«Ἔδειρα το γέροντα καὶ μὲ έβαλε κανόνα, μία βδομάδα θεωρία..»

Ο ΑΣΚΗΤΗΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΒΙΓΛΟΛΑΥΡΙΩΤΗΣ ΕΚ ΓΟΜΑΤΙΟΥ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ (+2004)  

Ὁ γερο-Εὐθύμιος ἔλεγε γιὰ τὸν Γέροντά του ὅτι ἔλαμπε (ἀπὸ ἀρετές) σ’ ὅλο τὸ Ἅγιον Ὄρος.

«Ἦταν ἅγιος ὁ Γέροντάς μου», διηγεῖτο ἀργότερα καὶ ἔκλαιγε ἀπὸ συγκίνηση καὶ ἀγάπη...

Ἐκεῖ στὴν ὑπακοὴ τοῦ γέροντος Βαρλαὰμ ἐπιδόθηκε ὁ γερο-Εὐθύμιος σὲ μεγάλες ἀσκήσεις. Νήστευε πολύ, ἔκανε διπλές, δηλαδὴ ἔτρωγε κάθε δύο μέρες ἕνα πιάτο ἀλάδωτο...

Γιὰ τὸν Γέροντά του πήγαινε στὴν θάλασσα, ψάρευε καὶ τὸν ἀνέπαυε καθὼς ἦταν ἡλικιωμένος, ἀλλὰ ὁ ἴδιος γευόταν τῆς ἐγκρατείας τὴν τρυφήν, παξιμάδι καὶ νερόβραστα ὄσπρια ἢ λαχανικά, ἀνέλαια φυσικά...

Μαζὶ μὲ τὴ νηστεία ἔκανε μετάνοιες ἀμέτρητες καὶ εὐχὴ ἀδιάλειπτη. Φρόντιζε καὶ τὴν μικρὴ περιοχὴ τῆς Καλύβης τους καὶ ἔκανε καὶ λίγο ἐργόχειρο. Γιὰ περισσότερη ἡσυχία καὶ ἀπερίσπαστη ἐπίδοση στὴν εὐχὴ ἔκτισε παραδίπλα ἕνα κελλάκι μικρὸ μὲ κτιστὸ κάθισμα...

Ἐκεῖ ὁ γερο-Εὐθύμιος ἀγρυπνοῦσε τὶς νύχτες λέγοντας τὴν εὐχή. Ὅταν ἤθελε νὰ ξεκουραστῆ, κοιμόταν καθιστὸς στὸ κτιστὸ κάθισμά του, καὶ πάλιν, ὅταν ξυπνοῦσε, συνέχιζε τὴ νοερά του ἐργασία. (...)

Ἄλλη φορὰ ἡρπάγη σὲ θεωρία καὶ εἶδε τὸ ἄκτιστο φῶς. Τὸ ἐκμυστηρεύτηκε στὸν γέροντα Παΐσιο, καὶ ἐκεῖνος γιὰ νὰ ὠφελήση κάποιον νέον θεολόγο καὶ μοναχὸ τοῦ ἀνέφερε τὸ γεγονός...

Ὁ νέος πῆγε στὸν γερο-Εὐθύμιο καὶ τὸν ρωτοῦσε ἐπίμονα μὲ ἐνδιαφέρον τί ἔκανε, πῶς εἶδε τὸ ἄκτιστο φῶς καὶ ἂν εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἦταν μία ἑβδομάδα σὲ θεωρία.

Ἐκεῖνος ἀποφεύγοντας νὰ ἀποκαλύψη τὰ μυστικά του βιώματα τοῦ εἶπε: «Ναί, μ’ ἔβαλε ὁ Γέροντάς μου κανόνα μία βδομάδα θεωρία. Μαλώσαμε κάποτε· τὸν ἔδειρα καὶ μὲ κανόνισε ἔτσι».

Ὁ νέος φυσικὰ τὰ ἔχασε καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ βρῆ ἄκρη μὲ τὸν ἀσκητὴ τῆς Βίγλας, τὸν γερο-Εὐθύμιο...

Ἀφοῦ ἔθαψε τὸν Γέροντά του καὶ πῆρε τὴν εὐχή του, συνέχισε τοὺς ἀσκητικούς του ἀγῶνες μὲ πιὸ μεγάλη ἔνταση. (...) Μαζὶ μὲ τ’ ἄλλα ἀγωνίσματά του ἔκανε καὶ πολὺ ὡραῖες, ἐπιτυχημένες σαλότητες.

Πήγαινε στοῦ Φιλοθέου παλαιά, ποὺ ἦταν ἰδιόρρυθμο, καὶ ὅταν ὁ ὑπεύθυνος μοναχὸς μοίραζε τὴν κουμπάνια στοὺς πατέρες, ὁ γερο-Εὐθύμιος ἔλεγε σ’ ἕνα καλογέρι· «τώρα νὰ δῆς τί θὰ τοὺς κάνω». Πήγαινε καὶ ἔμπαινε μπροστὰ στὴν γραμμὴ πρὶν ἀπ’ ὅλους τοὺς πατέρες, καὶ ἐνῷ δὲν ἐδικαιοῦτο κουμπάνια, γιατὶ δὲν ἦταν ἀπὸ τὸ Μοναστήρι, ἔλεγε ἀπαιτητικά:

«Θὰ μοῦ δώσεις δυὸ κουτιὰ καλαμαράκια, μία πλάκα τυρί, ἐκεῖνο καὶ ἐκεῖνο», καὶ ἀφοῦ γέμιζε τὸν ντορβά του μὲ τρόφιμα, πήγαινε καὶ τὰ μοίραζε σὲ φτωχὰ καὶ ἀνήμπορα γεροντάκια. Ἔδινε τὴν ἐντύπωση τοῦ παράξενου, τοῦ ἰδιότροπου, τοῦ σαλοῦ, τοῦ πλεονέκτη, ἐνῷ ὁ ἴδιος ζοῦσε τόσο πτωχικὰ καὶ ἀσκητικά.

Κάποτε εἶχε καρφώσει ἕνα καρούλι στὸν τοῖχο τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Καθολικοῦ τῆς Λαύρας. Ἐκεῖ κρεμοῦσε τὸ τριακοσάρι του κομποσχοίνι καὶ καθήμενος στὸ στασίδι του «τραβοῦσε κομποσχοίνι». Ἀλλὰ τὸ καρούλι γυρίζοντας ἔκανε θόρυβο. Ἕνας προϊστάμενος τὸν παρατήρησε καὶ ὁ γερο-Εὐθύμιος τοῦ ἔδωσε ἕνα χαστούκι.

Πῆγε στὴν πανήγυρη ἑνὸς Κελλιοῦ καὶ ἔψαλε. Στὸ τέλος εἶπε ἐπιτακτικὰ στὸν Γέροντα τῆς συνοδείας: «Θὰ μοῦ δώσεις αὐτὸ καὶ κεῖνο καὶ κεῖνο καὶ ἕνα μουλάρι νὰ τὰ φορτώσω, καὶ ἕνα καλογέρι νὰ φέρη πίσω τὸ μουλάρι».

Πολλοὶ νέοι μοναχοὶ ζήτησαν νὰ μείνουν μαζί του, ἀλλὰ κανεὶς δὲν μπόρεσε νὰ τὸν ἀκολουθήση στὴν ἄσκηση. Αὐτοὺς ποὺ ἤθελε νὰ τοὺς διώξη, γιατὶ ἔβλεπε ὅτι δὲν κάνουν γι’ αὐτὴν τὴν ζωή, τοὺς ἔκανε διάφορες δοκιμὲς καὶ ἔτσι ἀναγκάζονταν νὰ φύγουν.

Ἕνας ἱερομόναχος ζήτησε νὰ μείνη μαζί του. Τὸν δέχτηκε καὶ τοῦ εἶπε νὰ ποτίση τὰ δέντρα. Μετὰ ὁ ἱερομόναχος περίμενε νὰ τοῦ στρώση τράπεζα. Ἔλεγε ὁ γερο-Εὐθύμιος: «Νόμιζε ὅτι μετὰ θὰ τὸν τραπεζώσω. Μοῦ λέει : «Θὰ φύγω». «Νὰ φύγης τώρα ποὺ εἶναι ἥλιος». Καὶ ἔφυγε καὶ αὐτός...

Ἦταν ἀσυγκατάβατος καὶ ἀκριβής. Δὲν ἐπέτρεπε καμμία οἰκονομία, οὔτε στὸν ἑαυτό του οὔτε σ’ αὐτὸν ποὺ θὰ ἔμενε μαζί του.

Κάποτε φιλοξένησε φιλομόναχο νέον. Τὸν ἔβαλε νὰ κοιμηθῆ στὸ κελλὶ τοῦ Γέροντός του. Μετὰ τὸν Ἑσπερινὸ παρέθεσε τράπεζα. Ὅ,τι καλύτερο εἶχε γιὰ νὰ ἀναπαύση τὸν ἐπισκέπτη του.

Ρεβύθια βρασμένα ἀλάδωτα, παξιμάδι βρεγμένο καὶ δυὸ εἴδη ἐλιές. «Αὐτὲς εἶναι καλύτερες», εἶπε.

Ἀλλὰ καὶ οἱ δυὸ ἦταν κατάπικρες. Τὰ πιάτα ἦταν πήλινα, τὸ τραπέζι παλαιό, ἡ κουζίνα μισοσκότεινη καὶ κάτω στρωμένη μὲ χῶμα, ἀλλὰ ὅλα ἦταν ταιριαστά, εἶχαν χάρι ἀσκητική, ἁπλότητα καὶ πιὸ εὐχάριστα ἀπὸ τὸ πολυτελέστερο ξενοδοχεῖο.

Ὕστερα στὴν συζήτηση ὁ Γέροντας ἦταν πατρικὸς καὶ στοργικός· συμβούλευε πολὺ ὡραῖα καὶ πρακτικὰ τὸν ἐπισκέπτη. Μιλοῦσε μὲ μία ἐλευθερία, μὲ ἀπάθεια, ἐνῷ τὰ γαλανά του μάτια, ὅμοια μὲ τὸν καταγάλανο οὐρανό, ἔδειχναν μία ἀθωότητα μικροῦ παιδιοῦ...

Ἔλεγε: «Ὅλη ἡ βάση εἶναι ἡ νηστεία. Ἀπὸ δῶ γεννῶνται ὅλα τ’ ἄλλα· καὶ ἡ προσευχή, ἡ ὑπακοή, ἡ ἀγρυπνία. Ὅταν νηστεύη ὁ ἄνθρωπος, ὁ νοῦς ἀποκτᾶ δύναμη καὶ νικᾶ τοὺς λογισμούς. Τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησόν με», ἀκούγεται μέσα του. Τὴν μονοφαγία τὸ παλιόκορμο δὲν τὴν φοβᾶται. Ἡ μονοφαγία (δηλ. νὰ τρώη κανεὶς μία φορὰ τὴν ἡμέρα μετὰ τὸν Ἑσπερινό), δὲν θέλει καθησιό, θέλει καὶ δουλειά. Ὅταν νηστεύη ὁ ἄνθρωπος, ἀπὸ δυὸ ἡμέρες καὶ πάνω τότε μπορεῖ νὰ μὴ δουλεύη.

Σὲ ὅσους τὸν ρωτοῦσαν, ἔδινε πρακτικὲς καὶ ὠφέλιμες συμβουλές, ἐνῷ προετοιμαζόταν ὁ ἴδιος γιὰ τὸ μεγάλο ταξίδι. Προσευχόταν συνεχῶς γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ τὸν κόσμο. Ἔλεγε συχνά: «Τί νὰ κάνω; Δὲν ἔχω δάκρυα γιὰ νὰ κλάψω τὸν κόσμο».

Προαισθανόμενος τὴν κοίμησή του συγχωρήθηκε μὲ ὅλους τοὺς πατέρες καὶ ἐκοιμήθη εἰρηνικὰ στὶς 9 Ἰουλίου τοῦ ἔτους 2004.  Τὴν εὐχή του ἀσκητὴ τῆς Βίγλας νὰ ἔχουμε. Ἀμήν!

Πηγή: Ἀπὸ τὴν Ἀσκητικὴ καὶ ἡσυχαστικὴ ἁγιορείτικη παράδοση, ἐκδ. Ἱ. Ἡσυχαστήριον «Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος», ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 2011.

 http://pneumatoskoinwnia.blogspot.gr

Οφειλόμενη απάντηση σε συναδέλφους Θεολόγους στη Μυτιλήνη μετά την αρχική τοποθέτηση και τις όποιες αντιδράσεις σχετικά με τον εορτασμό του "αγίου Βαλεντίνου" στη πόλη της Μυτιλήνης

Η σιωπή του Θεού, η πιο ευγενική απάντησή Του

Συχνά ο Θεός δεν απαντά στις προσευχές μας. Σιωπά. Πολλοί εκλαμβάνουν τη σιωπή Του ως ένδειξη τού ότι ο Θεός “δεν υπάρχει”, “πέθανε”.

Αν όμως σκεφτόμαστε σε ποιά θέση φέρνουμε το Θεό με τα πάθη μας, τότε θα βλέπαμε ότι Αυτός δεν έχει άλλη επιλογή, παρά μόνο να σιωπήσει. Ζητάμε από Αυτόν να υποστηρίξει στις αδικίες μας. Δεν μας ενοχοποιεί φανερά.

Μας αφήνει να πορευτούμε στους πονηρούς δρόμους μας και να θερίσουμε τους καρπούς των προσωπικών μας αμαρτιών.

Αν όμως στραφούμε προς Αυτόν με μετάνοια, τότε έρχεται γρήγορα, γρηγορότερα από όσο περιμέναμε. Γνωρίζοντας τις ανάγκες μας, πολύ συχνά τις προλαμβάνει. Μόλις προφέρουμε στην προσευχή τα αιτήματά μας, που δικαιολογούνται με την πραγματικότητα της ζωής μας μέσα στον κόσμο, Αυτός ήδη τα έχει εκπληρώσει.

Συνεπώς, η σιωπή του Θεού είναι απάντηση στις αδικίες μας η πιο εύγλωττη, η πιο ευγενική. Διώξαμε από τη ζωή μας το Θεό – Λόγο, τον λόγο του Θεού. Παραμελήσαμε το λόγο αυτό, και να! Θερίζουμε τις συνέπειες του έργου μας.

Γέροντας Σωφρονίος του Έσσεξ

 http://orthodoxrotterdam.com

Για ανορθόδοξες και αντιπατερικές απόψεις εγκαλεί τον Περγάμου κ. Ιωάννη ο Ναυπάκτου κ. Ιερόθεος

-->

Την αποβολή των μελετών του μητροπολίτη Περγάμου κ. Ιωάννη για την Αγία Τριάδα, από τις θεολογικές και εκκλησιαστικές σχολές ζητά ο μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. Ιερόθεος μέσω μιας μακροσκελέστατης ανάλυσης που έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα.

Ο μητροπολίτης Ναυπάκτου ο οποίος εγκαλεί τον μητροπολίτη Περγάμου για παρερμηνεία της διδασκαλίας του Μεγάλου Αθανασίου , των Καππαδοκών Πατέρων και του αγίου Μάξιμου του Ομολογητή για τον Τριαδικό Θεό, κάνει λόγο για «αντιπατερική άποψη» που «πρέπει να αποβληθεί» όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, ενώπιον του κινδύνου «νά µεγαλώση µιά γενιά

θεολόγων καί Κληρικῶν µέ ἀνορθόδοξες ἀπόψεις στό δόγµα τῆς Ἁγίας Τριάδος».

Στην 68 σελίδων μελέτη του ο μητροπολίτης Ναυπάκτου, ο οποίος θεωρείται ένας εκ των πλέον επιφανών ορθόδοξων θεολόγων σε διεθνές επίπεδο, αναλύει τα όσα κατά καιρούς έχει διατυπώσει ο επίσης αναγνωρισμένος στους θεολογικούς κύκλους μητροπολίτης κ. Ιωάννης, στον οποίο αποδίδει ανορθόδοξες και αντιπατερικές απόψεις, ξένες προς την πατερική παράδοση και ερμηνείες κατά το δοκούν.

Όπως αναφέρεται σε Δελτίο Τύπου που εξέδωσε αργά σήμερα το απόγευμα η μητρόπολη Ναυπάκτου «Στό κείμενο αὐτό ἐπισημαίνονται οἱ παρακινδυνευμένες ἀπόψεις τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ἰωάννου γι΄α τήν «ὀντολογία τοῦ προσώπου» καί κυρίως γιά τήν δῆθεν «μία ἐλεύθερη βούληση, αἰώνια, ἀΐδια» τοῦ Πατρός, γιά τό δῆθεν «ἐλεύθερο θέλημα τοῦ Πατρός», καί παρουσιάζονται οἱ συνέπειές τους.

Συγχρόνως παρατίθεται ἡ διδασκαλία βασικῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ἐπισημαίνοντας ὅτι εἶναι θεολογικό λάθος καί θεολογικό ἀτόπημα νά συνδέεται ἡ φύση μέ τήν ἀνάγκη, ἡ βούληση μέ τό πρόσωπο, νά γίνεται λόγος γιά τήν ἐλευθερία τοῦ προσώπου, γιά προτεραιότητα τοῦ προσώπου ἔναντι τῆς οὐσίας, γιά κοινωνία προσώπων καί ὄχι γιά κοινωνία φύσεως. Ἐπίσης εἶναι μεγάλη πλάνη νά εἰσέρχεται κανείς στοχαστικά καί ὑπαρξιακά στά ἐνδότερα τῆς Ἁγίας Τριάδος, καταργώντας τόν ἀποφατισμό, καί εἰσάγοντας μιά αἰώνια θέληση στόν Πατέρα».

 

-->

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ

 http://orthodoxia.info/

Ψηφιακός ολοκληρωτισμός..... Ριχάρδος Σωμερίτης

Ο μακαρίτης Μένιος Κουτσόγιωργας είχε θελήσει κάποτε να φακελώσει ομοιόμορφα όλους τους Ελληνες εφοδιάζοντάς τους με έναν μοναδικό προσωπικό κωδικό που θα έδινε πρόσβαση σε όλα τα αρχεία, από τη γέννηση ως τον θάνατο, από την υγεία ως την παιδεία, από τον στρατό ως τη δικαιοσύνη. Πίστευε ότι θα ξεμπερδεύαμε έτσι με τη γραφειοκρατία. Ξέχασε κάτι: ότι με τον μοναδικό κωδικό και τα κλειδιά εσωτερικής πρόσβασης στα επί μέρους αρχεία (σιγά το πρόβλημα ακόμα κι αν μεσολαβούσαν μέτρα ασφάλειας) κάθε ενδιαφερόμενος, π.χ. ένας αστυνομικός ή ένας εργοδότης, θα μπορούσε με μία απλή κίνηση να μαθαίνει τα πάντα για τον καθένα μας, από την ημέρα της γέννησής μας- τα θετικά και τα αρνητικά, τα πολιτικά ή τα κοινωνικά.

Ο «κωδικός Κουτσόγιωργα» δεν πέρασε γιατί αντέδρασαν με επιμονή δύο κατηγορίες πολιτών: όσοι κατάλαβαν τον θανάσιμο κίνδυνο που αντιπροσώπευε για τα ανθρώπινα δικαιώματα και (δυστυχώς!!!) οι θρησκόληπτοι, περιλαμβανομένου του μακαρίτη Χριστόδουλου, που πίστευαν ότι οι ηλεκτρονικοί κωδικοί αποτυπωμένοι σε «μπαρ κοντ» με βάση το 666 μάς συνδέουν με τον Σατανά.

Και να που τώρα προτείνεται ένα ακόμα χειρότερο και πιο επικίνδυνο διπλό ψηφιακό φακέλωμα. Περιλαμβάνει: 1) Την «κάρτα του πολίτη» με όλους τους επί μέρους κωδικούς με τους οποίους πλουσιοπάροχα μας εφοδιάζουν (ΑΦΜ, Αριθ. Αστυνομικής Ταυτότητας, ΑΜΚΑ) και ό,τι άλλο ήθελε προκύψει, όπως σίγουρα ο κωδικός αριθμός του ποινικού μητρώου. 2) Μια υποχρεωτική κάρτα πληρωμής αγαθών και υπηρεσιών, με όλα τα στοιχεία μας και σε «ζωντανή» ηλεκτρονική σύνδεση με τη φορολογία, ώστε να μη χρειάζονται πια αποδείξεις.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε κρατικό και εμπορικό όργανο (μάρκετινγκ) θα μπορεί να γνωρίζει και την παραμικρή λεπτομέρεια της ζωής μας, ακόμα και την πιο ιδιωτική και απόκρυφη, το κάθε χούι μας, να την καταγράφει και να την εκμεταλλεύεται. Πολιτικά ή εμπορικά.

Με τον συνδυασμό της «κάρτας του πολίτη» και της «κάρτας πληρωμών» θα πάψουμε να είμαστε ελεύθεροι πολίτες κι ας λένε οι απερίσκεπτα ηλεκτροτεχνοκράτες κυβερνήτες μας ό,τι θέλουν. Μα, θα απαντήσουν μερικοί, είναι ανελεύθερο κράτος π.χ. η Σουηδία με τον ενιαίο κωδικό της για κάθε πολίτη; Η απάντηση είναι απλή: Η Σουηδία δεν έχει τη δική μας σύγχρονη τραγική ιστορία, δεν έχει τις δικές μας κακές συνήθειες ως προς τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του πολίτη και αν- πράγμα αμφίβολοδιατηρεί φακέλους για φρονήματα και «κουσούρια» πολιτών δεν τους κρύβει όπως εδώ, περιμένοντας «καλύτερες ημέρες», στα έγκατα της ΕΥΠ και της Ασφάλειας και μάλιστα με ειδικές υπουργικές αποφάσεις (η πιο πρόσφατη από τον Προκόπη Παυλόπουλο)...



http://www.tovima.gr

ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ ..... Επιστολή προς την σεμνοτάτην εν μοναζούσαις Ξένην

Σύντομη βιογραφία

Ο άγιος πατέρας μας Γρηγόριος ο Θεσσαλονίκης έζησε στα χρόνια της βασιλείας τον Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου, γύρω στο 1340 μ.Χ. Αφού άφησε όλο τον κόσμο και τα του κόσμου, από την πατρίδα του Κων­σταντινούπολη μετανάστευσε στον αγιώννμο Αθω, όπου ακολούθησε τη μοναστική ζωή. Εδώ, έπειτα από σκληρούς ασκητικούς κόπους μέσα σε άκρα ησυ­χία, με την ψυχή στραμμένη στο Θεό μόνο, έγινε θεόμορφος καθρέφτης του Α­γίου Πνεύματος, ανεβαίνοντας όσο λίγοι στην κορυφή της πράξεως και της θεω­ρίας. Με καταυγαζόμενη τη διάνοια του από τις θεοπτικές Ελλάμψεις του Πνεύ­ματος, άφησε στην Εκκλησία του Θεού σοφότατα και θεολογικότατα συγγράμ­ματα, σαν μνημείο Ορθοδοξίας.

Αποσπάσματα από αυτά είναι όσα περιέχονται στο βιβλίο αυτό, τα οποία προξενεύουν πράγματι στους αναγνώστες θησαυρούς θείας γνώσεως και πνευ­ματικής σοφίας και τελειότητας. Γιατί ο ουράνιος και θεοπτικός αυτός νους δε συγκέντρωσε σε αυτά μόνο τους λόγους των παλαιοτέρων Αγίων, αλλά πρόσθε­σε και όσα υπερφυσικά έμαθε ο ίδιος με μακρά πείρα και μακάριο πάθος, και τεχνούργησε έτσι ένα πραγματικό αριστούργημα των νηπτικών, ώστε κανείς ποτέ να μην τα θεωρεί γέννημα ανθρώπινης διάνοιας -κάθε άλλο μάλιστα. Στην πραγματικότητα είναι νοήματα Χριστού και λόγοι Θεού που φέρνουν σε έκστα­ση κάθε ακοή και διάνοια. Με αυτά υπερασπίζει σθεναρά όσους ζουν σε ιερή ησυχία και σχολάζουν ατή νοερά νήψη και προσευχή, ενώ αντιμετωπίζει εμβριθέ­στατα, με αποδείξεις από τη Γραφή, τις αντίθετες κενοφωνίες των αντιπάλων, ως απόψεις που ανατρέπουν την αλήθεια.

Εισαγωγικά σχόλια

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ανεδείχθη ως η μεγαλύτερη μεταβυζαντινή θεολογική μορφή της Ορθοδοξίας, που συνδύασε τον θεόπνευστον δογματικόν με τον πιο αγιοπνευματικώς έμπειρον απολογητή της μυστικής και νηπτικής θεολο­γίας του δεκάτου τετάρτου αιώνος, καλύπτοντας όλο το φάσμα της εν Χριστώ ζω­ής·

Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1296. Μεγάλης φυσικής καταβολής νους, κατενόησεν, όσον ελάχιστοι, την Ορθόδοξη θεολογία και συνέλεξε απέραντες γνώσεις από την κλασσική γραμματεία, ώστε να διεγείρει σε έκπληξη και θαυμα­σμό, για τη σοφία του, τους διδασκάλους του, αλλά κι αυτόν τον αυτοκράτορα, ο οποίος τον προώριζε για πολιτικά αξιώματα.

Το αρχοντικό του ήταν σαν μοναστήρι, όπου όλη η οικογένεια ζούσε ασκητι­κά. Τη θεολογική και πνευματική στοιχείωσή του την ώφειλε στο διάσημο μητρο­πολίτη Φιλαδέλφειας Θεόληπτο. Ήταν τόσον εντατική η ασκητική αγωγή του Γρηγορίου, ώστε όσοι δεν γνώριζαν την πολιτεία του να υποθέτουν ότι έχασε τον νουν του. Όταν ο άγιος πατέρας του εκοιμήθη εν Κυρίω, πείθει ολόκληρη την οικογέ­νεια του, αδελφές, αδελφούς και μητέρα, και αναχωρούν όλοι για μοναχοί. Ο ίδιος με τα δύο αδέλφια του κατευθύνεται προς τον Άθω, ενώ οι γυναίκες εισέρχονται σε μονή της Κωνσταντινουπόλεως.

Στον Άθω υποτάσσεται σε άγιον ασκητή. Αργότερα, μετά την κοίμηση του, πηγαίνει στη Λαύρα του άγιου Αθανασίου, στη συνέχεια έξω της Λαύρας σε ερημητήριο, κατόπιν στη Θεσσαλονίκη και Βέροια και πάλι στο Άγιον Όρος με τους ησυχαστές, όπως λεπτομερώς αναφέρεται στη βιογραφία του, οπού έφτασε σε ύψη α­γιότητας και έλαβε το χάρισμα της Θεολογίας από την Παναγία. Έγραψε πραγματείες κατά της εκπορεύσεως του Άγιου Πνεύματος και εκ του Υιού και αντέκρουσε, εξ αναθέσεως υπό των ησυχαστών, τον λατινέλληνα Βαρ­λαάμ τον Καλαβρό, επιβάλλοντας συνοδικώς τις ορθόδοξες δογματικές θέσεις του και προκαλώντας την επικύρωση των ησυχαστικών διδασκαλιών από τέσσερες συ­νόδους της Κωνσταντινουπόλεως.

Σε αναγνώριση της υψίστης προσφοράς του προς την Εκκλησία, εξελέγη μη­τροπολίτης Θεσσαλονίκης, όπου έλαμψε με την αγιότητα του, με τα θαύματα του, με την ποιμαντική σοφία του και με τη χάρη της θεολογίας του. Έγραψε ένα μεγάλον αριθμόν έργων δογματικού και πνευματικού περιεχομένου, από τα οποία, οι ά­γιοι Μακάριος και Νικόδημος, επέλεξαν, ως αντιπροσωπευτικά και προς το σκοπό της Φιλοκαλίας, την θεολογικότατη και πνευματικότατη και ευωδιάζουσα από τη χάρη του Πνεύματος εκτεταμένη Επιστολή Προς την σεμνοτάτην εν μοναζούσαις Ξένην.

Σ' αυτήν εκθέτει ο θεόσοφος μυστικός θεολόγος τις μοναχικές και ησυχαστικές εμπειρίες του, τις προϋποθέσεις για την αδιάλειπτη προσευχή, που είναι οι εντολές του Κυρίου, τα όπλα κατά των παθών, τονίζοντας την αποτελεσματικότητα του πνευματικού πένθους και των δακρύων, την ακτημοσύνη, την πτωχεία και, προ­παντός, την ταπείνωση και την αγάπη προς τον Θεόν και τον πλησίον, ώστε στα­διακά να φθάσει η μοναχή από την καθαρότητα του κατ' εικόνα, στην υψηλή κατά­σταση του καθ' ομοίωσιν. Και θαυμάζει κανείς τη σοφία του Αγίου, που, ενώ α­πευθύνεται σε μοναχές και θα έπρεπε να επιμείνει στην αδιάλειπτη προσευχή του Ιησού, όμως, παραλλήλως, υπογραμμίζει τη μεγίστη σημασία των εντολών, δίδον­τας το προβάδισμα στο πνευματικό πένθος. Η Επιστολή είναι αριστούργημα ποι­μαντικής προς μονάστριες, φυσικά και μοναχούς.

Στη συνέχεια αναλύει τον δεκάλογο του Μωϋσέως, μεταφέροντας τον στην περιοχή της χάρης, ως κατά Χριστόν Νομοθεσία, όπου, τα επιφανειακά και σκιώδη παραγγέλματα του Νόμου, προσλαμβάνουν το βάθος της ευαγγελικής πνευματικής νομοθεσίας και όπου το γράμμα, που κτείνει, παραχωρεί τη θέση του στο πνεύ­μα, που ζωοποιεί. Αποτελεί μια θαυμάσια αναλογική μεταφορά, κατά τη διαδο­χή του ατελούς Νόμου από το τέλειον Ευαγγέλιον, αφού παρήλθεν η σκιά του νό­μου, της χάριτος ελθούσης.

Οι ανθολόγοι της Φιλοκαλίας, δρέποντες από τα ευώδη άνθη του παλαμικού παραδείσου, απέσπασαν από τις Τριάδες των Λόγων ζόντων τον Λόγο περί της νοεράς προσευχής, όπου αναλύονται τα προβλήματα της εσωστρέφειας, αλλά και του φυσιολογικώς ενεργούμενου ελαφρού κρατήματος της αναπνοής.

Όπως σημειώσαμε και στα σχόλια του Σιναΐτου, ο θείος Παλαμάς, δεν είχε πολλή δυσκολία ν' αποκρούσει τις κατηγορίες των αντιπάλων, αφού την νοερά προ­σευχή ενεργούσαν προγενέστεροι ησυχαστές, μαρτυρηθέντες από τον Θεόν με ση­μεία αγιότητος. Αυτούς επικαλείται για ν' αποστομώσει τους κατηγόρους, ότι τάχα οι ησυχαστές, εφαρμόζοντες την ψυχοσωματική μέθοδο, επεδίωκαν την θείαν χά­ριν δια των μυκτήρων εισοικίζειν.

Επίσης, επειδή κατηγορούσαν τους ησυχαστές, ότι προσπαθούσαν έφ' εαυ­τούς βλέπειν και δια της αναπνοής είσω πέμπειν τον οικείον νουν, αφού, κατ' αυ­τούς, ο νους δεν είναι χωρισμένος από την ψυχή, ο μέγας ησυχαστής Γρηγόριος, με Γραφικές και Πατερικές αποδείξεις, ανατρέπει τους κατηγόρους, υποστηρίζων τη διάκριση του νου ως ουσίας και ενεργείας. Αναχωρώντας από την καθολική εμπει­ρία, κατά την οποία η διάνοια και οι λογισμοί είναι διακεχυμένοι, δια των αισθήσε­ων, στον κόσμον, είναι προφανές ότι πρέπει να επανέλθουν στο φυσικό τους χώρο, στην ουσία τους, που είναι ο νους. Και ως αποτελεσματικό μέσον απεδείχθη η νοερά προσευχή, βοηθούμενη από την ψυχοσωματική μέθοδο. Αγνοούντες, ακόμη και σήμερα, τις ανθρωπολογικές αυτές λειτουργίες, ονόμαζαν τους νοερώς προσευχομένους κοιλιοψύχους και ομφαλοσκόπους. Τα πλήθη των Άγιων όμως, τι λέ­γουν;

Στη Φιλοκαλία παρατίθενται επίσης τρία εκτεταμένα Κεφάλαια, Περί προ­σευχής και καθαρότητος καρδίας, οπού αναλύεται δογματικώς, θεολογικώς και πνευματικώς το πρόβλημα της νοεράς προσευχής, στο οποίον ανεδείχθη, ο θείος Παλαμάς, αληθινή αυθεντία. Με τα τρία αυτά Κεφάλαια, εκτίθεται συνοπτικώς και πειστικότατα η αξία της θεομαρτυρημένης και αγιομαρτυρημένης νοεράς προ­σευχής.

Στη συνέχεια οι εκδότες παραθέτουν τα εκατόν πενήντα Φυσικά, θεολογικά, Πρακτικά και Ηθικά Κεφάλαια, με τα οποία συνοψίζεται η δογματική και μυστική διδασκαλία της Εκκλησίας. Εκτός από την προβολή των κοσμολογικών 33 Κεφα­λαίων, που απηχούν τις επιστημονικές γνώσεις της εποχής και της αναλύσεως αν­θρωπολογικών προβλημάτων, προβαίνει στην ανάπτυξη θεμάτων της καταφατικής και αποφατικής θεολογίας, αποδεικνύοντας ότι ουδέποτε η μία αναιρεί την άλλη. Επίσης θεοπνεύστως θίγονται θέματα Τριαδολογικά, Χριστολογικά. και Πνευματολογικά, που άπτονται του τότε επιμάχου θεολογικού προβλήματος, της διακρίσε­ως Ουσίας και Ενεργείας, ως και της φύσεως του θαβωρίου φωτός, ως ακτίστου, που περιλάμπει τους Αγίους. Οι θεολογικές τομές του θείου Παλαμά ανακεφα­λαιώνουν ολόκληρη την θεολογική παράδοση.

Σαν επισφράγισμα της παλαμικής θεολογίας, οι ανθολόγοι, παρέθεσαν τον περιώνυμον Αγιορειτικόν Τόμον υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, ο οποίος έχει υπογραφεί από ησυχαστές του Αγίου Όρους, ως Ομολογία Πίστεως, όμως είναι έργο του αγίου Παλαμά. Στον Τόμον αυτό, που εγράφη για να χρησιμεύσει στον ά­γιο Γρηγόριο, κατά τους θεολογικούς αγώνες του στις Συνόδους της Κωνσταντινουπόλεως, συμπυκνώνεται η διδασκαλία του περί θείου ακτίστου φωτός και μεθέξεως του από τους Αγίους και θίγονται τα προβλήματα της νοεράς προσευχής, αλλά και της μετοχής του σώματος στην άκτιστη θεοποιόν ενέργεια.

Πρόκειται για ένα κείμενο θεμελιώδους δογματικής, θεολογικής και πνευμα­τικής σημασίας, που καθιέρωσε τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά ως τον μέγιστο των μεταβυζαντινών θεολόγων, γιατί συνεπύκνωσε και εξέφρασε όλους τους θεολόγους Πατέρες, αλλά και έλυσε βαθύτατα θεολογικά προβλήματα, καταδεικνύοντας συν τοις άλλοις και το υφιστάμενο χάσμα που υπάρχει μεταξύ Ορθοδόξου και Λατινι­κής Θεολογίας.

Προς τη σεμνότατη μοναχή Ξένη

Σε εκείνους που επιθυμούν να ζουν τη μοναχική ζωή αληθινά, είναι δυ­σάρεστη όχι μονάχα η συναναστροφή με τους πολλούς, αλλά και με εκείνους που ζουν με τον ίδιο τρόπο, γιατί αυτό διακόπτει τη συνέ­χεια της πανευφρόσυνης επικοινωνίας με το Θεό και σχίζει στα δύο και κά­ποτε σε πολλά μέρη το ενιαίο του νου, το οποίο συγκροτεί τον έσω και αλη­θινό Μοναχό. Γι' αυτό και κάποιος από τους Πατέρες, όταν ερωτήθηκε για­τί αποφεύγει τους ανθρώπους, αποκρίθηκε ότι δεν μπορώ να είμαι με το Θεό όταν συναναστρέφομαι με τους ανθρώπους. Άλλος πάλι, μιλώντας γι' αυτά από την πείρα του, θεωρεί όχι μόνο τη συναναστροφή, αλλά και τη θέα των ανθρώπων, ως αιτία που μπορεί να διαφθείρει τη σταθερότητα της νοερής ηρεμίας των ησυχαστών. Αν δε κανείς εξετάσει με ακρίβεια, και μό­νο η σκέψη του ερχομού κάποιου και η αναμονή της επισκέψεως και της συ­νομιλίας δεν αφήνει τελείως ατάραχο το νοητικό μέρος της ψυχής. Εκείνος τώρα που γράφει και λόγους, φορτώνει το νου του με ακόμη πιο έντονη μέρι­μνα. Κι αν είναι από εκείνους που έχουν προκόψει στην αρετή και έχει, λό­γω ψυχικής υγείας, και την αγάπη του Θεού, την έχει ενεργητική και όταν γράφει, αλλά πάντως όχι με άμεσο και γνήσιο τρόπο. Αν όμως είναι από ε­κείνους που πέφτουν ακόμη σε πολλά νοσήματα και πάθη της ψυχής, όπως πράγματι είμαι εγώ, κι έχουν ανάγκη να φωνάζουν συνεχώς στο Θεό γιά­τρεψε με, γιατί αμάρτησα σ' Εσένα1, αυτοί δεν είναι εύλογο πριν από τη θεραπεία τους ν' αφήσουν τη δέηση και ν' ασχοληθούν με ο,τιδήποτε άλλο θεληματικά. Εκτός από αυτά, με τα γραπτά του κανείς συνομιλεί και με τους απόντες, και μεταδίδει την ομιλία σε περισσότερους καιρούς και ανθρώ­πους, κάποτε και σ' αυτούς που δε θα ήθελε, αφού τα κείμενα παραμένουν και μετά το θάνατο εκείνου που τα έγραψε. Γι' αυτό πολλοί Πατέρες, κορυ­φαίοι ησυχαστές, δε θέλησαν να γράψουν τίποτε, αν και μπορούσαν να εκθέ­σουν σπουδαία και ωφελιμότατα πράγματα.

Ο ΓΕΡΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ ΣΑΧΑΡΩΦ 96 ΕΤΩΝ ΟΜΙΛΕΙ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ !

ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΕΦΡΑΙΜ ΚΑΤΟΥΝΑΚΙΩΤΗΣ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ

ΓΕΡΩΝ ΠΑΪΣΙΟΣ — Ο ΦΙΛΟΣ ΤΗΣ ΦΟΒΕΡΑΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Ἔχουν πολλὰ εἰπωθεῖ καὶ γραφτεῖ γιὰ τὸν Ὅσιο, ὑπάρχει ἕνας πληθωρισμός λόγου, καὶ ἕνας συνωστισμός, γιὰ τὸ ποιὸς θὰ μιλήσει, ποιὸς θὰ ἐκδώσει, ποιὸς θὰ ἐγκωμιάσει τὸν γέροντα. Ὡστόσο, κινδυνεύει τὸ πέλαγος αὐτὸ τοῦ τυπωμένου λόγου νὰ σταθεῖ ἀνάμεσα σὲ μᾶς καὶ τὴ ζωντανὴ φωνή του. Ὑπάρχουν μάλιστα πολλοί, ποὺ ἔχουν στὸ στόμα τους τὰ λόγια τοῦ γέροντος, καὶ τὰ καταργοῦν μὲ τὴ ζωή τους.

Θὰ περιοριστῶ ἐδῶ σὲ μιὰ σχετικὰ ἀδημοσίευτη πτυχὴ τῆς ζωῆς του, ποὺ εἶναι ἡ σχέση του μὲ τὸ μοναστήρι του, καὶ ἡ κληρονομιὰ ποὺ ἄφησε στὴν ἀδελφότητα.

Τὸ 1979, στὴ θερμὴ ἱκεσία τοῦ γέροντος νὰ τοῦ δώσει ὁ Θεὸς τόπο νὰ ἀναπαυθεῖ τὸν ὑπόλοιπο χρόνο τῆς ζωῆς του, ἡ Φοβερὰ Προστασία τοῦ χάρισε τὴν Παναγούδα. Στὴ δική μας ἱκεσία, σὲ μέρες δραματικές, καὶ βάσανα σὰν ἀφρισμένα κύματα, ἡ Φοβερὰ Προστασία ἔφερε στὴν Μονή μας τὸν γέροντα. Ἐκεῖ, κοντὰ στὴν πύλη τοῦ Κουτλουμουσίου, τὸν συνάντησα, νέος τότε ἡγούμενος, καθὼς ἐκεῖνος πορευόταν μὲ προορισμὸ τὰ Κατουνάκια, ὅπου τοῦ ἔλεγε ὁ λογισμὸς νὰ ἐγκατασταθεῖ καὶ νὰ συνεχίσει τὸν ἀγῶνα του. Ἤθελε πρῶτα νὰ προσκυνήσει τὴν Φοβερὰ Προστασία. Τότε τοῦ πρότεινα νὰ μείνει, καὶ νὰ πάρει ὅποιο Κελλὶ θέλει, κι ἐμεῖς νὰ βοηθήσουμε στὴν ἀνακατασκευὴ τῶν ἀναγκαίων, καὶ νὰ εἶναι κοντά μας, καὶ νὰ στηρίζει μὲ τὶς προσευχές του καὶ μὲ τὴν παραμυθία του τόσο ἐμᾶς ὅσο καὶ τὸν κόσμο. Τὸν ἀνέπαυσε ἡ ἰδέα, καὶ ὑποσχέθηκε μάλιστα ὅτι θὰ μὲ στηρίξει στὰ νέα καθήκοντά μου. Ἔγινε, κατʾ αὐτὸν τὸν τρόπο, μιὰ ἀνταλλαγὴ εἰλικρινοῦς ἀγάπης. Ὁ ἕνας εἶπε στὸν ἄλλον «μεῖνον μεθ’ ἡμῶν». Αὐτὴ ἡ καρδιακὴ συμφωνία εἶχε καρπὸ τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ μέσα στὶς δοκιμασίες, εὐλογία πού, πιστεύω, δὲν ἔχει δώσει ἀκόμη ὅλους τοὺς καρπούς της.

Ἡ συμβολή του ἦταν ἰδιαίτερη σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ τὸ μοναστήρι μόλις ἄρχιζε ἕναν ἀγῶνα νὰ ξαναβρεῖ τὴ φυσιολογικὴ ζωή του καί, ἄν θέλετε, τὴν ἀξιοπρέπειά του. Αὐτὸ δὲν θὰ γινόταν χωρὶς πειρασμοὺς καὶ δοκιμασίες—ἄλλωστε μέσα σ’ αὐτὰ σφυρηλατεῖται ὁ ἀληθινὸς μοναχός. Ἡ ἐνίσχυση καὶ παραμυθία ποὺ ἔφθανε ἀπὸ τὸν γέροντα ἦταν ἕνα θεῖο δῶρο. Κάποια στιγμὴ μοῦ ἀπεκάλυψε κάποια πράγματα, καὶ μεταξὺ ἄλλων μοῦ εἶπε: «Κάνε προσευχὴ καὶ περισυλλογή. Θὰ ἔλθει πειρασμὸς καὶ δοκιμασία. Θὰ καεῖ ἡ πτέρυγα τῶν Κελλιῶν, ἡ ἄλλη θὰ ἀνοίξει καὶ θὰ περιορισθεῖτε σὲ ἕνα μικρὸ χῶρο. Μὴν ὀλιγοπιστήσεις, μὴ ψάξεις γιὰ ἄλλη λύση, μόνο μάζεψε γύρω σου σὰν τροφὸς τοὺς πατέρες.» Αὐτὰ ἔγιναν μετὰ ἀπὸ λίγο καιρό. Εἴχαμε τὸ σημεῖο τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ στὴν ἀδυναμία καὶ ἀπορία μας. Μάλιστα, τὴ νύχτα τῆς μεγάλης πυρκαϊᾶς, κατὰ τὴν ὁποία ἔσπευσε νὰ βοηθήσει, μιὰ κίνηση δική του ἦταν αἰτία – ἀνθρωπίνως – νὰ περιορισθεῖ τὸ παμφάγον στοιχεῖο στὴ μία πτέρυγα.

Ὁ γέρων Παΐσιος ἔγινε ἀπὸ τότε ὁ φίλος καὶ παραστάτης τῆς Φοβερᾶς Προστασίας. Χρησιμοποιῶ σκόπιμα τὴ λέξη φίλος, γιατὶ αὐτὸ ἀποδίδει καλύτερα τὴ σχέση του μὲ τὸν Θεό, τοὺς Ἁγίους, ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Στὶς ἀγρυπνίες μεγάλων ἑορτῶν ποὺ μᾶς ἐπισκεπτόταν, στεκόταν ὄρθιος, σιωπηλὰ καὶ ἀθόρυβα, ἀπέναντι ἀπὸ τὴν εἰκόνα, στὸ μικρὸ παρεκκλήσι της. Τὸ βλέμμα τῆς ψυχῆς του ἦταν καρφωμένο στὸ βαθὺ βλέμμα της. Στεκόταν σὰν ἀφιέρωμα ὁ ἴδιος, κρεμασμένος, μαζὶ μὲ τὸ νήπιο-Χριστὸ στὴν μεγάλη καὶ στοργικὴ ἀγκαλιά της.

Ἀρχιμανδρίτης Χριστόδουλος,

Καθηγούμενος Ἱερᾶς Μονῆς Κουτλουμουσίου

(Ἀπόσπασμα Ὁμιλίας)

 http://koutloumous.com

ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΟΝ ΑΦΡΟΝΑ ΠΛΟΥΣΙΟ. Αρχιμανδρίτης Χριστόδουλος Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου

Ο λόγος του Χριστού έρχεται από την έρημο. Δεν είναι εκ του κόσμου τούτου, όπως και ο Χριστός δεν είναι εκ του κόσμου τούτου. Όμως είναι ο ίδιος και απαράλλακτος λόγος που δημιούργησε και συγκρατεί όλη τη δημιουργία. Βρίσκεται στην ίδια τη σύσταση του κόσμου. Όταν ο Χριστός λέει κάτι, είναι αυτό που αποκαθιστά τη φύση στην αλήθεια της, την επαναφέρει στις προδιαγραφές της, την ανακαλεί από μια νοσηρή κατάσταση.

Χαρακτηριστικό σύμπτωμα και εκδήλωμα αυτής της νοσηρής κατάστασης είναι η πλεονεξία. Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης φαίνεται ότι αποκτά τέτοια δύναμη, ώστε να καλλιεργεί επιμελώς μια εμπαθή σχέση με πρόσωπα και πράγματα, μια ορμή για κτητικότητα και κυριαρχία. Είναι, μια σχέση παράγωγο της ανθρώπινης φιλαυτίας.

Για τους Πατέρες της Εκκλησίας η πλεονεξία είναι αυτή που φέρει τα πάνω κάτω. Επινόησε την ανισότητα, κατέλυσε την αρμονία, καλλιεργεί τη μισανθρωπία, προκαλεί τους πολέμους, τη βία, την καταπίεση, την εκμετάλλευση, γεννά τη χειρότερη μορφή ειδωλολατρίας –τη λατρεία του χρήματος— και όλα τούτα «νόμιμα», αφού κάθε εξουσία έχει τον τρόπο να νομιμοποιεί. Οι Πατέρες μιλούν για άδικους νόμους, αυθαιρεσία της εξουσίας, καπηλεία θεσμών και αξιών, κοινωνική αδικία και αναλγησία, για το θέατρο της υποκρισίας. Η φρενώδης όρεξη για αύξηση του πλεονάσματος οδηγεί σε κατάσταση ψύχωσης και αλλοτρίωσης, όταν γίνεται αυτοσκοπός, όπως στη σημερινή χρηματοοικονομία.

Με αφορμή το πάθος της πλεονεξίας δίνεται από τον Ιησού η παραβολή του άφρονος πλουσίου. «Προσέχετε από την πλεονεξία», λέει, «γιατί τα πλούτη, όσο περίσσεια κι αν είναι, δεν δίνουν την αληθινή ζωή στον άνθρωπο.» Είναι άκρως ενδιαφέρον ότι στη συγκεκριμένη παραβολή η προέλευση του πλούτου δεν παρουσιάζεται ως καρπός φανερής αδικίας και κλοπής. Ο άφρων ήταν γαιοκτήμονας και η γη του έδωσε μεγαλύτερη σοδειά, την οποία έπρεπε να συνάξει. Ταυτόχρονα όμως θα πρέπει να συμπεριλάβουμε στην «περιουσία» του και ανθρώπους που ήταν στη δούλεψή του με άθλιες συνθήκες εργασίας και φυσικά κατακράτηση της παραγωγής. Σύμφωνα με μια καθωσπρέπει ερμηνεία, Ιουδαϊκή στην προέλευσή της, αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως ευλογία Θεού. Τα πράγματα όμως δεν είναι έτσι. Οι Πατέρες είναι σαφείς: Το πλεόνασμα προέρχεται από την κλοπή εκείνων που το έχουν πραγματική ανάγκη. Αν ο κατέχων δεν αρπάζει άμεσα, ωστόσο αποστερεί έμμεσα, αφού το ογκούμενο πλεόνασμα παράγει υστέρημα, εξαιτίας της ανισοκατανομής των κοινών αγαθών.  Υπάρχει μόνο μια μικρή διαφορά ανάμεσα στον κλέφτη και στον πλεονέκτη, σύμφωνα με τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Ο πρώτος κλέβει τη νύχτα, ενώ ο δεύτερος την ημέρα.

Η φιλαυτία είναι η στάση ζωής του πλουσίου που έχει χάσει το μυαλό του. Διότι ο άφρων πλούσιος δεν βλέπει τίποτε άλλο παρά την ψευδανάγκη να αυξάνει τις υποδομές του, ζώντας με τη φρεναπάτη της απόλυτης ασφάλειας: «ψυχή, έχεις πολλά αγαθά, κείμενα εις έτη πολλά. Αναπαύου, φάγε, πίε, ευφραίνου.»

Υπάρχει βέβαια και ο σωζόμενος πλούσιος. Εκείνος που ενώ με τίμια μέσα αποκτά ή κληρονομεί πλούτο, θεωρεί τον εαυτό του οικονόμο αυτού του πλούτου για τις ανάγκες του κόσμου. Όμως, με τη λέξη «οικονόμος» δεν εννοούμε αυτόν που κάνει ελεημοσύνες. Η ελεημοσύνη μπορεί να μην είναι έργο αγάπης, ούτε απαραιτήτως «οικονομεί» κάτι. «Οικονομική» είναι η χρήση του πλούτου, όταν δίνει το περίσσευμα στους άλλους, αναπληρώνοντας το υστέρημά τους. Αυτή είναι η αληθινή κοινωνικότητα. Αυτός είναι ο αληθινά φιλάνθρωπος, εκείνος που δεν θεωρεί τίποτε δικό του. Είναι διαχειριστής στη περιουσία του Θεού, που προσφέρει τα μεγάλα –τον ήλιο, τη βροχή, τη γη— σε όλους ανεξαιρέτως. Ας θυμηθούμε την «έμορφη, ευγενική» φράση  των Πατέρων, ότι δεν ισχύει για μας «το εμόν ή το σον, το ψυχρόν τούτο ρήμα».

Κάποια στιγμή το θέατρο αυτής της ζωής τελειώνει. Και ο άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι από όσα κατείχε και χρησιμοποιούσε στη σκηνή τίποτε δεν του ανήκει. Και αυτό το κορμί του θάβεται στη μητέρα γη. Στο πικρό τέλος της παραβολής ο Θεός λέει στον ανόητο: «άφρων, αυτή τη νύχτα απαιτούν από σένα την ψυχή σου. Κι αυτά που ετοίμασες, σε ποιόν θα ανήκουν;» Ποιοί απαιτούν την ξεμοναχιασμένη ζωή του, αν όχι ο Θεός; Οι δαίμονες θα τον σύρουν πλέον στον τόπο της επιλογής του: στην άβυσσο της ακοινωνησίας, στο σκοτάδι της αφιλίας, στην πραγματική εμπειρία του πραγματικού θανάτου. Αυτός ο πλούσιος δεν έχει ούτε όνομα, ούτε μνήμη, ούτε σωτηρία.

Υπάρχει λοιπόν ανάγκη θεραπείας πριν το τέλος της παράστασης. Είναι η καταπολέμηση της πλεονεξίας και της φιλαυτίας. Ὁ πρακτικός τρόπος για την αντιμετώπιση της πρώτης –της πλεονεξίας– είναι η άσκηση και παραμονή μας στα χρειώδη, τα αναγκαία. Οι αισθήσεις απαιτούν ολοένα και περισσότερα, τρέφουν την ανικανοποίητη βουλιμία μας. Παραιτούμενοι από τις απαιτήσεις αυτές, αρκούμεθα στα αναγκαία του βίου: την απλή τροφή, το απλό ένδυμα, το απλό κατάλυμα, κατά τη συμβουλή του αποστόλου Παύλου. Ο αληθινά αυτάρκης χρησιμοποιεί απλώς όσα καλύπτουν τις ανάγκες του, όπως η μέλισσα παίρνει από τα άνθη μόνον αυτό που της χρειάζεται.

Όσο για τη φιλαυτία, η αγωγή για την καταστολή της είναι η καλλιέργεια της έμπρακτης αγάπης. Η πρωταρχική ευαγγελική εντολή, ο λεγόμενος χρυσός κανόνας, υποδεικνύει όχι τί να μη κάνεις, αλλά τί να κάνεις. Σου λέει όχι απλώς να μη κάνεις στους άλλους αυτό που δεν θέλεις να κάνουν οι άλλοι σε σένα, αλλά κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: να κάνεις στους άλλους αυτό που θέλεις να κάνουν οι άλλοι σε σένα. Γι  αυτό και ο άγιος Αναστάσιος ο Σιναΐτης καταδικάζει όχι μόνο τον πλούσιο που θησαυρίζει από αδικίες, αλλά και εκείνον που μπορεί να σώσει κάποιον άνθρωπο από λιμό, χρέος ή αιχμαλωσία, κι όμως δεν το κάνει.

Δεν αρκεί να εφησυχάζεις, να λες ότι «εγώ δεν έχω πειράξει κανένα». Αυτό δεν σε σώζει, δεν σε αναδεικνύει άνθρωπο. Αλλά να πλησιάζεις, να σκύβεις στο πρόβλημα του άλλου. Δεν χρειάζεται πάντα χρήματα ο πλησίον, κάποτε χρειάζεται τον καλό λόγο, το ειλικρινές ενδιαφέρον, την ευγενική συμπεριφορά. Αλλά και σε υλικό επίπεδο, αυτό που περισσεύει χάρη στη δική σου άσκηση και εγκράτεια να μη συσσωρεύεται, αλλά να προσφέρεται για τις ανάγκες των δεομένων και αδυνάτων. Τέλος, και το προσωπικό χάρισμα να διατίθεται στη θεραπεία των αναγκών των άλλων. Ώστε χρήματα και χαρίσματα να μη κατέχονται, αλλά να μοιράζονται. Γιατί δεν είναι δικά σου. Κι αν ο Θεός σου τα δίνει, είναι για να σου δώσει την ευκαιρία να γίνεις αληθινός άνθρωπος με τη μετάδοσή τους.

Ο Θεός μιλά στο τέλος της παραβολής, αλλά μέσα από την παραβολή μιλά κάθε στιγμή, αιώνια παρών, στον καθένα μας προσωπικά, ώστε να έχουμε ανοιχτά και άγρυπνα τα μάτια της ψυχής. Η εποχή μας έχει δημιουργήσει ένα άλλο υβρίδιο. Όχι τον άφρονα πλούσιο που συνάζει απλώς τον πλούτο που δίνει η γη, αλλά τον άφρονα επενδυτή, που κάνει το κέρδος αυτοσκοπό και νόημα ζωής σε ένα κυρίαρχο οικονομικό σύστημα. Η αλλοτρίωση είναι ακόμη βαθύτερη. Ο τεχνοκράτης έχει στη θέση της καρδιάς μια μηχανή και στη θέση του μυαλού ένα τυφλό νεόπλασμα, που θερμαίνεται στη χωματερή της φιλοδοξίας. Η αρχή της νόσου είναι η ίδια, ίδια και η κατάληξη.

Όποιος θέλει να είναι άφρων, ας είναι. Διαφορετικά ας παραμείνουμε στα χρειώδη, ας κάνουμε το περίσσευμα ευλογία, ας ζήσουμε σαν άρχοντες από το υστέρημά μας, κι αυτό, αν είναι αγάπη, αν είναι δηλαδή μίμηση του Χριστού, θα μας κάνει αληθινά πλούσιους.

Αρχιμανδρίτης Χριστόδουλος

Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου

 http://koutloumous.com

Άγιος Πορφύριος: '' Ο Θεός γνωρίζει αλλά δεν προορίζει''

-->

Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ' το δικό μας νου. Είναι άπειρη, περιλαμβάνει όλα τα όντα, ορατά και αόρατα, έσχατα και αρχαία. Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια, σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. Ο Κύριος γνωρίζει εμάς, πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας.

Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη, τους λογισμούς, τις αποφάσεις μας, πριν να τις πάρομε. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά. Γι΄αυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: «Κύριε, εδοκίμασάς με και έγνως με ...»

 Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. Γνωρίζει το παρελθόν, το παρόν, το μέλλον. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα. Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ' τις πράξεις μας, αλλά γράφονται όλα. Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. Γεννιούνται και υπάρχουn, αλλά δεν γεννιούνται. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα, το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου. Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει».

 Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα, έχομε μοίρα, λένε, έχομε τύχη, έχομε πεπρωμένο. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις, για παράδειγμα, φόνο· σε είχε προορίσει γι' αυτό ο Θεός». Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα, είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος; Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει», γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι; Τώρα πες μου εσύ, που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός, γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω;».

 Εδώ είναι το μυστήριο. Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα, και τα μέλλοντα να συμβούν, αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το κακό. Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν, παρόν και μέλλον. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος; «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του κακού. Αφού είναι ξένος του κακού, πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι' αυτό; Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό.

 Το κακό είναι πρόβλημα, το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ' ένα θαυμάσιο τρόπο, που καλύτερος δεν υπάρχει. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής:

 Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ' τον διάβολο. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά». Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. Σ' αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν' αποφασίσει τι θα διαλέξει. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου.

 Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ' όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει, παραδείγματος χάριν, φόνο, όταν γίνει τριάντα τριών ετών. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία της βουλήσεώς του - δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε - ενεργεί αυτοβούλως.

 Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος, ούτε μας προορίζει γι' αυτό το σκοπό. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. Σέβεται την ελευθερία μας, δεν την καταργεί. Μας αγαπάει, δεν μας κάνει δούλους, μας δίνει αξία. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας, τη σέβεται, μας δίνει το ελεύθερο. Άρα είμαστε υπεύθυνοι, διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο, αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις.

 Πώς είναι δυνατό ο Θεός, που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη, να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο; Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει; Εσύ ενεργείς ελεύθερα, εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων, χωρίς να σε αναγκάζει, γι' αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος.

 Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά, θέλουν θείο φωτισμό, για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. Είναι μυστήρια. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα, που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις; Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό, τόσο λεπτό, που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. Αυτό είναι το αγαθό. Έ ναι, αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο; Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα, πώς έγινε αυτό το άρωμα; Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά, για τα ζώα, για τα υδρόβια. Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού.

Ο Θεός έδωσε στον άνθρωπο ό,τι πιο ωραίο και καλό. Τον προόρισε να γίνει τέλειος. Του έδωσε, όμως, και την ελευθερία κι έτσι έγκειται και σ' εκείνον ν' ακολουθήσει το αγαθό ή το κακό. Από το ένα μέρος η αγάπη του Θεού κι από το άλλο η ελευθερία του ανθρώπου. Αγάπη και ελευθερία μπλέκουν. Ενώνεται το πνεύμα με το Πνεύμα. Αυτή είναι η μυστική ζωή. Όταν το πνεύμα μας ενώνεται με το Πνεύμα του Θεού, τότε κάνομε το αγαθό, γινόμαστε αγαθοί.

 Για τα πάθη μας ευθύνεται άλλος, η βούλησή μας. Ο Θεός δεν θέλει να περιορίσει τη βούλησή μας, δεν θέλει να μας πιέσει, δεν θέλει να επιβάλει τη βία. Από μας εξαρτάται τι θα κάνομε και πώς θα ζήσομε.  Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. Μέση κατάστασις, μέσος όρος δεν υπάρχει.  Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. Ή το ένα ή το άλλο.  Η φύση εκδικείται, μισεί το κενό. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι, αλλά μπορεί και να μην είναι.

Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. Αλλ' αυτό έχει αξία, να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. ... Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός, να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται, τρόπον τινα, σαν δικό του το κατόρθωμα, ενώ στην πραγματικότητα προέρχεται απ' την χάρι του Θεού. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει, να το αγαπάει, να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει.

 Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι, αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. Δεν μας πιέζει. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και, εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί, να έχομε θάρρος, να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε.

 Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο; Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. Όπως και οι τρίχες της κεφαλής μας και αυτές όλες είναι ηριθμημέναι. Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας, μας αγαπάει, μας προστατεύει.

 Εμείς ζούμε σαν να μην αισθανόμαστε το μεγαλείο της θείας προνοίας. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. Ο Θεός είναι αλάθητος. Δεν διορθώνει τίποτα. Ποιος είναι, όμως, στο βάθος ο Θεός, στην ουσία, εμείς δεν το γνωρίζομε. Τις βουλές του Θεού, δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε.

 Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως, τότε όλα τα βλέπομε, όλα τα αισθανόμαστε, τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση, δεν βλέπομε τίποτα. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως, τα βλέπομε όλα, τα χαιρόμαστε όλα. Ζούμε τον Θεό, ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας, που είναι ο ίδιος ο Χριστός.

defencenet.gr   

 http://dhmitris.pblogs.gr

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΒΑΤΟΝ

-->

Σήμερα μιλᾶμε γιὰ παγκοσμιοποίηση, δηλαδὴ γιὰ ἑνοποίηση τοῦ κόσμου. Ἀλλά δὲν εἶναι ξεκάθαρο γιὰ τί ἀκριβῶς μιλᾶμε. Ἂς ποῦμε ὅτι εἶσαι σὲ ἕνα νυχτερινὸ τοπίο στὴ φύση. Τὰ ζῶα, τὰ πουλιά, τὰ λουλούδια κοιμοῦνται, καὶ ἔτσι ἐπικρατεῖ γαλήνη καὶ ἡσυχία. Ἐξίσου γαλήνη καὶ ἡσυχία ἐπικρατεῖ σὲ ἕνα τοπίο μετὰ τὴν ἔκρηξη ἀτομικῆς βόμβας. Πόσο διαφορετικὴ ὅμως εἶναι αὐτὴ ἡ ἡσυχία! Κάπως ἔτσι εἶναι καὶ ἡ παγκοσμιοποίηση ποὺ προωθεῖται σήμερα στὸ ὄνομα τῆς εἰρήνης καὶ δικαιοσύνης. Εἶναι μᾶλλον ἕνας ὁδοστρωτήρας, ποὺ ἰσοπεδώνει ὄχι μόνο πολιτισμοὺς ἀλλὰ καὶ συνειδήσεις. Πρόκειται γιὰ μιὰ κατασκευασμένη ἑνότητα. Μιὰ ἑνότητα φόβου καὶ οἰκονομικῶν συμφερόντων.

Ὑπάρχει καὶ μιὰ ἄλλου εἴδους παγκοσμιότητα. Τὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι ἕνα πανορθόδοξο προσκύνημα, ἀλλὰ καὶ τόπος ποὺ ἑλκύει πλῆθος ἀνθρώπων ἀπὸ ὅλο τὸν κόσμο. Θὰ λέγαμε ὅτι εἶναι ἕνας τόπος παγκόσμιος. Ἡ παγκοσμιότητα τῆς Ἐκκλησίας, τῆς Ὀρθοδοξίας, καὶ ἐν προκειμένῳ τοῦ Ἁγίου Ὄρους, εἶναι διαφορετικὸ πρᾶγμα.

Ποιὸς εἶναι ὁ παγκόσμιος ἄνθρωπος; Μήπως εἶναι ὁ διάσημος; Αὐτὸς ποὺ ἔχει ἀποκτήσει φήμη, εὔσημα, κοινωνικὴ ἀναγνώριση, δύναμη, κοινωνικὲς διασυνδέσεις; Ἀντιθέτως, τέτοιοι ἄνθρωποι εἶναι συνήθως κλεισμένοι στὸν ἀτομισμὸ καὶ τὴν ὑπερηφάνεια, ὁπότε κάθε ἄλλο παρὰ παγκόσμιοι εἶναι.

Παγκόσμιος εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ποὺ μπορεῖ νὰ χωρέσει μέσα του ὅλο τὸν κόσμο. Ὅλοι δηλαδὴ νὰ χωρᾶνε στὴν ψυχή του καὶ στὴ ζωή του. Ἔτσι ἡ παγκοσμιότητα ὡς χαρακτηριστικὸ ἑνὸς προσώπου ἢ τόπου εἶναι ἡ ἀποδοχὴ κάθε ἀνθρώπου καὶ ἡ ἀξιοποίηση τῶν προσωπικῶν του χαρισμάτων μέσα στὴν κοινὴ φύση καὶ χάρη. Εἶναι ἡ ἀγάπη, ποὺ ἀγκαλιάζει τὰ πάντα.

Παγκόσμιος εἶναι ὁ ἄνθρωπος τῆς ἀγάπης. Μιὰ καὶ ἀπευθύνομαι στὴ Χαλκίδα, δὲν μπορῶ νὰ μὴ μνημονεύσω μαζὶ μὲ τοὺς ἁγίους τῆς περιοχῆς, τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Ρῶσσο καὶ τὸν ἅγιό μου, τὸν Ὅσιο Δαβὶδ τὸ γέροντα, καὶ δύο ἀληθινοὺς ἐπισκόπους, ποὺ ἐνσάρκωσαν τὸ ἰδεῶδες τῆς ἀγάπης, τῆς αὐταπάρνησης: τὸν μητροπολίτη Γρηγόριο (ἀπὸ τὸ 1922 μέχρι τὸ 1968), καὶ τὸν διάδοχό του μητροπολί¬τη Νικόλαο, ὁ ὁποῖος ἔφυγε πολὺ νέος, ἴσως γιατὶ ἄξιζε περισσότερο γιὰ τὸν οὐράνιο κόσμο. Μαζί του ἐπισκέ¬φθηκα γιὰ πρώτη φορὰ τὸ Περιβόλι τῆς Παναγίας. Καὶ ἐκεῖνος ἦταν ἡ ἀφορμὴ νὰ βρεθῶ καὶ νὰ ἀγωνίζομαι ἐδῶ. Σ’ αὐτοὺς λοιπὸν εἶδα στὴν πράξη τί σημαίνει ἄνθρωπος ποὺ συγχωρεῖ καὶ ἀγκαλιάζει ὅλο τὸν κόσμο καὶ ποὺ αἰσθάνεται ὡς διάκονος ὅλων.

Τὸ Ἅγιον Ὄρος ὡς ὑπερεθνικὴ μοναστικὴ πολιτεία δὲν εἶναι παγκόσμιο ἁπλῶς ἐπειδὴ ἔχει στὰ ὅριά του μοναχοὺς ἀπὸ διαφορετικὲς ἐθνότητες. Εἶναι παγκόσμιο γιατὶ σφυρηλατεῖ τὸν ἄνθρωπο ποὺ ἔχει καρδιὰ οἰκουμενική. Καρδιὰ ποὺ χωράει ὅλο τὸν κόσμο, ὅλη τὴ δημιουργία. Αὐτὴ ἡ καρδιὰ εἶναι ἡ καθαρμένη ἀπὸ τὶς κακίες, τὴν ἰδιοτέλεια καὶ φιλαυτία.

Τὸ ἀντίθετο τῆς παγκοσμιότητας εἶναι ἡ διάσπαση. Αὐτὴ δὲν εἶναι ἁπλῶς κοινωνικὸ σύμπτωμα, ἕνα ρῆγμα στὸ σῶμα μιᾶς κοινωνίας. Πρὶν ἐκδηλωθοῦν τὰ συμπτώματα, ἡ διάσπαση συντελεῖται μέσα στὸν ἄνθρωπο. Ἔχει δηλαδὴ ὑπαρξιακό, ἐσωτερικὸ χαρακτήρα.

Ὁ δρόμος γιὰ τὴ θεραπεία αὐτῆς τῆς κατάστασης, δηλαδὴ ὁ δρόμος πρὸς τὴν ἀληθινὴ ἑνότητα εἶναι ἀντίθετος πρὸς αὐτὸν ποὺ ἀκολουθεῖ ὁ σύγχρονος κόσμος. Ὁ κόσμος ἐπιδιώκει τὴν ἑνότητα μὲ τὶς ἐξωτερικὲς ἀλλαγές, κοινωνικές, θεσμικές. Στὴν Ὀρθόδοξη καὶ ἐμφανέστερα στὴ μοναστικὴ παράδοση ἡ ἀφετηρία βρίσκεται στὴν καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου. Ἐκεῖ σφυρηλατεῖται ἡ ἑνότητα.

Ὁ Πολιτισμός μας ἔχει ὡς βασικὴ ἀρχὴ τὴν ἰδιοτέλεια. Τὸ προσωπικὸ ὄφελος. Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἔχει ἐπηρεάσει καὶ ἐμᾶς τοὺς πιστούς. Βλέπετε ὅτι εἴμαστε καλοὶ Χριστιανοὶ μέχρι νὰ θιγεῖ τὸ συμφέρον μας.

Ἡ ἄσκηση στὴν Ὀρθοδοξία καὶ εἰδικώτερα στὸ μοναχισμὸ ἀποβλέπει στὴν καταστολὴ τῆς φιλαυτίας καὶ ἰδιοτέλειας. Στὸ νὰ πάψουμε νὰ βλέπουμε τὸν ἑαυτό μας ὡς τὸ κέντρο τοῦ κόσμου. Στὴ θέση αὐτὴ καλλιεργεῖ τὴν αὐταπάρνηση, τὴν κένωση, τὴν ἀγάπη γιὰ τὸν πλησίον.

Τώρα, τίθεται τὸ ἐρώτημα: Πῶς χωράει τὸ ἄβατο τοῦ Ἁγίου Ὄρους σ’ αὐτὴ τὴν καρδιὰ ποὺ χωράει τὴν οἰκουμένη; Μὰ ἀκριβῶς, τὸ ἄβατο συμπεριλαμβάνεται μέσα στὴν ἄσκηση ποὺ θὰ βοηθήσει τὴν καρδιὰ νὰ χωρέσει ὅλη τὴν οἰκουμένη, χωρὶς διακρίσεις. Θὰ ἑξηγήσουμε παρακάτω πῶς συμβαίνει αὐτό.

Τὸ ἄβατο δὲν εἶναι μόνο μιὰ ἀρχαία παράδοση τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Εἶναι ἀρχὴ καὶ στὸν ἀνδρικὸ καὶ στὸ γυναικεῖο μοναχισμό. Στὴν ἀρχαία ἐποχὴ τὰ γυναικεῖα μοναστήρια ἦσαν ἄβατα γιὰ τοὺς ἄνδρες, τὰ ἀνδρικὰ γιὰ τὶς γυναῖκες. Αὐτὴ ἡ τάξη ἰσχύει ἀκόμη σὲ μερικὲς μονὲς καὶ ἐκτὸς τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ὅπως εἶναι ἡ μονὴ τοῦ Ἁγίου Σάββα στὴν Παλαιστίνη.

Τὸ ἄβατο τοῦ Ἁγίου Ὄρους ξεκινᾶ ἐθιμικά, ἀφοῦ ἡ συγκέντρωση μονῶν καὶ ἀναχωρητῶν στὴ χερσόνησο τοῦ Ἄθω ἤδη ἀπὸ τὸν 8ο αἰῶνα ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴ σταδιακὴ ἀπομάκρυνση τῶν λιγοστῶν κτηνοτρόφων ποὺ εἶχαν ἀπομείνει μετὰ τὴν παρακμὴ τῶν ἀρχαίων οἰκισμῶν. Γιὰ πρώτη φορὰ ἀναφέρεται σὲ χρυσόβουλλο τοῦ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος τὸ 885, τὸ πρῶτο ἔγγραφο ποὺ κατοχυρώνει καὶ τὸ αὐτοδιοίκητο καὶ τὸ ἄβατο τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ἀργότερα ὑπάρχει ἡ διήγηση ποὺ συνδέει τὸ ἴδιο τὸ πρόσωπο τῆς Παναγίας μὲ τὸ ἄβατο. Ἡ θετὴ μητέρα τοῦ Μωάμεθ τοῦ Πορθητὴ φθάνει μὲ τὴ συνοδεία της στὸ Ἅγιον Ὄρος, στὸ λιμάνι τῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Παύλου, γιὰ νὰ προσφέρει στὸ μοναστήρι τὰ τεμάχια τῶν Τιμίων Δώρων. Ἐκεῖ παρουσιάζεται ἡ Παναγία καὶ τῆς λέει ὅτι θὰ εἶναι ἡ μοναδικὴ γυναῖκα στὸ Ἅγιον Ὄρος. Τέλος, τὸ ἄβατον, μαζὶ μὲ τὸ καθεστὼς τοῦ Ἁγίου Ὄρους, κατοχυρώνεται μὲ τὴ συνθήκη τοῦ Λονδίνου.

Αὐτὰ ποὺ μερικὲς φορὲς ἀκούγονται σήμερα εἶναι περίεργα. Τὸ ἄβατο ἑρμηνεύεται σὰν ἔκφραση ἀνισότητας, ὑποτίμησης τῆς γυναίκας ἢ ἀκόμη καὶ μισογυνισμοῦ. Αὐτὰ εἶναι ἐπιπόλαια ἢ, πολὺ φοβᾶμαι, ἔχουν κάποια σκοπιμότητα.

Σκοπὸς τοῦ ἀβάτου εἶναι ἡ διαφύλαξη τοῦ ἡσυχαστικοῦ χαρακτήρα ἑνὸς τόπου, προκειμένου οἱ μοναχοὶ νὰ ἀσκοῦν ἀπρόσκοπτα, μὲ περισυλλογή, μὲ ὅσο τὸ δυνατὸν λιγότερους περισπασμοὺς, τὸ ἔργο τῆς προσευχῆς καὶ γενικὰ τῆς ἐσωτερικῆς ἐργασίας. Ἕνας ἅγιος βέβαια μπορεῖ νὰ προσευχηθεῖ τὸ ἴδιο καὶ στὴν πλατεία Ὁμονοίας, γιατὶ ἔχει φθάσει σὲ κατάσταση ἐσωτερικῆς εἰρήνης καὶ καθαρότητας, καὶ ὁ νοῦς φέρεται κατὰ ἕνα φυσικὸ τρόπο πρὸς τὸν Θεό.

Ὅμως, οἱ ἄνθρωποι ποὺ προσέρχονται στὸ μοναστικὸ βίο, δὲν εἶναι γεννημένοι ἅγιοι. Ἔρχονται ἀπὸ τὴν κοινωνία μὲ τὰ πάθη τους, τὸν ἐγωισμό τους, τὶς ἀδυναμίες τους. Προσέρχονται σὲ ἕνα ἀγωνιστικὸ στάδιο, καὶ ἔχουν νὰ πολεμήσουν μὲ προσωπικά τους πάθη, παλιὲς συνήθειες, τὴν ἐνθύμηση τῶν κοσμικῶν πραγμάτων ποὺ εἶχαν ἢ ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ ἔχουν. Οἱ συνθῆκες λοιπόν, καὶ τὸ περιβάλλον, πρέπει νὰ βοηθοῦν στὴν ἀπελευθέρωση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ ὅλα αὐτὰ ποὺ τὸν τραβοῦν πρὸς τὰ πίσω.

Ὅταν ὁ μοναχὸς φεύγει ἀπὸ τὸν κόσμο, ἀποτάσσεται ὅλα αὐτὰ ποὺ κατεῖχε καὶ ἀπολάμβανε, ἀλλὰ ἀκόμη ἀποτάσσεται καὶ τὴ μικρή του οἰκογένεια, τοὺς συγγενικοὺς δεσμούς. Καὶ ἔτσι μπορεῖ νὰ κατηγορηθεῖ γιὰ σκληρότητα, περιφρόνηση πρὸς τοὺς οἰκείους, ἐγωισμό. Αὐτὴ ὅμως ἡ ἔξοδος, ἡ ἀπεξάρτηση ἀπὸ κτήματα, θελήματα, ἀπολαύσεις, εἶναι ποὺ ἀνοίγει τὴν καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου, τὴ γεμίζει μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ.

Μιὰ κοινωνία εἶναι σὲ διάσπαση καὶ ταραχὴ ὅταν κυριαρχοῦν τὰ ἐγωκεντρικὰ θελήματα. Θελήματα, πάθη, ἐπιθυμίες, βρίσκονται σὲ μάχη, πρῶτα ἀπ’ ὅλα μέσα στὴν ψυχὴ ἑνὸς ἀνθρώπου. Καταλαβαίνει κανεὶς ὅτι μιὰ κοινωνία ἀπὸ τέτοιους ἀνθρώπους δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι οὔτε εἰρηνικὴ οὔτε ἑνωμένη.

Ὁ μοναχὸς λοιπὸν ἀποτάσσεται πρῶτα ἀπ’ ὅλα τὸ ἐγωιστικό του θέλημα. Μὲ ποιὸ τρόπο; Μὲ τὸ νὰ παραδοθεῖ ὁλοκληρωτικὰ στὸν Θεό. Μὲ τὸ νὰ ἀρνηθεῖ τὴν ἀτομικὴ περιουσία. Μὲ τὸ νὰ κάνει ὑπακοὴ σὲ ὅλη τὴν ἀδελφότητα, μὲ τὸ νὰ προσεύχεται γιὰ ὅλους. Ἔτσι, δὲν ἀποτάσσεται τὴ μικρὴ οἰκογένεια καὶ τὴ σαρκικὴ συγγένεια γιὰ νὰ κλειστεῖ στὸ ἐγώ του καὶ νὰ ἐνδιαφερθεῖ μόνο γιὰ τὸν ἑαυτό του. Ἀφήνοντας τὴ μικρὴ οἰκογένεια, μπαίνει στὴ μεγάλη οἰκογένεια, τὴν ἐκκλησία ὁλόκληρη, ὅπου οἱ δεσμοὶ ποὺ δένουν τοὺς ἀνθρώπους εἶναι πνευμα-τικοί –εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Ἔτσι, ὅλοι γι’ αὐτὸν εἶναι πατέρες, μητέρες, ἀδελφοὶ, ἀδελφές καὶ παιδιά του. Ἐλευθερώνεται ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν ἀτομικὸ ἐγωισμό, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ συλλογικὸ ἐγωισμό, τὸν οἰκογενειακό, κοινωνικό, ἐθνικό.

Αὐτὸ δὲ σημαίνει ὅτι ὁ μοναχὸς παύει νὰ ἀγαπᾶ καὶ νὰ μεριμνᾶ γιὰ τὸ σπίτι του, τὴ γῆ ποὺ τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός. Σημαίνει ὅτι ὅπως ἀγαπᾶ τὸ σπίτι του καὶ τὴ γῆ του, ἀγαπᾶ καὶ ὅλο τὸν κόσμο. Ὅταν ἡ καρδιὰ γεμίσει μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ, τότε μέσα της χωροῦν -ἤ μᾶλλον περιχωροῦνται – ὅλοι καὶ ὅλα.

Γι’ αὐτὸ λέει ἕνας πατέρας τῆς ἐρήμου ὅτι μοναχὸς εἶναι αὐτὸς ποὺ χωρίζεται ἀπὸ ὅλα καὶ εἶναι ἑνωμένος μὲ ὅλα. Φαίνεται ὀξύμωρο ἀλλὰ εἶναι ἀληθινό. Πρέπει νὰ φύγουμε ἀπὸ τὶς μικρὲς ἀγάπες προκειμένου νὰ φθάσουμε στὴ μεγάλη καὶ πλατειὰ ἀγάπη. Ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ χωρισθεῖ ἀπὸ τὰ δικά του, νὰ ἀσκηθεῖ στὴν ἐσωτερικὴ ἐργασία, νὰ σταθεῖ ψηλότερα ἀπὸ τοὺς στενοὺς κοινωνικοὺς δεσμούς. Καὶ τότε θὰ μπορέσει νὰ νιώσει τὴν παγκόσμια οἰκογένεια, ποὺ ἔχει ἀρχή της τὴν οἰκογένεια τοῦ οὐρανοῦ, τὴν ἴδια τὴν Ἁγία Τριάδα.

Τώρα, γιὰ νὰ κατανοήσουμε τὴ σχέση τῶν γυναικῶν –ἔστω κι ἀπὸ μακριὰ– μὲ τὸ Ἅγιο Ὄρος, ἂς λάβουμε ὑπόψιν μας, ὅτι ἡ κοινωνία του δὲν εἶναι πατριαρχική. Εἶναι μητριαρχική. Τὸ Ἅγιον Ὄρος ἀνήκει σὲ μιὰ γυναῖκα. Εἶναι ἡ μητέρα τοῦ Θεοῦ: οἰκονόμος, ἡγουμένη, βηματάρισσα, φοβερὰ προστασία, εἶναι παντοῦ, ὁρίζει τὰ πάντα, καὶ ὁ κάθε ἡγούμενος καὶ γέροντας, νέος μοναχὸς ἢ προσκυ-νητής, πρὸς Αὐτὴν στρέφεται. Πρὸς αὐτὴν στρέφονται καὶ πολλὲς γυναῖκες ποὺ ζητοῦν τὴν προσευχὴ τῶν μοναχῶν. Αὐτὴ ἐκπροσωπεῖ ὁλόκληρο τὸ γένος τῶν γυναικῶν. Καὶ ὁ μοναχὸς –πάντα μιλᾶμε γιὰ τὸ σωστὸ μοναχό– μὲ αὐτὴν ἔχει πᾶρε δῶσε, καὶ καταλήγει νὰ βλέπει στὸ πρόσωπό της τὴ γυναῖκα, καὶ σὲ κάθε γυναῖκα νὰ βλέπει τὴν Παναγία. Αὐτὸ βέβαια δὲ γίνεται ἀπὸ τὴ μιὰ μέρα στὴν ἄλλη, πρὸς τὰ ἐκεῖ ὅμως κατευθύνει ἡ σωστὴ καλογερική, ἡ αὐθεντικὴ μοναστικὴ ζωή.

Ἕνας μεγάλος πατέρας τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, κάνει μιὰ πολὺ σημαντικὴ παρατήρηση. Ἐπισημαίνει πέντε μεγάλες διαιρέσεις στὴ φύση:

Πρώτη εἶναι ἡ διαίρεση μεταξὺ κτιστοῦ καὶ ἀκτίστου, δηλ. μεταξὺ Θεοῦ καὶ δημιουργίας.

Δεύτερη, ἡ διαίρεση τῆς κτίσεως σὲ νοητὰ καὶ αἰσθητά. Μετὰ ἡ διαίρεση μεταξὺ οὐρανοῦ καὶ γῆς.

Ἀκολουθεῖ ἡ διαίρεση τῆς γῆς σὲ οἰκουμένη καὶ παράδεισο.

Τέλος, ἡ διαίρεση τοῦ ἀνθρώπου σὲ ἄρσεν καὶ θῆλυ.

Ὁ Χριστὸς ἦρθε νὰ ἄρει τὶς διαιρέσεις, ἀφοῦ ἑνώνει στὸν ἑαυτό Του τὸν Θεὸ καὶ τὸν ἄνθρωπο. Στὸν ἑαυτό του συνάγει τὰ διεστῶτα, συνδέει τὰ πάντα μὲ φιλία καὶ ὁμόνοια. Τὴν τελευταία διαίρεση, μεταξὺ ἄνδρα καὶ γυναίκας, τὴν αἴρει μὲ τὸ νὰ γεννηθεῖ ἀπὸ μητέρα παρθένο, χωρὶς δηλαδὴ τὴ συνεύρεση ἀνδρὸς καὶ γυναικός. Κι ὅπως λέει ὁ σύγχρονός μας ἅγιος, ὁ γέρων Πορφύριος, “Ὁ Χριστὸς ἕνωσε τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὸν οὐρανὸ καὶ τὴ γῆ. Μὲ τοὺς ἀγγέλους, τοὺς ἀνθρώπους καὶ ὅλα τὰ δημιουργήματα, μὲ ὅλη τὴ κτίση τοῦ Θεοῦ, μὲ κάθε μικρὸ ἀγριολούλουδο.”

Ὁ ἄνθρωπος καλεῖται νὰ μιμηθεῖ τὸν Χριστό. Συνενώνει καὶ αὐτὸς τὶς διαιρέσεις μὲ τὸ νὰ ἑνώνεται μὲ τὸν Χριστό, μὲ τὸ νὰ καλλιεργεῖ ἀρετές τοῦ Θεοῦ, καὶ κυρίως τὴν ἀγάπη, ποὺ περιέχει ὅλες τὶς ἀρετές. Στὸν ἑαυτό του ὁ Χριστὸς μᾶς ἀναδεικνύει ἀληθινὰ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φέρουν μέσα τους ὁ ἕνας τὸν ἄλλο.

Κάθε ἄνδρας καὶ κάθε γυναίκα εἶναι εἰκόνα τοῦ ἴδιου ἐνσαρκωμένου Θεοῦ, καὶ καλοῦνται νὰ μορφωθοῦν σύμφωνα μὲ αὐτὴν τὴν εἰκόνα. Ἔτσι καὶ ὁ Παῦλος καταλήγει ὅτι “Οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ. Πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῶ Ἰησοῦ”.

Τὸ εὐαγγέλιο κηρύσσει τὴν ἑνότητα καὶ ἰσότητα ἀνδρὸς καὶ γυναικός. Καὶ πράγματι, στὴ χριστιανικὴ κοινωνία ἡ θέση τῆς γυναίκας ἀνυψώθηκε, ἀφοῦ στὸν ἀρχαῖο κόσμο ἐθεωρεῖτο κατώτερο ὄν, χωρὶς δικαιώματα, κοινωνικὴ θέση καὶ δυνατότητες ἀνάπτυξης. Ἀλλὰ παρὰ τὴν θεωρητικὴ ὁμοτιμία, ἡ γυναίκα πάλι ἦταν καταπιεσμένη. Δὲν εἶχε προσωπικὲς ἐπιλογές, νόμοι καὶ συνήθειες εὐνοοῦσαν πολὺ περισσότερο τοὺς ἄνδρες. Ἔμεναν δηλαδὴ παγιωμένες ἀντιλήψεις καὶ προκαταλήψεις αἰώνων.

Ἡ παρουσία τοῦ γυναικείου μοναχισμοῦ ἦταν μιὰ μεγάλη καινοτομία, ποὺ ἀνύψωνε ἀκόμη περισσότερο τὴ γυναίκα. Ἡ ἑνότητα καὶ ἰσότητα ἔγινε πιὸ ἐμφανής, πιὸ οὐσιαστικὴ στὸν μοναχισμό. Ἴδιο σχῆμα, ἐνδυμασία, ὑποσχέσεις, καθήκοντα, δικαιώματα, κανόνες ἀσκήσεως, πνευματικὲς ἀρχές, δυνατότητες πνευματικῆς ζωῆς. Μιὰ ἀσκήτρια ἀποδείκνυε στὴν πράξη ὅτι δὲν ὑστεροῦσε καθόλου μπροστὰ στοὺς μεγάλους πατέρες τῆς ἐρήμου. Οἱ ἄνδρες στὸν ἴδιο στίβο τιμοῦσαν τὴν ἐφάμιλλή τους γυναῖκα, ποὺ γινόταν πνευματικὴ μητέρα τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ καὶ κάθε γυναικεία μονὴ ἦταν ἕνας κόσμος αὐτοδιοίκητος, ἕνα ἅγιον ὄρος, μὲ τὸ δικό του πνευματικὸ ὁδηγό, τὴν ἡγουμένη καὶ πνευματικὴ μητέρα.

Τελικὰ ἡ ἁγιότητα ἦταν αὐτὸ ποὺ ἔδειχνε τὴν ὁμοτιμία καὶ ἑνότητα. Ἡ ἁγιότητα λοιπὸν φανέρωνε τὴν πραγματικὰ ἐλεύθερη γυναῖκα. Ἁγιότητα ὅμως σημαίνει ὅτι δὲν ὑπῆρχε ἀνταγωνιστικὴ διάθεση, ἔπαρση ἢ ἀντιπαλότητα ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῶν μοναχῶν. Ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχε οὔτε πόθος ἀναγνώρισης καὶ ἐπιβράβευσης. Οἱ γυναῖκες αὐτὲς ὑψώθηκαν γιατὶ ἐπεδίωξαν τὴν ἀφάνεια.

Οἱ φωνὲς ποὺ ἀκούγονται σήμερα περὶ τοῦ ἀβάτου –εὐτυχῶς λιγοστές– δὲν προέρχονται ἀπὸ χριστιανικὲς συνειδήσεις, ἀλλὰ ἀπὸ ἕνα πνεῦμα ποὺ ζητάει νὰ ἐξομοιώσει καὶ νὰ ἀφανίσει. Εἶναι κι αὐτὸ στὸ πλαίσιο τῆς κακῶς νοουμένης παγκοσμιοποίησης. Μάλιστα φοράει τὸ προσωπεῖο τοῦ ἀνθρωπισμοῦ καὶ τῆς δικαιοσύνης.

Καὶ ἀναρωτιέται κανείς, “μὰ καλά, στὴν ἀπαξίωση τῆς γυναίκας σήμερα συμβἀλλει ἡ διατήρηση τοῦ ἀβάτου τοῦ Ἁγίου Ὄρους; Δὲν βλέπουμε ὅλοι τὴν κοινωνικὴ ἀδικία καὶ τὴν ἐκμετάλλευση τῆς γυναίκας ἀνὰ τὸν κόσμο; Τὰ ἄπειρα κοινωνικὰ προβλήματα, τὸν ἄνομο πλουτισμὸ καὶ τὴν ἐξαθλίωση, τὸν εὐτελισμὸ τοῦ ἀνθρώπινου προσώπου; Δὲν βλέπουμε ὅλοι τί συμβαίνει στὶς πολιτισμένες κοινωνίες μας;” Ἡ ὑπεράσπιση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων εἶναι πολὺ συνηθισμένο πρόσχημα στὴν ὑποκρισία τῆς ἐποχῆς μας. Φαίνεται ὅμως ὅτι πίσω ἀπὸ τέτοιες φωνές, σὰν αὐτὲς ποὺ μιλᾶνε περὶ τοῦ ἀβάτου, δὲν εἶναι ἡ γυναικεία συνείδηση, ἀλλὰ κάποια διεθνῆ κέντρα ποὺ θὰ ἔχουν συμφέρον ἀπὸ τὴν ἀλλοίωση τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ τοῦ μοναχισμοῦ γενικώτερα.

Τὸ νὰ καταργήσουμε παραδόσεις καὶ δοκιμασμένους θεσμοὺς δὲν εἶναι κατόρθωμα. Τὸ σπουδαῖο εἶναι, ὅπως λέει ὁ ἅγιος Πορφύριος, “νὰ μποῦμε στὴν Ἐκκλησία. Νὰ ἑνωθοῦμε μὲ τοὺς συνανθρώπους μας, μὲ τὶς χαρὲς καὶ τὶς λύπες ὅλων. Νὰ τοὺς νιώθουμε δικούς μας, νὰ προσευχόμαστε γιὰ ὅλους, νὰ πονᾶμε γιὰ τὴ σωτηρία τους, νὰ ξεχνᾶμε τοὺς ἑαυτούς μας. Νὰ κάνουμε τὸ πᾶν γι’ αὐτούς, ὅπως ὁ Χριστὸς γιὰ μᾶς… Ἐκεῖ βρίσκεται τὸ μυστήριο: νὰ ἑνωθοῦν ὅλοι σὰν ἕνας ἄνθρωπος ἐν Θεῶ.”

Ἐπιστρέφουμε ὅμως καὶ τελειώνουμε μὲ τὸ πιὸ οὐσιῶδες. Τὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι ἕνας τόπος παγκόσμιος, γιατὶ σφυρηλατεῖ τὸν παγκόσμιο ἄνθρωπο, τὸν ἄνθρωπο μὲ τὴν οἰκουμενικὴ συνείδηση, ποὺ εἶναι ἑνωμένος μὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους καὶ ὅλη τὴ δημιουργία. Ἡ Ὀρθόδοξη πνευματικὴ ζωὴ ἔχει ἕνα δρόμο πρὸς αὐτὴ τὴν ἑνότητα καὶ παγκοσμιότητα. Εἶναι ἡ θεραπεία τῆς καρδιᾶς ἀπὸ τὸν ἐγωισμό, τὴν ἰδιοτέλεια, τὴ φιλαυτία. Μόνο ἔτσι ὁ ἄνθρωπος βρίσκει τὴν ἑνότητα μέσα του καὶ μὲ τοὺς γύρω του.

Γιὰ νὰ γίνει αὐτό, ὁ νοῦς πρέπει νὰ ἐπιστρέφει συνεχῶς στὴν καρδιά –δὲν μπορῶ νὰ ἐξηγήσω τί ἀκριβῶς σημαίνει αὐτό– πάντως πραγματοποιεῖται μὲ τὸ συνειδητὸ ἔργο τῆς προσευχῆς καὶ μὲ τὶς καθημερινὲς πράξεις ἀγάπης καὶ θυσίας.

Ἀρχιμανδρίτης Χριστόδουλος

Καθηγούμενος Ἱερᾶς Μονῆς Κουτλουμουσίου

 http://koutloumous.com

Η ευγνωμοσύνη μας στον Ιησού είναι το πιο υπέροχο στολίδι της ψυχής μας, του π. Ανανία Κουστένη

Δωδεκάτη Kυριακή του Λουκά η ερχόμενη, αγαπητοί. Tο ιερό Eυαγγέλιο (Λουκά ιζ΄ 12-19) αναφέρεται στη θεραπεία δέκα λεπρών ανδρών από τον Ιησού Xριστό μας.

Εβάδιζε ο Φιλάνθρωπος στην Ιερουσαλήμ για το Θείο Πάθος. Kαι καθώς έμπαινε σε ένα χωριό, κατά την πορεία Tου, Tου φώναξαν από μακριά δέκα λεπροί, που ήταν χωρισμένοι από την κοινωνία και απηγορεύετο να επικοινωνούν με τους άλλους ανθρώπους.

Γι' αυτό και τώρα στέκονται μακριά και υψώνουν φωνή και λένε: «Kύριε, Ιησού Xριστέ, ελέησέ μας. Kάνε μας καλά. Γλίτωσέ μας από αυτή τη μάστιγα κι από αυτό το μεγάλο κακό».

Kι ο Kύριος τους κοίταξε. Tι άγια μάτια! Tι θεραπεία και γιατρειά εκπέμπουν!

Kαι τους είπε αμέσως, βραβεύοντας την πίστη τους: «Πηγαίνετε να δείξετε τους εαυτούς σας στους ιερείς, να πάρετε πιστοποιητικό ελευθεροκοινωνίας και να πάτε στα σπίτια σας και στη ζωή σας».

Kι εκείνοι έκαμαν υπακοή πάνω στην πίστη που έδειξαν. Eίχαν δύο καλά: πίστη και υπακοή. Kαι κίνησαν να πάνε.

Αφού προχώρησαν αρκετά, διαπίστωσαν πως έγιναν όλοι καλά. Tι μεγάλη χαρά! Tι αποτελεσματικές και άμεσες η δύναμη και η χάρη του Kυρίου!

Ενας από αυτούς, Σαμαρείτης, σχισματικός και λιγότερο φωτισμένος από τους Ιουδαίους, όταν είδε πως έγινε καλά, γύρισε πίσω.

Oι άλλοι πιθανόν να χάρηκαν που ελευθερώθηκαν από έναν Σαμαρείτη. Εκείνος γύρισε για να ευχαριστήσει τον ευεργέτη του. Kαι πήγε τρέχοντας και δοξάζοντας τον Θεό.

Kαι έπεσε στα πόδια του Ιησού και Tον ευχαριστούσε. Tον ευχαριστούσε με όλη την ψυχή του, με όλη την καρδιά του, με όλη την αγάπη του.

Ο Ιησούς συγκινήθηκε από αυτή την ευγνωμοσύνη και από αυτό τον υπέροχο τρόπο του ξένου.

Kαι τον ρώτησε πικραμένος: «Δεν εκκαθαρίστηκαν και οι δέκα; Oι άλλοι εννέα που είναι; Xάθηκε να έλθουν και να δοξάσουν και να ευχαριστήσουν τον Θεό;»

Tα εννέα δέκατα των ανθρώπων είμαστε αγνώμονες και αχάριστοι πρώτα και κύρια απέναντι στον πανευεργέτη μας Xριστό και ύστερα στους ευεργέτες μας, τους ανθρώπους.

Kαι η αχαριστία είναι μεγαλύτερη λέπρα από εκείνη τη σωματική, την οποία θεράπευσε ο Kύριος.

Eίναι μεγαλύτερη λέπρα και δύσκολα καθαρίζεται και φεύγει από τον άνθρωπο. Eίναι όμορφο να ευγνωμονούμε τον Πλάστη μας, τον Xριστό μας, για όλα τα καλά Tου.

Kαι η ψυχή μας τότε παίρνει χάρη πολύ μεγάλη.

Kαι ο Ιησούς, στη συνέχεια, βραβεύοντας την πίστη και την υπακοή αυτού του ανθρώπου, του είπε: «Σήκω και πήγαινε. Η πίστη που έδειξες σε εμένα σ' έσωσε κι από τη λέπρα και, περισσότερο, από τη λέπρα της ψυχής, που είναι η αγνωμοσύνη. Προχώρει· ο Παράδεισος για σένα είναι ανοιχτός και η ζωή σου ευλογημένη».

Aυτός είναι ο Ιησούς μας, αδελφοί· ο πανευεργέτης, ο λυτρωτής μας, η χαρά μας και τα πάντα μας. Ας Tον ευγνωμονούμε κι ας Tον δοξολογούμε και με λόγια και με έργα.

από την Ορθόδοξη Αλήθεια που κυκλοφορεί στα περίπτερα

 http://www.romfea.gr

ΕΝΘΥΜΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΡΟ ΓΕΩΡΓΗ ΤΟΥ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΟΥ

Ὁ Γερο Γεώργης ἐρχόταν συχνὰ στὸ μοναστήρι γιὰ νὰ διανυκτερεύση καὶ νὰ λειτουργηθῆ, καὶ εἴχαμε εὐκαιρία νὰ γνωρίσουμε τὴν σοφία, τὴν ἁπλότητα, τὴν εὐλάβεια καὶ τὴν μεγάλη ἀγάπη ποὺ τὸν χαρακτήριζαν -γνωρίσματα τοῦ ἀληθινὰ πνευματικοῦ ἀνθρώπου.

Ἦταν τὸ ἔτος 1979, δύο χρόνια ἀφότου ἀνέλαβα καθήκοντα ἡγουμένου σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον πολυπαθῆ μοναστήρια τοῦ Ἄθωνα, ὅταν ὁ Γερο-Γεώργης μᾶς ἐπισκέφθηκε τὴν παραμονὴ τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Κεκοπιακώς, περίλυπος καὶ ἀπαρηγόρητος μοῦ ἀνακοίνωσε τὴν αἰτία τῆς στενοχωρίας του. Ὁ καιρὸς ἐμπόδισε τὸ καράβι νὰ φέρη ψάρια γιὰ τὴν πανήγυρι καὶ ἔτσι δὲν θὰ εἶχε νὰ φιλέψη τοὺς πανηγυριστὲς τοῦ Κελλιοῦ καὶ νὰ τιμήση τὸν Ἅγιο. Τότε, τοῦ προσφέραμε ὅσα ψάρια ἔτυχε νὰ ἔχουμε γιὰ τὴν ἑορταστικὴ τράπεζα τῆς μονῆς. Καὶ ἐκεῖνος τὰ δέχθηκε, γονάτισε μπροστὰ στὴν πύλη τῆς μονῆς, εὐχαρίστησε καὶ εὐχήθηκε. Ἀμέσως μετὰ τὴν ἀναχώρησή του, καὶ ἐνῶ δὲν εἶχε διασχίσει τὰ ὅρια τῆς μονῆς, κατέφθασε ὁ μ. Γ. καὶ ἔφερε ψάρια, ποὺ εἶχε μόλις πιάσει ἀπὸ τὴν Καληάγρα, γιὰ νὰ τὰ προσφέρη εὐλογία —ἀκριβῶς τόσες μερίδες, ὅσες εἴχαμε δώσει στὸν Γερο-Γεώργη. Ὅταν τὶς ἑπόμενες μέρες ὁ γέροντας ἦρθε πάλι νὰ εὐχαριστήση, ἄναψε κερὶ στὴν Μεταμόρφωση καὶ εὐχήθηκε νὰ μὴ λείψη τίποτε ἀπὸ τὸ Κοινόβιο.

Ἄλλοτε, εἶχε στείλει ὁ ἴδιος ἕναν ἄγνωστο φτωχό, γιὰ νὰ πάρη ἐλεημοσύνη ἀπὸ τὴν μονή. Τότε, ποὺ τὸ μοναστήρι περνοῦσε τὴν πιὸ δύσκολη ἴσως περίοδο τῆς ζωῆς του μετὰ ἀπὸ μεγάλο διάστημα λειψανδρίας καὶ λεηλασίας, ἔτυχε νὰ βρίσκωνται ὄχι πάνω ἀπὸ ἑκατὸ δραχμὲς στὸ ταμεῖο. Ὁ ἐπίτροπος τῆς μονῆς διαμαρτυρήθηκε, ἀλλὰ τελικῶς τὰ χρήματα δόθηκαν μὲ τὴν πεποίθηση ὅτι ἡ ἐλεημοσύνη θὰ ἑλκύση τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ὅταν ὁ φτωχὸς ἀναχώρησε, ἕνας ἄγνωστος προσκυνητὴς μὲ ζήτησε στὸ προρταρίκι καὶ παρέδωσε βιαστικὸς ἕνα φάκελο. Περιεῖχε χίλιες ἑκατὸ δραχμές! Ἐντυπωσιασμένος ἀπὸ τὸ ποσό, ἀφαίρεσα τὶς ἑκατὸ δραχμὲς καὶ ἔστειλα ἕναν ἀδελφὸ νὰ τρέξη πίσω ἀπὸ τὸν φτωχὸ γιὰ νὰ τοῦ προσφέρη καὶ τοῦτο τὸ περίσσευμα. Συνειδηποποιήσαμε τότε πόσο ταχεῖα εἶναι ἡ ἀνταπόδοση τῆς Παναγίας. Ἀλλά, ὅταν ὁ ἴδιος ὁ Γερο- Γεώργης ἔφθασε τὸ Σάββατο γιὰ νὰ λειτουργηθῆ, χωρὶς νὰ ἔχει πληροφορηθῆ ἀπὸ κάποιον γιὰ τὰ γενόμενα, μὲ πλησίασε ὅλο χαρὰ καὶ μοῦ εἶπε: «Εἶδες, ὅταν δίνη τὸ ἕνα χέρι, ἡ Παναγία προσφέρει πενταπλάσια στὸ ἄλλο.»

Ἡ τελευταία φράση ποὺ μοῦ εἶπε κατὰ τὴν τελευταία ἐπίσκεψή του στὸ μοναστήρι ἦταν «Καλὴ ἀντάμωση. Τώρα δὲν θὰ ξαναϊδωθοῦμε.»

Καλὴ ἀντάμωση στὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Μὲ τὴν εὐχή του.

Ἀρχιμανδρίτης Χριστόδουλος

Καθηγούμενος Ἱερᾶς Μονῆς Κουτλουμουσίου

 http://koutloumous.com