψυχή του φονιά δεν έφευγε. Κι αυτός εξακολουθούσε να τσιρίζη και να κραυγάζη.

Ο Πέτρος Γ., όπως ήτο επόμενον, το έμαθε. Δεν κίνησε όμως καμιά διαδικασία για την αποκατάστασι της τιμής του με αναθεώρησι της δίκης, με μηνύσεις κατά των ενόχων και άλλων ενδίκων νομίμων μέσων. Αλλά τι έκανε; Πήγε στο σπίτι του φονιά!...Οι πάντες πάγωσαν. Οι περισσότεροι χωρικοί, όταν τον είδαν να περνάη μέσα από το χωριό, από την ντροπή τους κρύφθηκαν.

Πάγωσε και ο φονιάς όταν τον αντίκρυσε, και με γουρλωμένα τα μάτια από την έκπληξι και την φρίκη, τον άκουσε να του λέη: Γιώργο, σε συγχωρώ με όλη μου την καρδιά. Και σ' ευχαριστώ, γιατί ήσουν η αιτία να γνωρίσω τον Χριστό με την Εκκλησία Του και τα άγια Μυστήριά της. Εύχομαι να Τον γνωρίσεις κι εσύ, με μετάνοια και προσευχή!

Τον αγκάλιασε, τον φίλησε και έφυγε, ενώ κάποια δάκρυα κρυφά έτρεχαν από τα μάτια του.

Ο θρίαμβος της δικαιοσύνης του Θεού ήλθε, ύστερα από 35 χρόνια! Αλλά υπήρξε και θρίαμβος της εμπιστοσύνης, της πίστεως και της αδιαλείπτου προσευχής του αδικημένου Πέτρου Γ. στην Πρόνοια του Θεού. Και ταυτόχρονα στέφανος δόξης στην υπομονή και μακροθυμία, που έδειξε τόσα χρόνια. Ευλογήθηκε η μετέπειτα ζωή του, όπως προείπαμε, μ' έναν χριστιανικό γάμο και με οικογένεια που ήτο «κατ' οίκον εκκλησία» και με δύο τρισευλογημένα παιδιά.

Και μάλιστα, μετά την ολοκάρδια συγχώρησι που έδωσε και την αγάπη που έδειξε προς όλους, πολλαπλασιάσθηκε η ευλογία του Θεού στο σπιτικό του. Είχε την Χάρι του Θεού πάνω του, την ευλογία της Παναγίας, την προστασία των Αγίων και την συμπαράστασι των Αγγέλων.

Εκοιμήθη οσιακώς σε ηλικία 80 ετών, το 1999. Παρών στην κοίμησί του ήτο και ο εννενηντάχρονος ιερεύς των φυλακών, που μού διηγήθηκε αυτό το γεγονός, για να με διαβεβαιώση ότι λίγο πριν το τέλος του Πέτρου Γ., Άγγελοι και Αρχάγγελοι πλημμύρισαν το δωμάτιο του, τους οποίους έβλεπε όχι μόνο ο ψυχορραγών με τα μάτια του, αλλά και ο εν λόγω ιερεύς. Αυτοί και παρέλαβαν την ψυχή του, μετά το τελευταίο σημείον του σταυρού που έκανε ο Πέτρος Γ., λέγοντας:

- Άγγελέ μου! Άγγελέ μου. , δεν την αξίζω αυτή την τιμή. Και τούτο ειπών, εκοιμήθη!.

Ο άνθρωπος αυτός, παρ' όλο που ήταν έγγαμος και ζούσε μέσα στον σημερινό κόσμο, μετά από την τεράστια και άδικη δοκιμασία και ταλαιπωρία του στην φυλακή, μαζί με βαρυποινίτες, είχε καρπούς της Ευχής, της θείας Κοινωνίας και της ευαγγελικής ζωής. Η έγγαμη ζωή του δεν τον εμπόδισε να λέγη μερα-νύχτα την Ευχή, όπως την έμαθε από το βιβλίο «Οι περιπέτειες ενός προσκυνητού».

Από το βιβλίο «Η Ευχή Μέσα στον Κόσμο», Πρωτοπ. Στεφάνου

http://www.briefingnews.gr/

π. Θεμιστοκλής Αδαμόπουλος: Η απίστευτη Ιστορία του εκκολαπτόμενου ροκ σταρ που έγινε ιερέας.

Η συνέντευξη του επικεφαλής της Ελληνορθόδοξης Ιεραποστολής στην Σιέρρα Λεόνε, π. Θεμιστοκλή Αδαμόπουλου στο New Greek TV. Ο π. Θεμιστοκλής απέσπασε το ενδιαφέρον του Χόλυγουντ όταν έγινε γνωστή η απίστευτη μεταστροφή του: Από μπασίστας του αυστραλιανού ποπ/ροκ συγκροτήματος "Flies" και δηλωμένος άθεος, στράφηκε στον χριστιανισμό εν μια νυκτί.

Άγιος Πορφύριος: «Να προσέχετε σε τι πνευματικούς πηγαίνετε…»

-->

Ένα κείμενο ου Αγίου πολύ σημαντικό. Στις μέρες μας λόγω των πολλών προβλημάτων και ατελειών ο ανθρώπινος νους έχει χάσει την ικανότητα να "διακρίνει". Έτσι κάποιοι δήθεν πνευματικοί οι οποίοι στηριζόμενοι, άλλοι σε γνώσεις ψυχολογίας, άλλοι σε μία φυσική διαίσθηση, άλλοι σε επικοινωνιακή ικανότητα και δυστυχώς άλλοι δε ικανότητες όχι του Αγίου Πνεύματος αλλά του πειρασμού, "πείθουν" το πονεμένο κόσμο και τους παραπλανούν σε δύσκολα μονοπάτια αφού οι ίδιοι ως πλανεμένοι παρασύρουν και τους πιστούς. Παρόλα αυτά επειδή ο καλός Θεός είναι Ζωντανός και επιστατεί σε κάθε έργο αγαθό, επεμβαίνει καταλυτικά και σώζει τους κινούμενους άδολα. Δεν παύει όμως να θέλει πολύ προσοχή γιατί στις μέρες μας όπως έλεγαν διάφοροι Άγιοι Αγιορείτες δεν βρίσκεις εύκολα Πνευματικούς σωστούς και απλανείς!!!

Να προσέχετε σε τι πνευματικούς πηγαίνετε

Ένας αδελφός μού είπε: Πήγε μια φορά ή σύζυγος μου, όταν εργαζόμουν στην επαρχία, σε έναν πάρα πολύ αυστηρό πνευματικό και όταν του είπε μια αδυναμία της πού θα την επαναλάμβανε, την αποπήρε, τη φοβέρισε και από τότε έκανε πολύ καιρό να ξαναπάει να εξομολογηθεί.

«Είδες, του είπε ό Παππούλης, τι κάνει ή πολλή αυστηρότητα; Γι’ αυτό σας λέω να προσέχετε σε τι πνευματικούς πηγαίνετε για να εξομολογείσθε, και συ και ή γυναίκα σου και τα παιδιά σου, και προ πάντων να είστε τότε ειλικρινείς σʹ αυτά πού λέτε, γιατί έτσι ο Θεός τα συγχωρεί όλα και ανεβαίνετε πνευματικά».

Μερικοί πνευματικοί διαπράττουν έγκλημα

Κοίταξε, παιδί μου! Ό Θεός μας, προκειμένου να διαπαιδαγωγήσει τα παιδιά του, πού τον πιστεύουν, τον αγαπούν και τον λατρεύουν, χρησιμοποιεί διάφορους τρόπους, μεθόδους και σχέδια. Μέσα στα σχέδια του Θεού μας είναι και ή επιβολή κανόνων, οι όποιοι αποσκοπούν, πάντα, στη σωτηρία τής ψυχής μας. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση τη δική σου. Εμείς δεν μπορούμε να αλλάξουμε ή να διαγράψουμε τα σχέδια ιού Θεού. Πολύ περισσότερο δεν μπορούμε να του το επιβάλλουμε. Μπορούμε, όμως, να τον παρακαλέσουμε και να τον ικετεύσουμε, και Εκείνος, σαν φιλάνθρωπος πού είναι, μπορεί να εισακούσει τις προσευχές μας και να συντμήσει το χρόνο ή ακόμη και να τον διαγράψει. Και το ένα και το άλλο, στο χέρι του είναι. Εμείς θα το ζητήσουμε. Και Εκείνος θα το εγκρίνει.

Ύστερα, οι κανόνες αυτοί δεν έχουν το χαρακτήρα τής εκδικήσεως ή τής τιμωρίας, αλλά τής διαπαιδαγωγήσεως, και δεν έχουν καμιά σχέση με αυτούς πού επιβάλλονται από ορισμένους πνευματικούς κατά την εξομολόγηση, και οι οποίοι, είτε από υπερβάλλοντα ζήλο, είτε από άγνοια, εξαντλούν τα όρια τής τιμωρίας, χωρίς να αντιλαμβάνονται, ότι με τον τρόπο αυτό, αντί να κάνουν καλό, διαπράττουν έγκλημα. Εγώ, πάντα τους φωνάζω και τους συμβουλεύω: Όχι μεγάλες τιμωρίες. Άλλα σωστές συμβουλές. Γιατί, οι μεγάλες τιμωρίες, τροφοδοτούν τον άλλο (το διάβολο) με πλούσια πελατεία. Και αυτός, αυτό περιμένει. Αυτό καραδοκεί, και έχει πάντα ανοιχτές τις αγκάλες του για να τους δεχτεί! Και τους τάζει, μάλιστα, λαγούς με πετραχήλια…

Γι’ αυτό, απαιτείται μεγάλη προσοχή στην επιλογή του πνευματικού. Όπως αναζητάτε τον καλύτερο γιατρό, το ίδιο να κάνετε και για τον πνευματικό. Και οι δύο γιατροί είναι. Ό ένας του σώματος και ό άλλος τής ψυχής!

Πρόσεχε τι λες στους πνευματικούς

«Πρόσεχε τι λες στους πνευματικούς πού εξομολογείσαι. Γιατί δεν τα ξέρουν όλα. Πρέπει να είναι οι πνευματικοί πολύ σοφοί, διακριτικοί, και έμπειροι. Να έχουν πνεύμα Θεού, για να μπορούν να σου λύνουν τα διάφορα προβλήματα σου».

Εδώ θα πρέπει να διευκρινισθεί, ότι δεν εννοούσε για τα απλά και καθημερινά αμαρτήματα πού κάνουμε όλοι μας, αλλά για τις βαθύτερες έννοιες, όπως νοεράς προσευχής, προσβολών πονηρού κ.ά.

από το βιβλίο: Γέροντος Πορφυρίου Ιερομονάχου, «ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ», Έκδοση Ιερού Γυναικείου Ησυχαστηρίου «Η Μεταμόρφωσις του Σωτήρος», 2002

https://simeiakairwn.wordpress.com

Τρεις μέρες στην έρημο του Αγίου Όρους